Thị trường trái phiếu chưa được phát triển đúng với tiềm năng của nó. Còn rất nhiều việc mà các thành viên trên thị trường cần nỗ lực chung tay thực hiện. Bên cạnh đó là mong muốn cơ quan quản lý có những dịch chuyển nhanh hơn để kiến tạo lối đi cho thị trường quan trọng này.

Con nhieu viec can lam tren thi truong trai phieu - Anh 1

Đại hội nhiệm kỳ III của VBMA diễn ra tại Hà Nội ngày 26-10-2016. Ảnh: Bích Thảo

Trao đổi với TBKTSG Online hôm nay 27-10, Tổng thư ký Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam (VBMA), ông Đỗ Ngọc Quỳnh chia sẻ như vậy. VBMA có 64 thành viên bao gồm các ngân hàng thương mại, công ty chứng khoán và các định chế khác đang hoạt động tại Việt Nam cũng mong muốn được đóng góp nhiều hơn vào thị trường non trẻ này.

Ông Quỳnh thẳng thắn cho rằng, mặc dù đã liên tục hoàn thiện trong các năm qua song hệ thống văn bản chính sách liên quan đến thị trường trái phiếu chưa thực sự hướng tới mục tiêu nhất quán và đồng bộ để khuyến khích sự tham gia của các thành phần liên quan vào sự phát triển của thị trường như: chính sách về quyền và nghĩa vụ của các nhà tạo lập thị trường trái phiếu, chính sách thuế và cơ chế phòng ngừa rủi ro lãi suất cũng như tỷ giá cho nhà đầu tư nước ngoài, chính sách phí giao dịch cho nhà đầu tư kinh doanh trong nước, chính sách hỗ trợ tạo lập văn hóa và nhu cầu thị trường cho Công ty định hạng tín nhiệm (CRA) trong giai đoạn đầu thành lập…

Bản thân những tổ chức tài chính, ngân hàng chuyên nghiệp tham gia thị trường cũng mong muốn đóng góp nhiều hơn vào sự phát triển này song luật pháp ở Việt Nam chưa giao quyền tự quản cho các hiệp hội như ở các nước khác mà các quyền này đều nằm tại cơ quan quản lý nhà nước.

Tại một số nước trong khu vực và trên thế giới, các hiệp hội được giao quyền và quyền này quy định trong luật, từ đó giúp cho hiệp hội thể hiện được vai trò, tận dụng được nguồn lực từ thị trường giúp phát triển thị trường. Ví dụ, Hiệp hội các nhà kinh doanh chứng khoán của Nhật Bản có quyền giám sát các hoạt động tại thị trường chứng khoán Nhật Bản, vừa là hiệp hội nghề nghiệp triển khai các hoạt động phát triển thị trường chứng khoán ở Nhật Bản. Tại Thái Lan, tất cả các công ty chứng khoán và tổ chức tài chính muốn tham gia thị trường trái phiếu phải là thành viên của hiệp hội, tất cả các giao dịch phải báo cáo và trái phiếu phải đăng ký với Hiệp hội thị trường trái phiếu Thái Lan (ThaiBMA). Việc được hỗ trợ chính sách từ cơ quan quản lý nhà nước đã giúp ThaiBMA hoạt động vô cùng hiệu quả và góp phần lớn trong việc đưa thị trường trái phiếu Thái Lan phát triển sâu và thông tin minh bạch hàng đầu khu vực, hỗ trợ cơ quan quản lý nhà nước trong việc ban hành chính sách sát với thực tiễn thị trường. Tại Hàn Quốc, Hiệp hội đầu tư tài chính Hàn Quốc cũng quản lý việc giao dịch OTC trái phiếu.

Nằm trong các nỗ lực của mình, VBMA thời gian qua đã thực hiện được Thỏa thuận các nhà tạo lập thị trường (MMA) nhằm cung cấp giá trái phiếu chuẩn cho thị trường và tăng thanh khoản của thị trường trái phiếu. Hiện đã có 8 ngân hàng tham gia vào thỏa thuận này gồm: Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương (Vietcombank), Ngân hàng thương mại cổ phẩn Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), Ngân hàng thương mại cổ phần Kỹ thương Việt Nam (Techcombank), Ngân hàng HSBC, Ngân hàng cổ phần Hàng Hải (Maritime Bank), Ngân hàng ANZ, Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) và Ngân hàng Standard Chartered Việt Nam.

Ông Quỳnh cũng cho biết, sắp tới sẽ có những nhân tố mới trên thị trường trái phiếu. Các thành viên hiệp hội đang xây dựng "Hợp đồng khung chuẩn cho thị trường Repo Việt Nam (GMRA)” và “Xây dựng đường lãi suất chuẩn ngắn hạn cho thị trường tiền tệ Việt Nam (short-term benchmark rate)”, nghiên cứu triển khai Thỏa thuận tạo lập thị trường ngoại hối, hợp tác với ADB giới thiệu khung chương trình phát hành trái phiếu đa tiền tệ ASEAN+3 (AMBIF) tới các thành viên thị trường và cơ quan quản lý nhà nước, xây dựng Sổ tay về các chuẩn mực trong nghiệp vụ phát hành và giao dịch trái phiếu doanh nghiệp tại Việt Nam và tham gia phát triển thị trường sản phẩm phái sinh trái phiếu chính phủ…

Đáng chú ý, VBMA đã thành lập Nhóm công tác nghiên cứu thành lập và hoạt động Công ty định hạng tín nhiệm (CRA) tại Việt Nam. Nhóm nghiên cứu đang trong quá trình trao đổi với các đối tác (Công ty định mức tín nhiệm RAM, Fitcth Rating) về cơ chế hợp tác trong việc thành lập doanh nghiệp xếp hạng tín nhiệm tại Việt Nam.

Thị trường trái phiếu chính phủ trong 5 năm vừa qua đã tăng trưởng đáng kể và ước tính chiếm khoảng 20% GDP.

Quy mô thị trường trái phiếu chính phủ tại thời điểm giữa năm 2016 đạt 931.000 tỉ đồng với kỳ hạn đáo hạn trung bình đến tăng lên là gần 7 năm, tăng xấp xỉ 1,9 lần so với thời điểm giữa năm 2013. Quy mô trung bình của các đợt phát hành trái phiếu đã tăng đáng kể từ 220 tỉ đồng/đợt phát hành năm 2010 lên tới 6.000 tỉ đồng/đợt phát hành năm 2015.

Thanh khoản thị trường có những bước tiến lớn, tổng giá trị giao dịch năm 2015 tăng gấp hơn 2 lần so với năm 2013. Tổng giá trị giao dịch (outright và repo) trong 8 tháng đầu năm 2016 đạt 730.000 tỉ đồng, bình quân hơn 4.300 tỉ đồng/phiên.

(Nguồn: VBMA)