Từ giờ trở đi, người ta sẽ còn hỏi đi hỏi lại - và có thể không tìm ra được câu trả lời thấu đáo nhất - vì sao một người hoàn toàn không có chút vốn liếng điều hành chính phủ hay quân đội lại trở thành tổng thống Mỹ, đánh bại một đối thủ dày dạn kinh nghiệm chính trường và mẫu mực hơn hẳn?

Tỉ phú Donald Trump không chỉ chống lại Đảng Dân chủ. Ông chống lại cả các thế lực trong Đảng Cộng hòa mà ông đại diện. Và ông đánh bại tất cả!

Qua việc bầu ông Trump và duy trì đa số ghế của Đảng Cộng hòa tại lưỡng viện quốc hội Mỹ, cử tri Mỹ đã chọn lựa không tiếp tục đi theo con đường tăng trưởng chậm, thuế cao, các quy định phiền toái và một quân đội yếu kém. “Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại” (khẩu hiệu tranh cử của ông Trump) trở thành lựa chọn mới của cử tri Mỹ. Cứ trách người Mỹ ích kỷ đi nhưng theo báo Telegraph, rất nhiều cử tri cảm thấy nước mình đang bị gạt ra lề khắp thế giới.

Ông Trump thu hút cử tri bằng lời hứa cải thiện kinh tế và vị thế của Mỹ. Ông sẽ hạ thấp thuế và giảm bớt các quy định hao tiền tốn của của người dân cũng như ủng hộ sự chọn trường, phát triển năng lượng, hủy bỏ chương trình chăm sóc y tế Obamacare, chấn chỉnh tình trạng nhập cư trái phép. Ngoài ra, ông Trump nhấn mạnh những mối nguy hiểm từ Hồi giáo cực đoan và sẽ tăng cường quân đội Mỹ.

Cu tri My - Vi sao? - Anh 1

Cử tri xếp hàng bỏ phiếu ở bang Virginia hôm 8-11. Ảnh: EPA

Kết quả các cuộc thăm dò sớm ngoài phòng phiếu cho thấy cử tri nghĩ rằng bà Clinton xứng đáng làm tổng thống hơn ông Trump nhưng họ bất đồng với các vấn đề về chính sách như nhập cư, kinh tế và luật y tế của Tổng thống Barack Obama. Ông Trump đã đề xuất hạ thấp các loại thuế cá nhân từ 44% xuống 33%, giảm thuế doanh nghiệp từ 35% xuống 15% và hủy bỏ thuế bất động sản. Trái lại, bà Hillary Clinton muốn tăng tất cả 3 loại thuế trên, đồng thời áp đặt thêm các quy định và mở cửa biên giới.

Theo báo USA Today, Tổng thống Obama vừa là lực đẩy lớn nhất lẫn lực cản lớn nhất của bà Clinton. Lực đẩy thì đã rõ, còn lực cản, đó là cảm giác bà đang “tranh cử nhiệm kỳ thứ 5 của Clinton và Obama”. Người dân Mỹ bất mãn 2 nhiệm kỳ liên tiếp của cựu Tổng thống George W. Bush (Cộng hòa) bao nhiêu thì cũng có thể chán ngán 2 nhiệm kỳ của ông Obama (Dân chủ) bấy nhiêu. Bản thân bà Clinton lại không được nhiều người yêu thích: Gần 70% số cử tri cho rằng bà không đáng tin cậy và thiếu trung thực. Bà đưa ra một đường lối chính trị cũ kỹ, không thực sự tin vào bất cứ điều gì ngoài chuyện có thể được cử tri bỏ phiếu bầu.

Chính vì vậy, theo đài CNN, bà Clinton không thể giành được số phiếu áp đảo từ cử tri Mỹ Latin và cử tri gốc Phi như Tổng thống Obama cách đây 4 năm. Khoảng 88% cử tri da đen ủng hộ bà, so với 8% của ông Trump. Khoảng cách này khá lớn nhưng không giống như sự vượt trội của ông Obama (93%) đối với ông Mitt Romney (7%) năm 2012. Ngoài ra, bà chỉ nhận được phiếu của 65% cử tri Mỹ Latin, so với 29% dành cho ông Trump trong khi tỉ lệ này năm 2012 là: Obama 71%, Romney 27%. Bà cũng không thu hút phiếu của nhiều cử tri trẻ đã từng ủng hộ ông Bernie Sanders trong cuộc bầu cử sơ bộ và Tổng thống Obama 4 năm trước.

Trong khi đó, với thành phần người ủng hộ hầu như là người da trắng và người chưa tốt nghiệp đại học, tỉ phú Trump giành chiến thắng nhờ vào lượng phiếu bầu to lớn ở các khu vực nông thôn và các thị trấn nhỏ trên cả nước. Sức mạnh bất ngờ này làm đảo lộn sự tính toán của phe Dân chủ rằng thế thống trị của đảng này ở khu vực thành thị sẽ bảo đảm chiến thắng cho bà Clinton.

Một yếu tố khác làm nên chiến thắng của ông Trump khi ông nhận được sự ủng hộ của phần lớn cử tri ở 4 bang Michigan, Ohio, Pennsylvania và Wisconsin vốn có truyền thống ủng hộ Đảng Dân chủ. Họ nhất trí với ông rằng các thỏa thuận thương mại làm tổn thương người lao động Mỹ.

Lục San