Đó là câu hỏi rất thẳng thắn của đại biểu đoàn Phú Yên tại phiên chất vấn các bộ trưởng trước Quốc hội sáng nay (15-11).

ĐB Phạm Thị Minh Hiền (Phú Yên) đặt câu hỏi cho bộ trưởng Bộ Công Thương: “Trong khi sự cố về môi trường tại bốn tỉnh miền Trung do Formosa gây ra là bài học xương máu, trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan chưa được làm rõ một cách quyết liệt thì Bộ Công Thương bổ sung thêm quy hoạch dự án Thép Cà Ná của Tập đoàn Hoa Sen tại Ninh Thuận.

Điều bất thường là dự án này không nằm trong quy hoạch đã được phê duyệt lúc đó, bất chấp sự phản đối gay gắt của dư luận, cảnh báo mạnh mẽ của các chuyên gia kinh tế, môi trường về nguy cơ ô nhiễm môi trường biển, không chỉ ở vùng biển Ninh Thuận mà còn ảnh hưởng đến vùng biển lân cận trong đó có Khánh Hòa, Phú Yên.

Đề nghị Bộ trưởng hãy trả lời thật, trả lời thẳng với cử tri cả nước: Dù chỉ là bổ sung quy hoạch nhưng dự án đã đi ngược lại với chủ trương của CP là bảo vệ môi trường. Vậy có hay không lợi ích nhóm trong bổ sung quy hoạch dự án? Có hay không việc Bộ đã và đang chạy theo DN để làm dự án, đầu tư theo quy hoạch hay là quy hoạch theo đầu tư? Việc bất chấp các ý kiến tâm huyết của các chuyên gia để bổ sung dự án này có được xem là hành vi dẫn đến tội ác hay không?”

'Co loi ich nhom o du an Thep Ca Na hay khong?' - Anh 1

Bộ trưởng Trần Tuấn Anh

Bộ trưởng Trần Tuấn Anh trả lời: “VN có trữ lượng quặng sắt khoảng 1,5 tỉ tấn nhưng hằng năm chúng ta đang phải nhập khẩu thép từ nước ngoài cỡ 3 tỉ USD, đến năm 2020 có thể chúng ta phải nhập khẩu lên đến 15 tỉ USD.

Sắt thép hiện nay mới đáp ứng được một số chủng loại sắt thép xây dựng... Còn sắt thép cơ bản, đặc biệt là thép thô phục vụ cho các ngành cán thép, luyện thép, cho các sản phẩm đầu ra là sắt các loại thì chúng ta hầu như chưa có.

Ngoại trừ một số các DN như Hòa Phát, Tổng Công ty Thép thì chúng ta có một số dự án nhưng quy mô rất nhỏ.
Mỏ sắt Thạch Khê có quy mô rất lớn, nếu khai thác tốt khả năng có thể đóng góp vào mức tăng trưởng hàng năm khoảng 0,3% đến 0,4% GDP.

Chủ trương, quan điểm của CP là phát triển bền vững trên tất cả lĩnh vực. Trong các lĩnh vực công nghiệp sẽ tiếp tục ưu tiên khai thác các nguồn tài nguyên, bảo đảm đầu tư phát triển các ngành công nghiệp cơ bản để tạo nền tảng cho phát triển các ngành kinh tế công nghiệp và các ngành kinh tế khác.

Tôi khắng định lại một lần nữa, công khai tại diễn đàn này là chúng ta không đánh đổi môi trường lấy các dự án công nghiệp bằng mọi giá và cũng không có câu chuyện các dự án thép đưa ra đây để đánh đổi lấy môi trường".

'Co loi ich nhom o du an Thep Ca Na hay khong?' - Anh 2

Bản đồ quy hoạch dự án thép Cà Ná

"Tôi cũng khẳng định luôn là không phải vấn đề lợi ích nhóm. Tại sao là lợi ích nhóm khi chúng ta đang hướng tới phát triển hài hòa và bền vững các ngành kinh tế, để bảo đảm nguyên liệu cho các ngành công nghiệp được khai thác một cách hợp lý và bền vững... Chúng ta đang hướng tới phát triển những tập đoàn công nghiệp quốc gia, có điều kiện khai thác và phát triển tốt thì tại sao chúng ta phải hạn chế điều đó?" - Bộ trưởng Trần Tuấn Anh nhấn mạnh.

Bộ trưởng Trần Tuấn Anh cũng cho biết: Quy hoạch ngành thép đã có từ năm 2011, dự án Thép Cà Ná đã được phê duyệt từ năm 2011. Quy hoạch này đã được thực hiện đầy đủ các quy trình, thủ tục.

Sau khi vào những năm 2008-2009, dự án thép này không được tiếp tục được thực hiện do năng lực tài chính của chủ đầu tư nên dự án này đã được đưa ra khỏi quy hoạch.

Tuy nhiên, vào thời điểm cuối năm 2015, dự án này tiếp tục được nghiên cứu, Tập đoàn Tôn Hoa Sen và Ninh Thuận đề xuất đưa vào quy hoạch đồng thời đề nghị xin chủ trương đầu tư thực hiện dự án với những cam kết bảo vệ môi trường, công nghệ...

'Co loi ich nhom o du an Thep Ca Na hay khong?' - Anh 3

Vị trí sẽ xây dựng nhà máy gang thép Hoa Sen - Cà Ná. Ảnh: Internet

Bộ Công Thương căn cứ theo yêu cầu thực tế trong phát triển quy hoạch thép, căn cứ năng lực của nhà đầu tư... Đây là điều chỉnh quy hoạch, quy hoạch chỉ xây dựng trên cơ sở đánh giá những lợi thế so sánh của chúng ta, phù hợp với mặt địa điểm để phục vụ cho phát triển của các dự án đầu tư...”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Bộ trưởng tiếp tục khẳng định dự án này không phải là chuyện đánh đổi. Đây là quan điểm phát triển bền vững của nền kinh tế trong khai thác các lợi thế của đất nước. Dự án thép Cà Ná đã được xem xét một cách cẩn trọng, đúng quy trình, đã được phê duyệt tại quy hoạch mới nhất về thép.

Đặc biệt dựa trên quan điểm phải bảo vệ môi trường, Thủ tướng CP đã giao trách nhiệm cho các bộ, ngành phối hợp làm rõ với chủ đầu tư, với địa phương về các nội dung liên quan đến báo cáo tiền khả thi và báo cáo khả thi của dự án, có nghĩa rằng tất cả chi tiết liên quan đến công nghệ, thiết bị, phương án xử lý chất thải cũng như các biện pháp để bảo vệ môi trường... sẽ được xem xét, thẩm định và phê duyệt.

“Các công tác liên quan đến điều chỉnh quy hoạch, quản lý quy hoạch, thực hiện quy hoạch đều được thực hiện nghiêm túc, đẩy đủ theo đúng quy định” - Bộ trưởng khẳng định.