Thảo luận tại hội trường Quốc hội, chiều 3-11, đại biểu Bùi Sỹ Lợi (Thanh Hóa) nhận định, hiện tại nền kinh tế của đất nước đang đứng trước những thách thức về cơ cấu và chất lượng của nguồn nhân lực, năng suất tổng hợp của Việt Nam mới đạt khoảng 30%, chi phí nhân công rất cao so với khu vực và các nước.

Co cau ve chat luong nguon nhan luc chua duoc dap ung - Anh 1

Chưa đào tạo được nhu cầu mà thị trường lao động cần

Đối với dự thảo về nghị quyết kế hoạch tái cơ cấu nền kinh tế, tôi thống nhất với 7 mục tiêu đạt được vào năm 2020 và nhiệm vụ trọng tâm tập trung hoàn thành ba trọng tâm tái cơ cấu. Đó là tái cơ cấu đầu tư công, tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước và tổ chức tín dụng. Chúng ta phấn đấu trước năm 2019 phải xong để chúng ta tiếp tục thực hiện và triển khai các lĩnh vực khác. Tuy nhiên, từ khi tham gia đề án tái cơ cấu nhiệm kỳ 2011-2015 và cho đến nay, chúng tôi vẫn khẩn thiết.

Thống nhất với bảy mục tiêu đến năm 2020 và nhiệm vụ trọng tâm tập trung hoàn thành ba trọng tâm tái cơ cấu kinh tế, tuy nhiên đại biểu Bùi Sỹ Lợi (Thanh Hóa) đề nghị Chính phủ cần quan tâm đến tái cơ cấu nguồn nhân lực.

Cho đây là một nguồn lực mà trong quá trình sản xuất thì yếu tố lao động có tính chất quyết định, đại biểu Bùi Sỹ Lợi khẳng định: “Nếu tái cơ cấu được nguồn nhân lực thì đây chính là một nhân tố quan trọng để quyết định cho việc thành công của quá trình tái cơ cấu nền kinh tế của đất nước”.

Đây chính là nguyên nhân để thúc đẩy tăng năng suất lao động, trong khi đất nước chúng ta năng suất lao động rất thấp. Năng suất lao động cũng là chỉ tiêu chất lượng để đánh giá hiệu quả của quá trình tái cơ cấu nền kinh tế của đất nước.

Hiện tại nền kinh tế của đất nước đang đứng trước những thách thức về cơ cấu và chất lượng của nguồn nhân lực, đại biểu Bùi Sỹ Lợi cho là năng suất tổng hợp của Việt Nam mới đạt khoảng 30%, chi phí nhân công rất cao so với khu vực và các nước.

Đặc biệt, đại biểu Sỹ Lợi cho rằng, đất nước sử dụng quá nhiều các ngành thâm dụng lao động, tức là lao động phổ thông, chi phí lao động trong giá thành sản phẩm của chúng ta chiếm 18,3%, các nước trong khu vực khoảng 16,2%.

Trong khi quy mô đào tạo rất lớn nhưng không đáp ứng với yêu cầu cơ cấu về chất lượng của nguồn nhân lực. Cả nước có gần 450 trường đại học và cao đẳng, gần 2.000 trường cao đẳng nghề, trung cấp nghề và các trung tâm dạy nghề cho đến cấp huyện. Cho đây là một vấn đề không cân đối giữa cơ cấu đào tạo với cơ cấu sử dụng - đại biểu Bùi Sỹ Lợi cho rằng: “Chúng ta đang đào tạo điều nhà trường có, chưa phải đào tạo điều thị trường lao động cần”.

Trong khi lao động làm công ăn lương mới được 42%, trong đó lao động khu vực chính thức mới chiếm 30% lao động khu vực không chính thức chiếm 70%. Theo đại biểu Bùi Sỹ Lợi thì đây là một thách thức và tại sao người ta đánh giá Việt Nam là một nước có năng suất lao động thấp chính là lý do như vậy.

Chi phí lao động không thể cao khi GDP đầu người còn thấp

Cùng chia sẻ về nguồn nhân lực, đại biểu Nguyễn Thiện Nhân (Trà Vinh) đánh giá, lao động Việt Nam cần cù, sáng tạo và trình độ ngày càng được nâng cao. Đặc biệt là chi phí lao động của chúng ta tương đối thấp so với các nước trên thế giới, bởi vì chi phí lao động luôn tỷ lệ với GDP đầu người. “Chừng nào nào GDP đầu người còn thấp thì chi phí lao động còn thấp”.

Đại biểu Nguyễn Thiện Nhân dẫn chứng, nếu GDP chưa vượt ngưỡng 25 nghìn USD trong 30 năm tới thì chi phí lao động luôn có khả năng có lợi thế cạnh tranh. Một giờ lao động ngành chế tạo máy hiện nay ở Nhật Bản gấp 29 lần so với nước ta, Singapore gấp 20 lần, Hàn Quốc gấp 17 lần, Đài Loan gấp 8 lần.

“Một câu hỏi giản dị vì sao Samsung vào Việt Nam? Họ có công nghệ, họ có vốn đầy đủ nhưng họ chỉ thiếu lao động và họ đến Việt Nam. Trong vòng năm năm, họ đầu tư hàng tỷ USD và xuất khẩu hàng chục tỷ sản phẩm” - đại biểu Nguyễn Thiện Nhân nói.

Làm phép so sánh năng suất lao động, đại biểu Nguyễn Thiện Nhân thí dụ, nếu người công nhân Việt Nam đứng trước một máy dệt như công nhân nước khác thì năng suất hoàn toàn tương đương. Tức là năng suất về sản phẩm không thua các nước khác nhưng tính năng suất bằng tiền bao giờ cũng thấp hơn, vì trong năng suất bằng tiền có thu nhập của chủ doanh nghiệp thì lương Việt Nam thấp so với các nước khác hàng chục lần.

Cho nên, theo đại biểu Nguyễn Thiện Nhân: “Năng suất tính bằng tiền của chúng ta thấp, nhưng năng suất kỹ thuật không hề thấp”.

Chúng ta trồng lúa, trồng điều, nuôi cá năng suất vào loại cao nhất thế giới, nhưng nông dân Việt Nam vẫn nghèo, đại biểu Nguyễn Thiện Nhân đề nghị phân biệt kỹ năng người lao động và đặc điểm tổ chức sản xuất của chúng ta.

“Thời gian tới, phải coi trọng tối đa việc sử dụng phát huy vốn lớn nhất của chúng ta là con người. Sử dụng vốn con người, phát huy vốn con người là ưu tiên số một” - đại biểu Nguyễn Thiện Nhân đề nghị.