Trong khi nước mắm công nghiệp tràn ngập thị trường, còn các chuyên gia khẳng định đã hóa chất là không tốt như tự nhiên, giadinh.net.vn xin giới thiệu với các bà, các mẹ công thức tự làm nước mắm tại nhà để đỡ phải lăn tăn, lo lắng.

Cong thuc don gian tu lam nuoc mam thom ngon, khong hoa chat tai nha - Anh 1

Dưới đây là một số cách tự làm nước mắm để bạn tham khảo.

Nguyên liệu làm nước mắm gồm:

+ Cá cơm tươi (tốt nhất là cá vừa được đánh bắt xong): 3kg

Lưu ý: Mùa cá cơm tươi ngon và béo nhất là từ tháng 10-12 hàng năm.

+ Muối trắng: 1kg

+ Vài miếng dứa (trái thơm), mật ong hoặc nước đường.

+ Hũ đựng cá nên là hũ sành hoặc chum làm từ đất, tốt hơn nhiều hũ thủy tinh hay hũ nhựa.

Cong thuc don gian tu lam nuoc mam thom ngon, khong hoa chat tai nha - Anh 2

Cách làm nước mắm tại nhà như sau:

- Cá cơm tươi ngon (vừa đánh bắt xong làm mắm sẽ chuẩn), rửa thật sạch, ngâm qua nước muối pha loãng khoảng 20 phút, vớt ra để ráo.

- Rửa sạch hũ đựng, tráng qua 1 lớp nước sôi, phơi ráo, tránh ruồi nhặng bay vào.

- Công thức ướp cá theo tỉ lệ chuẩn nhất là 4:1 (4 cá: 1 muối), hỗn hợp cá muối lúc này còn được gọi là chượp. Bạn làm lần lượt 1 lớp muối rải đáy hũ, rồi đến 1 lớp cá, làm như vậy cho đến khi hết số cá và muối. Đậy 1 lớp nilon sạch sát mặt cá, rải thêm 1 lớp muối nữa lên trên, vừa dùng làm sức nén, vừa tạo môi trường kị khí (ép hết khí ra ngoài). Đậy kín nắp hũ, để nơi thoáng mát.

- Với 3kg cá thì chỉ sau khoảng 6 tháng là có thể dùng mắm được. Nhưng thời gian ủ chượp càng lâu, khoảng 12 tháng thì nước mắm sẽ tuyệt vời hơn do cá lúc ấy đã thủy phân trọn vẹn.

- Có 1 mẹo dân gian nhỏ để giúp mắm cá cơm ăn hài hòa hơn đó là cho vào hũ cá 1 vài miếng dứa thái lát, một số nơi cho 2-3 thìa mật ong hoặc 2-3 muỗng canh nước đường khi ủ chượp.

- Muốn cá thủy phân nhanh hơn, cứ nửa tháng bạn mở nắp, dùng đũa sạch (đã nhúng qua nước sôi), khuấy hũ mắm đều lên.

Nước mắm được làm theo phương pháp truyền thống có màu cánh gián, vàng đỏ đẹp mắt, mùi thơm chứ không nồng nặc, nếm vào thấy được vị mặn nơi đầu lưỡi và để lại vị ngọt thanh nơi cổ họng.

6 bước làm nước mắm ngon đúng cách

Bà Vũ Thị Yên (phường Hiệp Thành, quận 12, TPHCM) chia sẻ cách ủ nước mắm truyền thống như sau:

Chọn nguyên liệu chuẩn

Có nhiều loại cá có thể làm nước mắm như cá sông, cá biển. Trong đó cá biển được chọn nhiều hơn. Về cá biển thì có nhiều loại như cá nục, cá cơm đều có thể làm nước mắm. Tuy nhiên, ngon nhất vẫn là cá cơm vì có độ đạm phù hợp, mau phân hủy và cho mùi hương hợp khẩu vị truyền thống.

