Ngày 2/10 tại cơ quan Đại diện phía Nam Báo Người Tiêu Dùng đã diễn ra cuộc tọa đàm “Mùi rác - Quyền được thông tin và bảo vệ sức khỏe của cư dân Nam Sài Gòn”. Tại cuộc tọa đàm, nhiều ý kiến bức xúc về mùi hôi thối của bãi rác Đa Phước ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của cư dân Nam Sài Gòn - Bình Chánh. Báo Người Tiêu Dùng trích đăng 1 số ý kiến và tham luận của các cư dân, nhà khoa học, luật sư... tại cuộc tọa đàm.

Cu dan Nam Sai Gon mong muon xu ly dut diem mui hoi tu bai rac Da Phuoc - Anh 1

Ông Đoàn Văn Đức, Giám đốc Công ty Xây dựng Đức Hạnh: Đa Phước là hố rác chứ không phải bãi xử lý rác

Ông Đức cho rằng, bãi rác Đa Phước đã vô phương cứu chữa bởi đây là hố rác chứ không phải là nơi xử lý rác. Cách đây hơn 10 năm, có thông tin TP.HCM có 8 điểm quy hoạch bãi rác. Khi đọc được thông tin này, ông đã cực lực phản đối. Tôi đã báo cáo với lãnh đạo TP.HCM lúc đó và đề xuất “Tôi chỉ cần 1 bãi rác là đủ”. Ông Đức cũng nhận mình là “tội đồ” khi quen và giới thiệu ông David Dương cho UBND TP.HCM. “Lúc đó tôi nghĩ ông Dương là người có tiềm lực nên đã né sang một bên để ông Dương làm. Tuy nhiên, đến nay đã 8 năm rồi, bãi rác Đa Phước vô phương cứu chữa bởi là nó là hố rác chứ không phải bãi xử lý rác” - ông Đức cho chia sẻ.

Cu dan Nam Sai Gon mong muon xu ly dut diem mui hoi tu bai rac Da Phuoc - Anh 2

PGS.TS. Tài nguyên môi trường Phạm Thế Hiện, Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam (VinaStas) : Chúng tôi rất bức xúc!

Ông Hiện nhấn mạnh: “Không thể để tiếp tục. Chúng ta phải giải quyết chứ không thì rất tác hại, nhất là nguy cơ ung thư từ các nguồn bị ô nhiễm như nguồn nước, địa chất, không khí. Khi tất cả đều bị ô nhiễm thì hậu quả sẽ rất ghê gớm. Cả cá nhân lẫn toàn thể xã hội cùng bị nhiễm bệnh và dịch bệnh”. Ông Hiện cho biết thêm: “Chúng tôi rất bức xúc, không thể có chuyện một thành phố mà hôi như thế này! Như vậy, còn gì là hình ảnh thành phố xanh, sạch, đẹp trong mắt của người dân và bạn bè quốc tế”.

Cu dan Nam Sai Gon mong muon xu ly dut diem mui hoi tu bai rac Da Phuoc - Anh 3

Tiến sĩ Khoa học Nguyễn Quý: Đây là ổ mầm bệnh và khả năng đất bị ô nhiễm rất cao

Ông Quý cho rằng nếu làm đúng, chắc chắn không có những tai họa đã xảy ra. Từ bãi rác đến khu Nam Sài Gòn chỉ khoảng 7 km. Bãi rác này 4 mặt là sông rạch, mình cần lưu tâm tới. Do nằm trong vùng trũng và thấp nên việc chôn lấp rác phải rất thận trọng. Đối với đô thị lớn như ở TP.HCM, việc chôn lấp rác phải cách xa khu dân cư 15 km. Khoảng cách ở bãi rác Đa Phước là chưa hợp lý. Tại nhiều bãi rác là các ổ mầm bệnh, ruồi, muỗi cho nên vấn đề sức khỏe đáng được quan tâm. Ngoài ra, không khí và nguồn nước bị ô nhiễm nên gây ảnh hưởng rất lớn tới sức khỏe của người dân. Khi tăng càng cao thì người dân rất dễ bị ngộ độc khí thải, ảnh hưởng nặng nề tới sức khỏe, tiềm năng gây ung thư cho con người xung quanh bãi rác là rất cao. Ít ai nói tới và thậm chí chưa ai nói tới là pin trong rác, pin có chứa chất gây ô nhiễm cadmium (Cd), chì (Pb) và thủy ngân (Hg), đây là những chất cực độc nếu không được xử lý. Tại TP.HCM, theo tính toán mức tiêu thụ pin có thể lên tới 500 tấn/năm. Và nếu mang chôn lấp thì khả năng đất bị ô nhiễm và ảnh hưởng nặng nề tới hoạt động trồng trọt chăn nuôi.

