Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội Trần Đình Long cho rằng hiện đang có những cơ chế tự bó buộc hoạt động của Quốc hội. Đó là quyền bỏ phiếu tín nhiệm và giám sát.

Việc cung cấp tài liệu cho các ĐBQH trước khi việc quyết định những vấn đề lớn của đất nước không kịp thời, nên các ĐB có ít thời gian nghiên cứu. Ngoài ra, cần nâng cao hơn nữa việc chất vấn và trả lời chất vấn, bởi cử tri cho rằng, có ĐB khi chất vấn chưa nói lên hết nguyện vọng của cử tri và việc trả lời chất vấn cũng chưa đáp ứng yêu cầu. Đó là ý kiến của một số ĐBQH sáng 24.3, tại phiên thảo luận tổ về Báo cáo tổng kết hoạt động của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội nhiệm kỳ 2007-2011. Luật phải bắt nguồn từ cuộc sống Tại phiên thảo luận, nhiều ý kiến bày tỏ sự đồng tình với báo cáo của Quốc hội về việc rút ngắn nhiệm kỳ Quốc hội khóa XII xuống còn 4 năm (rút gọn 1 năm so với các khóa trước), ĐB Vũ Quang Hải (Hưng Yên) cho rằng, việc rút gọn là hợp lý, được cử tri ủng hộ cao. Trong hoạt động lập pháp cũng có nhiều cải tiến, nâng cao chất lượng, nhiều dự án luật mang lại hiệu quả cao. Tuy nhiên, ĐB Hải cũng cho rằng, công tác lập pháp vẫn còn tồn tại một số bất cập. Chẳng hạn như việc lập ra các chương trình làm luật chưa được nghiên cứu kỹ. Việc đưa vào, rút ra luật này hay luật kia phụ thuộc vào cơ quan chuẩn bị. Nhiều luật có nhu cầu rất cấp thiết nhưng vì cơ quan soạn thảo chưa chuẩn bị kịp nên chưa được Quốc hội cho ý kiến và thông qua, ảnh hưởng đến việc điều hành và giải quyết những vấn đề đang gây bức xúc trong xã hội. Mặt khác, việc cung cấp tư liệu cho các ĐB trong việc quyết định những vấn đề lớn của đất nước cũng chậm, nên ĐB Quốc hội có ít thời gian nghiên cứu. “Tiếp cận tài liệu muộn, với ĐB chuyên trách như chúng tôi còn thấy khó khăn chứ chưa nói đến các đại biểu kiêm nhiệm”, ĐB Hải nói. Cùng quan điểm, ĐB Dương Kim Anh (Trà Vinh) kiến nghị công tác chuẩn bị tài liệu cần được làm tốt hơn, không chỉ riêng dự thảo luật mà còn đối với cả các tài liệu liên quan đến các lĩnh vực quan trọng khác. “Nhiều khi phát tài liệu sát với buổi họp tôi không kịp đọc, về đọc lại thấy tiếc vì không tham gia phát biểu được”, ĐB Dương Kim Anh nói và cho rằng, cần nâng cao hơn nữa việc hỏi và trả lời trong chất vấn vì cử tri cho rằng, có ĐB chất vấn chưa nói lên hết nguyện vọng của cử tri và việc trả lời chất vấn cũng chưa đáp ứng yêu cầu. ĐB Ngô Thị Doãn Thanh (Hà Nội) cũng cho rằng, việc xây dựng luật nên bắt nguồn từ cuộc sống, không nên phụ thuộc vào cơ quan xây dựng. “Có những điều cuộc sống đang rất cần, nhưng ko được xây dựng luật để điều chỉnh, đó cũng là hạn chế”, bà Thanh nói. Quan trọng là “hậu” giám sát Tán thành những ý kiến đánh giá kết quả đạt được trong nhiệm kỳ 2007-2011 của Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội, song ĐB Nguyễn Ngọc Đào (Hà Nội) tỏ ra băn khoăn về “hậu” giám sát. “Cử tri rất quan tâm đến những kết luận, kiến nghị của đoàn giám sát được các cơ quan chức năng giải quyết như thế nào để sau đó bắt buộc đơn vị được giám sát phải giải trình những vấn đề nêu ra, giải quyết như thế nào. Có như vậy hiệu lực giám sát của Quốc hội và ĐBQH mới đem lại hiệu quả”, ĐB Đào nói, đồng thời đề nghị các Ủy ban của Quốc hội thực hiện quyền giám sát các Bộ trưởng để tăng cường vai trò của Quốc hội, ĐBQH đối với cơ quan hành pháp. “Chúng ta có thể chất vấn Bí thư tỉnh ủy một buổi hoặc một ngày về vấn đề nào đó chứ không nên chỉ là người đưa thư”, ĐB Đào nói. Đồng tình quan điểm này, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội Trần Đình Long cho rằng hiện đang có những cơ chế tỏ ra tự bó buộc hoạt động của Quốc hội. Đó là quyền bỏ phiếu tín nhiệm và giám sát. Theo ông Long, bỏ phiếu tín nhiệm là việc cần làm để xem cán bộ nào đó có được tín nhiều hay ít để từ đó rút kinh nghiệm, thay đổi cho tốt hơn. Điều đó nằm trong quyền hạn của Quốc hội, nhưng Quốc hội chưa tiến hành hoạt động này. Cũng theo ông Long, việc giám sát những kết luận, kiến nghị của đoàn giám sát chưa kiên quyết. Trong các báo cáo giám sát phần lớn kiến nghị và không có quyết định đình chỉ nào. Theo ông Long việc cứ kiến nghị như vậy sẽ không có nhiều tác dụng vì đối tượng được kiến nghị có thực hiện hay không cũng chưa có sự bắt buộc nào. ĐB Nguyễn Lân Dũng (Đắc Lắc) thì cho rằng, mỗi ĐB cần nêu cao tinh thần trách nhiệm giải quyết có trách nhiệm những việc ở địa phương của mình, tránh tình trạng cho đó là việc của địa phương, liên quan đến cán bộ địa phương mà giải quyết một cách thiếu trách nhiệm, làm giảm uy tín của ĐBQH. Cần tăng số ĐB chuyên trách Tại phiên thảo luận, nhiều ĐB có chung kiến nghị là cần tăng cường hơn nữa số đại biểu chuyên trách để có một lực lượng đủ mạnh giúp Quốc hội, xem xét, quyết định một cách hợp lý, đúng đắn. Với lực lượng ít như hiện nay Quốc hội sẽ còn tiếp tục gặp khó khăn trong việc xây dựng pháp luật cũng như trong việc giám sát và quyết định những vấn đề trọng đại của đất nước. Mạnh Đồng