Đúng mùa

Mùa cá cơm bắt đầu từ khoảng tháng 8 đến tháng 2 hàng năm. Trong đó thời điểm cá béo và ngon nhất là khoảng tháng 10 – 12. Nếu mua số lượng vừa, ít thì nên chọn các tàu đánh bắt trong ngày. Cá có độ tươi nhờ thời gian đi biển ngắn. Nên chọn cách ướp muối ngay sau khi cá lên thuyền (kiểu Phú Quốc) để cá giữ độ tươi ngon.

Công thức ướp truyền thống

Theo bà Yên tỉ lệ muối nước mắm truyền thống của dân ta là 4:1, tức 4 cá - 1 muối trộn đều gọi là chượp. Còn đa phần các hãng nước mắm lớn lại chọn tỉ lệ 3:1. Nên nước đầu muốn ăn được phải pha thêm nước sôi để nguội, nếu không sẽ mặn đắng. Còn tỉ lệ muối ít thì cá bị ươn hoặc có mùi thum thủm sẽ "gây khó" cho khẩu vị.

Kiểm soát màu, vị tự nhiên

Ngoài "tỉ lệ vàng" 4 -1 kinh nghiệm dân gian còn cho thêm 1 phần trái thơm (khóm) chín gọt vỏ, xắt lát vào chượp. Và sơ đồ 4 - 1 - 1 (tức 4 cá, 1 muối, 1 khóm) được nhiều người ví là "kim cương". Một số kinh nghiệm khác thì nên thêm vào chượp một ít mật ong hoặc nước đường. Thơm, mật ong, nước đường có tác dụng làm nước mắm dậy mùi thơm đặc trưng, đồng thời cho màu đẹp và cân bằng độ mặn cho nước mắm.

Dụng cụ chứa đựng

Dụng cụ đựng nước mắm dùng cho gia đình là mái, lu, kiệu tùy theo số lượng cá. Bà Yên hay dùng kiệu để ướp mắm. Theo bà, kiệu là đất nung sẽ tốt cho sức khỏe hơn mái xi măng hoặc đồ nhựa.

Chuẩn bị sẵn dụng cụ trước khi bỏ nguyên liệu vào sẽ tránh vất vả sang chiếc sau này. Vòi xả nước mắm thường bán sẵn, loại dùng cho ngành nước. Phía dưới đáy là lớp cát hoặc cỏ tranh, kế đến là sỏi nhỏ, đến sỏi lớn, đến đá nhỏ, đá lớn. Những lớp lược này có tác dụng chặn cặn bả cho nước mắm trong không lẩn bợn khi dùng.

Bảo quản và sử dụng

Chượp sau khi được ủ trên dưới một năm thì ăn được tùy theo để ngoài nắng hay trong mát mà không cần phải đun nấu. Và càng để lâu thì nước mắm càng ngon do cá thủy phân trọn vẹn. Nhớ đậy đệm cẩn thận tránh ruồi nhặng, chuột bọ, bụi bẩn,...rơi vào. Muốn chượp mau tan cứ khoảng nửa tháng khuấy đảo một lần. Làm vậy cá mau phân hủy và chất lượng nước mắm đồng đều. Có người dùng máy bơm hồ cá cảnh để khuấy đảo thì lượng nước luân chuyển sẽ liên tục. Nước mắm sẽ mau ăn và dậy mùi thơm đặc trưng hơn.

Nước mắm đạt chất lượng có màu từ cánh gián đến vàng rơm tùy vào loại cá và điều kiện thời tiết. Mang hương thơm đặc trưng không quá nặng mùi hay bị khứu. Nhắm vào có vị mặn vừa miệng và hậu ngọt tự nhiên mà không cần bất cứ một loại gia vị bổ sung nào khác.

Tham khảo cách làm nước mắm tại nhà qua video dưới đây:

Cong thuc don gian tu lam nuoc mam thom ngon, khong hoa chat tai nha - Anh 3

Tùng Anh (th)