Đó là khẳng định của Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh khi trả lời chất vấn một số đại biểu Quốc hội (ĐBQH) trong phiên chất vấn sáng 15-11 của Quốc hội.

Co the xu ly trach nhiem hinh su neu co tinh sai pham tai cac du an nghin ty - Anh 1

Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh cho rằng, nhiều cơ quan cùng "vào cuộc" thanh tra các dự án nghìn tỷ thua lỗ.

Đại biểu Nguyễn Tiến Sinh (Hòa Bình) đề nghị Bộ trưởng Bộ Công Thương làm rõ nguyên nhân thua lỗ, yếu kém của các siêu dự án Nhà nước đầu tư, các Bộ quản lý. ĐB đề nghị Bộ trưởng phân tích rõ hơn những sai phạm và trách nhiệm của cơ quan quản trị DN cũng như của cơ quan quản lý Nhà nước. Đồng thời Bộ sẽ có giải pháp ra sao để trình Chính phủ quản lý trong thời gian tới, tránh để tình trạng "con voi chui lọt lỗ kim”.

Đây cũng là vấn đề quan tâm của một số ĐBQH chất vấn sau đó.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh cho biết, 5 dự án thua lỗ tồn đọng (Dự án Nhà máy Sản xuất xơ sợi Đình Vũ; Dự án Nhà máy Nhiên liệu sinh học Bio-Ethanol Dung Quất; Dự án mở rộng Nhà máy Gang thép Thái Nguyên giai đoạn 2; Dự án Nhà máy Bột giấy Phương Nam, tỉnh Long; Dự án Nhà máy Đạm Ninh Bình-PV), Bộ Công Thương đang đánh giá sơ bộ, nhưng đồng bào cử tri và ĐBQH còn mong muốn hơn nữa như làm rõ nguyên nhân, bài học kinh nghiệm và phương án xử lý ra sao.

Theo Bộ trưởng Trần Tuấn Anh, 5 dự án này được xem xét đầu tư từ 2003 đến nay, trong từng dự án cụ thể do tính chất đặc thù của ngành có những diễn biến khác nhau, có nhiều nguyên nhân khác nhau, kéo dài nhiều thời kỳ khác nhau “nên đi vào đánh giá chung thì rất khó”.

“Tất cả dự án này đều triển khai kéo dài so với thời hạn đã phê duyệt. Ví dụ dự án Nhà máy sản xuất xơ sợi Đình Vũ, dự án Đạm Ninh Bình, điểm chung các nhà máy này đều rơi vào thời điểm có những biến động của thế giới, thị trường thế giới tác động ảnh hưởng rất mạnh đến dự án. Thị trường nhiên liệu như dầu khí, dầu thô từ mức hơn 100USD/thùng, hay 140 USD/thùng, sau đó tụt còn 40USD/thùng ảnh hưởng trực tiếp đến tính khả thi của dự án. Hay như dự án Đạm Ninh Bình sản xuất phân bón khí hóa than không cạnh tranh nổi với nhà máy đạm sản xuất từ khí. Hoặc dự án xơ sợi Đình Vũ cũng không cạnh tranh nổi với bên ngoài”, người đứng đầu ngành Công Thương ví dụ bằng những con số cụ thể.

Theo ông, hạn chế tồn tại nhiều nguyên nhân như năng lực của chủ đầu tư, năng lực hạn chế của ban quản lý dự án cũng như các đơn vị trực tiếp phân công quản lý dự án… Chính những hạn chế này dẫn đến các dự án bị kéo dài, việc thực hiện không được suôn sẻ, thậm chí trong nhiều dự án thực hiện không đúng quy định hợp đồng và nội dung được phê duyệt.

Giải pháp tháo gỡ cho các dự án này, theo Bộ trưởng Bộ Công Thương, cần nghiên cứu xem xét phù hợp các khuôn khổ pháp lý, nguyên tắc thị trường nhưng phải đảm bảo bảo toàn vốn, tài sản của Nhà nước.

“Quan điểm của Chính phủ là khi tổ chức đánh giá tồn tại của các dự án này phải đánh giá các nguyên nhân khách quan, chủ quan và căn cứ quy định chung để làm rõ trách nhiệm”, Bộ trưởng Trần Tuấn Anh nói.

Cụ thể hơn, theo người đứng đầu ngành Công Thương: “Để làm rõ trách nhiệm thông qua quy định chung của pháp lý từ bán dự án, cho thuê, cổ phần hóa hoặc tuyên bố phá sản, Chính phủ đã phối hợp các bộ, ngành tiến hành đánh giá toàn diện. Bộ Công Thương đang phối hợp các ngành nghiên cứu báo cáo giải trình Chính phủ và đề xuất giải pháp xử lý. Sau kỳ họp Quốc hội, Chính phủ sẽ nghe và cho hướng giải quyết xử lý triệt để. Bên cạnh đó, phải xem xét xử lý trách nhiệm và kinh nghiệm rút ra, không để xảy ra tình trạng tương tự”.