Cu dan Nam Sai Gon mong muon xu ly dut diem mui hoi tu bai rac Da Phuoc - Anh 4

Ông Bùi Anh Phương, ngụ ở khu đô thị Phú mỹ Hưng: Cần thanh tra toàn diện Đa Phước

Ông Phương chia sẻ bên lề hội nghị và cho biết thêm, có thể nói mùi rác Đa Phước được người dân “hưởng thụ”... bắt buộc. Nơi đây có mùi khó tả, kinh khủng hơn trứng thối, dồn dập từ sáng đến tối gây ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe người dân, nhất là người già. Tại đây, người dân phải đóng cửa thường xuyên, nếu như “vô tình” mở cửa mà trúng luồng hơi thối táp vào nhà thì cả ngày coi như bị tra tấn bởi mùi hôi. “Cần thanh tra toàn diện bãi rác này, trong đó cần phải có sự tham gia của các tổ chức xã hội “không sợ đụng” như Hội Người cao tuổi, Hội Cựu chiến binh để đại diện tầng lớp nhân dân nêu ý kiến. Ngoài ra, cần phải giải quyết trực tiếp hôi thối bằng cách xem xét lại kỹ thuật xử lý rác. Nếu chôn rác thì là công nghệ không tiên tiến, cần phải hủy bỏ, xử lý và không né tránh. Nếu thành phố (TP) không làm được chuyện này thì không chỉ sức khỏe người dân mà chỉ số đầu tư kinh doanh còn sụt dốc vì mùi hôi thối ô nhiễm. Doanh nghiệp không thể đầu tư vào nơi mà cuộc sống người dân bị ảnh hưởng. Việt Nam nói chung và TP.HCM nói riêng không phải là bãi chôn rác.” - ông Phương bức xúc.

Cu dan Nam Sai Gon mong muon xu ly dut diem mui hoi tu bai rac Da Phuoc - Anh 5

Bà Tô Hồng Trang, đại diện cho nhiều cư dân khu đô thị Nam Sài Gòn: Người dân đang sống trong môi trường ô nhiễm quá cao

Bà Trang đã đưa ra các vấn đề cụ thể, tập hợp ý kiến tư vấn của những luật sư và chuyên gia về môi trường: “Bước tiếp theo chúng tôi cần phải làm gì và làm như thế nào? Lý do, người dân đã sống trong môi trường quá ô nhiễm rồi, mức độ quá cao rồi. Cư dân chúng tôi phải khiếu kiện chủ đầu tư bãi rác gây mùi hôi thối độc hại, có thể khởi kiện dân sự hoặc hình sự. Yêu cầu UBND TP.HCM mời các đơn vị kiểm tra độc lập về môi trường vào kiểm tra và phải có kết quả con số cụ thể được công bố rộng rãi. Trách nhiệm của các chủ đầu tư bất động sản các dự án tại đây như thế nào? Dân cư cũng có thể khiếu kiện các chủ đầu tư này”.

Cu dan Nam Sai Gon mong muon xu ly dut diem mui hoi tu bai rac Da Phuoc - Anh 6

Ông Đỗ Ngọc Chính, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Tư vấn tiêu dùng (Cescon) thuộc Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam (Vinastas): Chôn chất thải có thể bị phạt tù rất nặng

Ông Đỗ Ngọc Chính chia sẻ: “Việt Nam là thành viên của Liên Hợp Quốc, trong đó đã công nhận 8 quyền ở cơ bản của người tiêu dùng. 1 trong 8 quyền đó là quyền thứ 8 chúng ta được sống trong môi trường an toàn bền vững. Việt Nam đã công nhận trước thế giới về quyền sống trong môi trường của dân. Trong Luật Bảo vệ môi trường, Việt Nam cũng có quy định. Bộ Luật hình sự, Điều 235, tổ chức nào vi phạm chôn trái phép 3 tấn chất thải có thể bị phạt tù 5 năm”.

Cu dan Nam Sai Gon mong muon xu ly dut diem mui hoi tu bai rac Da Phuoc - Anh 7

TS Trần Văn Bình, Chuyên viên tư vấn bậc cao về năng lượng xanh, sạch và bảo vệ môi trường: Chúng ta phải đồng lòng tìm bằng chứng vi phạm môi trường của Đa Phước

Ông Bình cho biết, với “công nghệ” chôn rác như hiện nay của bãi rác Đa Phước, thì bản thân Đa Phước cũng không xử lý được việc ô nhiễm trầm trọng như hiện nay. Muốn xử lý được, họ phải đổ vào đây hàng “núi” tiền nữa. Điều này sẽ không bao giờ xảy ra. Theo cách mà họ chôn rác, thì Đa Phước đã thu hồi vốn đầu tư và đã có lời rồi. Khi mở rộng nữa thì họ càng lời nữa, ô nhiễm càng nặng nữa mà theo dự kiến, TP sẽ buộc họ trồng các dải cây xanh để “khử” mùi hôi và ngăn bụi phát tán. Không biết thành phố dựa vào căn cứ khoa học nào để đưa ra... “quy trình” xử lý như thế này?

