Một số người thân của Donald Trump đã đóng vai trò quan trọng trong chiến dịch mang lại thắng lợi bầu cử, bây giờ, họ ở trong nhóm lên kế hoạch cho ông nhậm chức vào ngày 20/1/2017. Liệu họ sẽ có trong tân chính phủ của Trump hay không và việc này có hợp pháp?

BBC News đưa tin ngày 17/11 (giờ VN) trích dẫn lời một quan chức rằng, nhóm chuyển giao của tổng thống mới đắc cử đã bác bỏ thông tin ông đã tìm cách thông qua thủ tục sàng lọc an ninh cho con cái của mình. Căn cứ để ông này có ý kiến là, các con của Trump đã không điền vào giấy tờ cần thiết để thông qua thủ tục sàng lọc an ninh vốn được Nhà Trắng quy định từ trước.

Cũng theo ông này, Ivanka, Eric và Donald Trump Jr muốn được chỉ định là cố vấn an ninh quốc gia để nhận được quyền truy cập thông tin. Tuy nhiên, vẫn chưa rõ liệu các con của Trump sẽ nhận các vị trí chính thức trong tân chính phủ của ông hay không. Báo cáo kiểm tra an ninh đưa ra sau thông báo của Trump tuần trước rằng, ba đứa con của ông và chồng Ivanka là Jared Kushner, sẽ phục vụ trong nhóm chuyển giao tổng thống của ông.

Con cua Tong thong dac cu Trump se lam co van cho cha? - Anh 1

Gia đình của Trump (từ trái qua): Donald Jr., Eric, Trump, Melania, Tiffany và Ivanka cắt băng khánh thành khách sạn Washington (Ảnh: AP).

Ivanka và chồng đã từng là cố vấn chính cho Trump trong suốt chiến dịch tranh cử. Tuy thế, theo một số nhà phân tích, việc bổ nhiệm này tạo những lo ngại về khả năng có xung đột lợi ích một khi các con của Trump tiếp quản đế chế kinh doanh hết sức qui mô của cha mình. Trump đã khẳng định rằng ông sẽ trao quyền kiểm soát đối với Tổ chức Trump (tập đoàn kinh doanh) cho ba người con cả của ông trước khi chuyển vào Nhà Trắng.

Riêng Ivanka, khi được hỏi liệu cô sẽ giữ một vai trò chính thức trong chính quyền của cha cô hay không trong cuộc phỏng vấn 60 phút phát sóng vào Chủ nhật, cô ngần ngại nói: "Tôi sẽ chỉ là con gái. Nhưng tôi đã nói trong suốt chiến dịch rằng tôi rất đam mê về những chủ đề nhất định. Và tôi muốn đấu tranh cho các chủ đề này". Đồng minh của Trump, và là cựu Thị trưởng New York Rudy Giuliani, cũng nói với CNN hôm Chủ nhật rằng, các con của tổng thống mới đắc cử sẽ không trở thành cố vấn.

Phải chăng có một quy tắc khống chế khả năng tuyển người nhà: cấm việc sử dụng người thân? Trump có thể có sự linh hoạt trong việc bổ nhiệm các thành viên gia đình vào nhóm chuyển giao của mình, nhưng ông bị hạn chế hơn trong việc lựa chọn tân chính phủ. Theo một luật chống đưa người thân vào làm: US Code 5 USC 3110, Trump không thể "bổ nhiệm, tuyển dụng, đề nghị, hoặc ủng hộ" người thân trong "cơ quan mà ông đang phục vụ, kiểm soát hoặc thực thi quyền hạn". Tuy nhiên, theo tờ Washington Post, ông có thể "lách luật" để tuyển dụng một trong các thành viên gia đình mình vào tân chính phủ. Ví dụ, Trump có thể bổ nhiệm một người con của ông nếu họ từ chối nhận lương.

Con cua Tong thong dac cu Trump se lam co van cho cha? - Anh 2

Các con của Donald Trump sẽ làm cố vấn cho cha? (Ảnh: Getty).

Được ban hành vào năm 1967, đạo luật US Code 5 USC 3110 chống đưa người thân vào làm, cấm tổng thống bổ nhiệm một thành viên trong gia đình. Trước khi đạo luật được thông qua, Tổng thống John F Kennedy nổi tiếng vì bổ nhiệm em trai là Robert Kennedy làm Bộ trưởng Tư pháp Mỹ. Tuy nhiên sau đó, Robert Kennedy vẫn phải được sự chấp thuận trong phiên điều trần của Thượng viện.

Về đạo luật này, Tổng thống Bill Clinton đã phải đối mặt với thủ tục giám sát khi ông bổ nhiệm vợ mình, khi đó là đệ nhất phu nhân Hillary Clinton, là người đứng đầu một nhóm đặc trách cải cách y tế vào năm 1993. Được biết, giới phê bình đưa ra luật chống tuyển dụng người nhà khi họ khởi kiện nhằm ngăn chặn nhóm đặc trách này, nhưng tòa kháng án đã ra phán quyết ủng hộ việc bổ nhiệm...

Trump vốn là một tỷ phú, một tổng thống Mỹ có thể làm kinh doanh, và vẫn ở cương vị tổng thống? Theo các chuyên gia, không có luật xung đột lợi ích ngăn Trump lãnh đạo “Tổ chức Trump” trong khi làm tổng thống. Các con của Trump có thể quản lý hoạt động kinh doanh của ông trong khi ông là tổng thống.

Và nếu một, hoặc cả ba con lớn của ông được bổ nhiệm vào vị trí cấp cao, hay là cố vấn không chính thức và có quyền truy cập thông tin an ninh, điều này có thể xảy ra.

Tường Quyên (Theo BBC News, 11/2016)