Tuy nhiên, đây là các dự án lớn, trải qua các thời kỳ khác nhau, Bộ trưởng Bộ Công Thương cho biết, về trách nhiệm “cần làm cẩn trọng”, đánh giá đầy đủ theo khung pháp lý, đánh giá đúng trong từng giai đoạn cụ thể để xem xét trách nhiệm của các cấp quản lý nhà nước, của DN, chủ đầu tư, ban quản lý dự án, của tổ chức và cá nhân.

“Đồng thời làm rõ nguyên nhân khách quan, chủ quan có sự vô tình hay cố ý. Trong đó không loại trừ có sự cố tình làm sai trong quản trị của DN, điều này làm rõ trong thời gian tới. Tùy mức độ khác nhau, tính chất đặc thù khác nhau. Một số dự án đã có kết luận của Thanh tra Chính phủ, một số dự án mới có kết luận Kiểm toán Nhà nước, Thanh tra Bộ Tài chính, một số dự án đang được thanh tra Bộ Công Thương thanh tra… Do đó, Bộ Công Thương sẽ tổng hợp báo cáo QH cụ thể sau”, Bộ trưởng Trần Tuấn Anh thẳng thắn chia sẻ.

Bộ trưởng cũng khẳng định: “Việc xử lý trách nhiệm nếu có, đặc biệt là các vi phạm pháp luật, nếu có sự cố tình làm sai chắc chắn sẽ xem xét kể cả trách nhiệm hình sự”.

Tuy nhiên, phần trả lời chất vấn của người đứng đầu ngành Công Thương chưa nhận được sự hài lòng của ĐB Nguyễn Tiến Sinh. ĐB Nguyễn Tiến Sinh đề nghị Bộ trưởng cần làm rõ hơn trách nhiệm của cơ quan quản lý Nhà nước cũng như người đứng đầu DN.

Bộ trưởng Trần Tuấn Anh cho biết, cái khó trong thực hiện đó là các dự án nêu trên đã kéo dài từ rất lâu, tính chất công nghệ, tính chất đặc thù của từng dự án khác nhau. “Quá trình đánh giá cụ thể về nguyên nhân, trách nhiệm của từng khâu, từng bộ phận thế nào, đánh giá với khung pháp lý để làm rõ trách nhiệm thì cần phải có thời gian. Chúng ta đã có sự chỉ đạo về việc này, không chỉ Bộ Công Thương, Thanh tra Chính phủ mà còn có cơ quan Kiểm toán và hàng loạt cơ quan khác đều tham gia vào quá trình xem xét, đánh giá cụ thể các dự án này”, Bộ trưởng Trần Tuấn Anh nói.

Do đó, Bộ trưởng Bộ Công Thương đã hứa trước QH sẽ tiếp tục báo cáo QH về kết quả xử lý các dự án này tại kỳ họp sau của QH.

5 dự án nghìn tỷ thua lỗ, nguy cơ phá sản

1. Dự án nhà máy sản xuất xơ sợi Đình Vũ có tổng vốn đầu tư 7.000 tỷ đồng do Công ty Cổ phần Hóa dầu và Xơ sợi dầu khí (PVTex), PVN làm chủ đầu tư.

2. Dự án Nhà máy Nhiên liệu sinh học Bio-Ethanol Dung Quất (một trong ba nhà máy ethanol trọng điểm quốc gia) có tổng vốn đầu tư 2.200 tỷ đồng. Chủ đầu tư là Công ty cổ phần nhiên liệu Sinh học Dầu khí Miền Trung.

3.Dự án mở rộng Nhà máy Gang thép Thái Nguyên giai đoạn 2 (tổng vốn đầu tư 8.000 tỷ đồng, do Công ty cổ phần gang thép Thái Nguyên làm chủ đầu tư.

4. Dự án Nhà máy bột giấy Phương Nam, tỉnh Long An có tổng vốn đầu tư 3.000 tỷ đồng, do Công ty TNHH một thành viên Phát triển công nghiệp và Vận tải – Tracodi làm chủ đầu tư. Đến năm 2009, dự án này được chuyển cho Tổng công ty Giấy Việt Nam -Vinapaco theo Quyết định 731/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

5. Dự án Nhà máy Đạm Ninh Bình có tổng vốn đầu tư 12.000 tỷ đồng với chủ đầu tư là Công ty TNHH MTV Đạm Ninh Bình, Tập đoàn Hóa chất Việt Nam.

Minh Anh