Yêu cầu xử lý gần 55 tỷ đồng và 23.000 USD và đề nghị Bộ Công an tiếp nhận hồ sơ thanh tra là kiến nghị của Thanh tra Chính phủ (TTCP) khi kết thúc thanh tra việc đầu tư xây dựng tại Dự án (D.A) Nhà máy sản xuất xơ sợi Polyeste Đình Vũ do Công ty Cổ phần Hóa dầu và Xơ sợi Dầu khí (PVTex) làm chủ đầu tư.

Co dau hieu co y lam trai va thieu trach nhiem - Anh 1

Nhiều sai phạm tại D.A Nhà máy sản xuất xơ sợi do PVTex làm chủ đầu tư. Ảnh: Internet

Sai từ thẩm định… đến phê duyệt D.A

Kết luận chỉ rõ, việc Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) ủy quyền cho Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) làm chủ đầu tư D.A Nhà máy sản xuất xơ sợi Polyeste Đình Vũ là việc làm thiếu trách nhiệm của Vinatex trong việc thực hiện chủ trương của Nhà nước đối với phát triển ngành xơ sợi khi mà Vinatex là cổ đông có nhiều kinh nghiệm hơn PVN trong phần kéo sợi và chất lượng xơ sợi, nhưng lại không hỗ trợ trong việc thực hiện, không thực hiện đúng cam kết thỏa thuận.

PVN là tập đoàn có vốn chi phối tại PVTex, trong quá trình điều hành chỉ đạo còn nhiều thiếu sót vi phạm như: Chưa thực hiện hết trách nhiệm trong việc kiểm tra, đôn đốc, giám sát người đại diện vốn của PVN tại PVTex để đảm bảo việc thực hiện D.A theo đúng quy định của pháp luật; nhận chuyển nhượng vốn từ Vinatex và Tổng Công ty Cổ phần Phong Phú không đúng quy định, dẫn đến phải chịu toàn bộ lỗ của D.A là trên 1.472,8 tỷ đồng.

TTCP cũng chỉ ra, Bộ Công thương với chức năng quản lý Nhà nước, trách nhiệm của chủ sở hữu vốn Nhà nước tại PVN, Vinatex đã thiếu kiểm tra, giám sát trong việc thực hiện mục tiêu, chiến lược ngành Dầu khí; chưa thực hiện hết trách nhiệm trong kiểm tra, giám sát và chuyển nhượng vốn của Vinatex và Tổng Công ty cổ phần Phong Phú cho PVN.

PVTex là chủ đầu tư D.A khả thi (DFS), nhưng trước khi phê duyệt D.A đã không thực hiện tổ chức thẩm định, xem xét các yếu tố về hiệu quả, tính khả thi của D.A là vi phạm quy định; mặt khác sau khi có thiết kế, PVTex cũng không thẩm định và phê duyệt điều chỉnh D.A để đảm bảo sự phù hợp, đồng bộ với thiết kế kỹ thuật tổng thể.

Bên cạnh đó, sau khi phê duyệt D.A, chủ đầu tư cũng không thực hiện lập, thẩm định, phê duyệt và xin ý kiến Bộ Công thương về thiết kế cơ sở mà chỉ thực hiện thiết kế kỹ thuật và thiết kế bản vẽ thi công.

Tương tự, PVTex cũng không tổ chức thẩm định nhưng vẫn phê duyệt bản vẽ thiết kế kỹ thuật, không tổ chức lập, thẩm định, phê duyệt dự toán và tổng dự toán.

Theo quy định, PVTex phải tổ chức thẩm định hoặc thuê đơn vị tư vấn có đủ điều kiện để thẩm định tổng mức đầu tư, nhưng PVTex đã không thực hiện thẩm định và phê duyệt tổng mức đầu tư, hậu quả là phê duyệt thiếu chi phí vốn lưu động trong thời gian sản xuất thử và sản xuất không ổn định; sau khi thương thảo và ký kết hợp đồng công tác đấu thầu (EPC), PVTex không thực hiện phê duyệt điều chỉnh tổng mức đầu tư; đặc biệt là phê duyệt tăng tổng mức đầu tư không đúng với một số khoản chi phí giá trị trên 38.742.310 USD.

Bên cạnh đó, phê duyệt kết quả đánh giá hồ sơ dự thầu giai đoạn 1 gói thầu EPC không đúng với kế hoạch đấu thầu được phê duyệt về tiến độ và giá trị hợp đồng; không tiến hành các thủ tục phê duyệt điều chỉnh kế hoạch đấu thầu khi có những thay đổi, điều chỉnh; không thực hiện việc đăng tải thông tin về kết quả lựa chọn nhà thầu; phê duyệt kết quả trúng thầu gói thầu EPC vượt giá gói thầu được duyệt; hồ sơ dự thầu, mời thầu chỉ bằng tiếng Anh, không có bản tiếng Việt.