Cu dan Nam Sai Gon mong muon xu ly dut diem mui hoi tu bai rac Da Phuoc - Anh 8

Luật sư Trần Đăng Tuấn, Đoàn Luật sư TP.HCM: Không hiểu lãnh đạo thành phố đang nghĩ gì?

Ông Tuấn cho biết: “Có rất nhiều vấn đề đằng sau bãi rác Đa Phước mà nhân dân cần biết nhưng mà chưa được biết. Rõ ràng về cơ quan quản lý có vấn đề và bản thân chủ đầu tư bãi rác này cũng có vấn đề. Có những vấn đề chưa được làm rõ, tôi thấy, bãi rác sau khi hoạt động 2007-2008 là bắt đầu thấy mùi hôi thối, đã kiến nghị lên TP, nhưng không hiểu TP xử lý như thế nào đến nay tình trạng hôi thối càng nhiều hơn, bức xúc nhân dân ngày càng nhiều hơn. Đến nay Sở Tài nguyên và Môi trường mới tới kiểm tra và kết luận là chôn rác mà không xử lý rác và không đúng với hợp đồng đã ký với chủ đầu tư. Rõ ràng đây là sai phạm. Ngay từ đầu, Bộ Kế hoạch và Đầu tư không đồng ý, không cho phép tuy nhiên TP vẫn đồng ý. Tôi không hiểu nổi lãnh đạo TP đang nghĩ gì? Ông David Dương nói công nghệ xử lý đạt chuẩn của Mỹ, tuy nhiên nếu mà đạt chuẩn thì đã không có mùi hôi thối như thế này. Dư luận cho rằng thành phố có ưu ái cho bãi rác này. Người dân có quyền được kiện hay không, muốn kiện thì đầu tiên phải kiện chủ đầu tư. Điều tra xác định được mức độ hậu quả nghiêm trọng tới đâu, tập hợp đầy đủ các chỉ số về chất độc hại ô nhiễm cụ thể. Các nhà khoa học chắc chắn sẽ làm rõ được vấn đề này.

Cu dan Nam Sai Gon mong muon xu ly dut diem mui hoi tu bai rac Da Phuoc - Anh 9

Bà Nguyễn Thị Hồng Hà, cư dân Phú Mỹ Hưng: Phải minh bạch thông tin về bãi rác Đa Phước

Bà Nguyễn Thị Hồng Hà cũng là người có sáng kiến lập một nhóm để ghi nhật ký... mùi hôi, chia sẻ: “Cư dân có thể ghi hàng ngày, hàng giờ thậm chí cập nhật từng phút. Và mọi người cũng hiểu rằng mình đang sống trong môi trường quá ô nhiễm và độc hại. Ông David Dương là người Việt Nam, tuy nhiên chưa hề thấy có một sự chia sẻ nào với người dân. Đây là điều mà người dân không thể chấp nhận. Ông David Dương lại tiếp tục nhận được một dự án ở Long An thì tôi cảm thấy rất lo ngại cho tương lai. Qua tọa đàm này, tôi mong muốn ông David Dương có thế nghe thấy và can đảm để minh bạch thông tin. Vì không có con đường nào khác ngoài con đường minh bạch thông tin về bãi rác Đa Phước”.

Cu dan Nam Sai Gon mong muon xu ly dut diem mui hoi tu bai rac Da Phuoc - Anh 10

Luật sư Nguyễn Kiều Hưng, Hãng luật Giải phóng, Đoàn Luật sư TP.HCM: Người dân cần khởi kiện chủ đầu tư bãi rác Đa Phước

Đây là sự kiện rất nóng, cư dân đã lên tiếng phản đối và gửi đơn khiếu nại rất nhiều nhưng vẫn chưa đi đến đâu, chưa có giải pháp giải quyết kịp thời và triệt để. Với tư cách luật sư đã làm nhiều vụ việc liên quan đến khiếu kiện tập thể, người dân có 3 quyền: Quyền tố cáo, quyền khiếu nại và quyền khởi kiện. Bộ Luật dân sự, Luật Bảo vệ môi trường... là những luật có thể áp dụng để khởi kiện. Khi khởi kiện thì Tòa án sẽ thụ lý áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời và thực hiện quy trình thủ tục tố tụng. Đây là một trong những biện pháp mà cư dân có quyền thực hiện”.

Quốc Định - Ảnh: Tuấn Vương

Cu dan Nam Sai Gon mong muon xu ly dut diem mui hoi tu bai rac Da Phuoc - Anh 11