Hiện tại, còn chưa đầy 2 tháng nữa sẽ hết năm kế hoạch 2016. Một vấn đề đặt ra là diễn biến thị trường ra sao, dẫn đến chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng bao nhiêu? Những dự báo tiếp tục được đưa ra, tập trung vào câu hỏi liệu CPI có đạt mục tiêu hay “vỡ kế hoạch”?...

Vẫn còn mối lo tăng giá

Theo Tổng cục Thống kê, CPI tháng 10 tăng 0,83% so với tháng trước và tăng 4,09% so với cùng kỳ năm ngoái. Như vậy, CPI đang tiến sát ngưỡng “không quá 5%” theo chỉ tiêu kế hoạch năm 2016. Nói cách khác, đây là thời điểm nhạy cảm, lúc quyết định tổng mức tăng của cả năm, từ đó thực tế đang đòi hỏi những hoạt động điều hành nhằm kiểm soát hiệu quả CPI cả năm.

CPI co nhu muc tieu? - Anh 1

Thực phẩm có thể tăng giá vào dịp cuối năm do tập quán tiêu dùng của xã hội. Ảnh: Anh Tuấn

Theo các chuyên gia, mức tăng hơn 4% như trên là kết quả quá trình vận động của thị trường từ đầu năm đến nay, nhất là việc CPI tăng cao trong tháng 10 vừa qua. Đã xuất hiện một số lo ngại, thông qua câu hỏi là làm gì để "khống chế" CPI chỉ tăng ở mức dưới 0,5%/tháng trong 2 tháng còn lại.

Ngược lại, nếu CPI rơi vào tình trạng vượt cao hơn chỉ tiêu là 5% sẽ tạo ra sự bất ổn về kinh tế vĩ mô. Xét từ các chỉ số thành phần quan trọng của CPI thì thấy, các nhóm giao thông, thực phẩm, dịch vụ y tế, giáo dục sẽ cho ra “kịch bản” tổng thể.

Trước hết, nhóm giao thông luôn phụ thuộc yếu tố “đầu vào” là xăng dầu trong khi 2/3 nhu cầu tiêu dùng trong nước hoàn toàn phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu. Nếu giá nhiên liệu tiếp tục tăng sẽ kéo theo giá nhóm giao thông tăng. Đây là tác động dây chuyền rất khó điều chỉnh, can thiệp, bởi nó là yếu tố bất khả kháng.

Tiếp theo, nhóm thực phẩm cũng là ẩn số, khó dự báo trước và đứng trước khả năng tăng giá từ dịp Tết Dương lịch do tập quán tiêu dùng gia tăng của xã hội. Nếu diễn biến thời tiết thuận lợi thì sản lượng, nguồn cung cấp các loại thủy sản, gia cầm và rau quả có thể giữ mức giá ổn định...

Riêng một số nhóm hàng dự báo sẽ ổn định giá, hoặc chỉ tăng rất thấp và không đáng lo ngại như bưu chính - viễn thông, thiết bị và đồ dùng gia đình…, bởi nhu cầu đã bão hòa trong khi hàng hóa rất phong phú, giá cả cạnh tranh.

Tập trung vào công tác điều hành

Thực tế cho thấy, nhu cầu và sức mua xã hội dịp cuối năm thường tăng nhiều so với các tháng khác trong năm, đẩy CPI tăng lên. Do đó, Ngành Công Thương cần tập trung làm tốt công tác điều tiết, khơi thông nguồn hàng... Bên cạnh đó, cần bảo đảm sự lành mạnh, tạo điều kiện tốt cho lưu thông, phân phối hàng hóa, phòng chống nạn buôn lậu, hàng giả hoặc tình trạng khan hàng cục bộ. Nếu quan hệ cung - cầu được cân bằng chắc chắn sẽ giữ được sự ổn định giá trên thị trường.

Chính phủ đang chỉ đạo cơ quan chức năng theo dõi sát sao tình hình, sử dụng hiệu quả quỹ bình ổn cũng như không tăng giá điện, áp dụng mức phí các trạm thu phí giao thông của dự án BOT một cách hợp lý, kết hợp với việc kiểm soát chặt giá dịch vụ y tế...

Theo ông Vũ Vinh Phú, Chủ tịch Hội Siêu thị Hà Nội, kiềm chế lạm phát là vấn đề quan trọng, phức tạp. Vì vậy, cần có sự vào cuộc, phối hợp đồng bộ của các cấp, các ngành. Còn giới chuyên gia khuyến nghị, quý IV nói chung, 2 tháng cuối năm nói riêng vẫn tiềm ẩn một số yếu tố khác lạ, xuất phát từ thị trường quốc tế và có thể ảnh hưởng đến CPI.

Do đó, cần sự chủ động tham gia, làm tốt công tác quản lý thị trường để "khống chế" CPI hiệu quả. Mặt khác, các siêu thị, trung tâm thương mại cũng cần thực hiện chỉ đạo của cơ quan chức năng trong bình ổn giá, có kế hoạch thu mua, tồn trữ hàng hóa để tham gia chương trình bình ổn giá của Nhà nước.

Hơn nữa, các siêu thị cần xác định tinh thần sẵn sàng hợp tác với các nhà sản xuất, cung cấp sản phẩm “đầu vào” để hài hòa quan hệ giữa nhà sản xuất và phân phối; không dồn ép nhà cung cấp cũng như tự giác giảm tỷ lệ lợi nhuận tính trên đầu sản phẩm khi đưa hàng vào siêu thị.

Các đơn vị tham gia vào chuỗi hoạt động thương mại cần giảm bớt chi phí theo chuỗi do có nhiều đầu mối trung gian tham gia vào quá trình vận chuyển, phân phối hàng hóa để giảm giá thành sản phẩm đầu cuối đến người tiêu dùng. Ông Vũ Vinh Phú cho rằng, CPI cả năm có thể được "khống chế" trong mức đề ra (không quá 5%), với điều kiện không xuất hiện thiên tai, lũ lụt, đồng thời Chính phủ, cơ quan quản lý địa phương làm tốt công tác điều hành…

Hồng Sơn