Điều đáng nói, hợp đồng gói thầu EPC được ký kết bằng đồng ngoại tệ (USD), nhưng thanh toán bằng đồng tiền Việt Nam đối với phần chi phí trong nước dẫn đến chênh lệch tỷ giá ngoại tệ là trên 46,8 tỷ đồng khi thanh toán; nghiệm thu sai, trùng lắp khối lượng so với hồ sơ hoàn công một số hạng mục công trình với giá trị trên 23.000USD và trên 8 tỷ đồng.

Kinh doanh thua lỗ trên 1.472,8 tỷ đồng

Ngoài ra, do chủ đầu tư thiếu năng lực, kinh nghiệm, có phần buông lỏng quản lý, dẫn đến việc lập hồ sơ mời thầu, phê duyệt kết quả trúng thầu và ký kết thực hiện hợp đồng không chặt chẽ, chưa rõ ràng, nhiều điều khoản mâu thuẫn và không được thực hiện trong thực tế như: Thay đổi xuất xứ, chi phí chạy thử, xử phạt chậm tiến độ, phát sinh tranh chấp khó giải quyết bằng biện pháp tự đàm phán. Trong quá trình ký kết và thực hiện hợp đồng mua bán thiết bị, chủ đầu tư và nhà thầu không tuân thủ đúng quy định của hợp đồng, thay đổi nguồn gốc, xuất xứ một số thiết bị nhưng không thương thảo trước khi thay đổi.

Sản phẩm sau khi chạy thử đã lỗ trên 817,9 tỷ đồng, đồng thời phát sinh tranh chấp giữa PVTex và nhà thầu như: Thay đổi xuất xứ thiết bị, chi phí tiện ích, tranh chấp về số lượng hóa phẩm, xúc tác. Phụ gia và vật tư đóng gói sản phẩm, về đào tạo; tiến độ D.A Nhà máy Polyest chậm 726 ngày so với hợp đồng làm tăng chi phí, giảm hiệu quả đầu tư; một số khoản thanh toán vượt giá trị tổng mức đầu tư nhưng chưa được phê duyệt bổ sung…

TTCP cũng chỉ ra, sau 2 năm đi vào hoạt động sản xuất kinh doanh, D.A Nhà máy sản xuất xơ sợi Polyeste Đình Vũ không đạt hiệu quả, kết quả kinh doanh thua lỗ trên 1.472,8 tỷ đồng. Việc D.A không hiệu quả, kinh doanh thua lỗ nguyên nhân chủ yếu là do công tác chỉ đạo, giám sát hoạt động của PVN, Vinatex với vai trò đại diện chủ sở hữu vốn và người đại diện vốn là PVTex chưa thường xuyên và kịp thời, có nhiều thiếu sót, vi phạm trong quá trình thực hiện…

Kiến nghị Bộ Công an vào cuộc

TTCP kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Công thương chỉ đạo PVN tiến hành đánh giá toàn diện thực trạng D.A, đề xuất phương án xử lý phù hợp báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét quyết định; nghiên cứu bổ sung chính sách hỗ trợ đối với các doanh nghiệp triển khai đầu tư D.A xơ sợi; chỉ đạo PVN và Vinatex thực hiện nghiêm chủ trương của Chính phủ về phát triển ngành xơ sợi, về tiêu thụ sản phẩm của PVTex. Chỉ đạo PVN tiếp tục nghiên cứu D.A đầu tư nhiên liệu PTA, MEG (nhiên liệu đầu vào cho nhà máy sơ sợi); tiếp tục hỗ trợ PVTex trong việc thực hiện các giải pháp để ổn định sản xuất.

Chỉ đạo PVTex thực hiện đàm phán và xử lý dứt điểm các tranh chấp hợp đồng đối với nhà thầu trong việc thực hiện D.A; xem xét việc xử phạt chậm tiến độ, thực hiện đúng trách nhiệm trong quản lý, đầu tư về phê duyệt điều chỉnh tổng mức đầu tư và phê duyệt quyết toán công trình.

Về kinh tế, TTCP kiến nghị xử lý gần 55 tỷ đồng và 23.000 USD; kiến nghị xử lý trách nhiệm hành chính đối với các tổ chức, cá nhân tại Bộ Công thương, PVN và Vinatex vì đã thiếu trách nhiệm trong vai trò quản lý Nhà nước, trong việc góp vốn, nhận góp vốn, chuyển nhượng không đúng quy định pháp luật.

TTCP kiến nghị Bộ Công an tiếp nhận hồ sơ để điều tra, xử lý theo quy định pháp luật vì trong quá trình thanh tra D.A đã phát hiện có dấu hiệu cố ý làm trái và thiếu trách nhiệm trong việc phê duyệt D.A, lựa chọn nhà thầu, ký kết hợp đồng với nhà thầu gây thất thoát, lãng phí vốn đầu tư.

Bảo Anh