Đối với những tử tù thì lằn ranh giữa sự sống và cái chết là rất mong manh, thế cho nên, việc họ nhận được quyết định ân xá miễn tội chết cũng chả khác gì được “tái sinh”. Người ta gọi họ là “những tử tù lỡ chuyến đò về âm phủ”.

Không còn thấp thỏm chờ ngày “vĩnh quyết”

Trong “thế giới biệt giam”, có lẽ Sùng A Mua (SN 1987, ở Pù Nhi, Điện Biên Đông, Điện Biên) là một trong số những tử tù trẻ nhất Việt Nam. Mua bị bắt và lĩnh án tử hình khi vừa mới 19 tuổi, cái tuổi “nửa người lớn, nửa trẻ con”. Nhà 5 anh em, Mua là út. Được ăn học đàng hoàng, Mua là niềm hy vọng của cả gia đình. Nhưng, tung hê tất cả, Mua đi buôn “hàng trắng”. Đến tận khi Mua bị bắt và đưa ra xét xử, nhiều người cũng không thể ngờ rằng, chàng thanh niên Mông khôi ngô, tuấn tú như “hot boy” kia lại là một ông trùm ma túy.

Có lẽ, tất cả bắt đầu từ tính phong lưu, đa tình đã đẩy Mua vào con đường phạm tội. Bởi, tuy đã vợ con, nhưng Mua vẫn thường dan díu với những cô gái trẻ đẹp trên thành phố Điện Biên. Để chiều lòng “nhan sắc”, và cũng để chứng minh về “đẳng cấp ăn chơi” của mình, Mua lao vào kiếm tiền. Xuất phát điểm của Mua cũng giống như hầu hết những “gã trai Mông cắt rừng buôn ma túy” khác ở Điện Biên: Ban đầu làm “cửu vạn”, ai “thuê gì xách nấy”, tiền công mỗi chuyến từ vài triệu đến vài chục triệu. Tích tiểu thành đại, vốn liếng tăng dần, mối lái, ngón nghề cũng tàm tạm, thế là tách ra lập đường dây buôn bán riêng, tự mình làm ông chủ.

Trong đám “lái buôn tử thần” mặt mày bặm trợn, Mua nổi bật nhờ vẻ ngoài thư sinh, sáng láng. Cũng nhờ cái vẻ “trí thức” ấy, Mua khiến cho nhiều chủ hàng, đầu nậu rất có cảm tình. Thậm chí, một số người còn khuyến khích động viên Mua đứng ra làm ăn riêng với lời hứa: “Thiếu tiền lấy hàng, anh cho chịu, miễn là chú kiếm được đầu ra…”. Nhờ sự giúp sức từ các đàn anh, “đồng nghiệp” đi trước như thế, cộng với vốn kiến thức, ngón nghề tích lũy được từ quãng thời gian đi xách hàng thuê nên đường dây của Mua ngày càng phát triển. Có ngày Mua giao dịch đến vài trăm triệu tiền hàng, “doanh số” mà không phải ông trùm ma túy nào ở Điện Biên cũng đạt được. Lưới trời lồng lộng, đêm 26/12/2007, Mua bị lực lượng Bộ đội biên phòng Tây Trang bắt giữ khi mang trên mình 3 bánh heroin. Ngày 20/9/2009, Mua bị Tòa tuyên án tử hình.

Sùng A Dũng (bên phải) vừa được ân xá miễn tội chết

Phải đến tận khi ngồi trong bốn bức tường biệt giam chờ ngày trả án, Mua mới cảm thấy ân hận, xót xa vì những lỗi lầm mình đã gây ra. Mua bảo, giá Mua biết an phận thủ thường, biết sống như những người đàn ông Mông bình thường, những người đàn ông thích múa khèn, uống rượu, thích sống âm thầm, lặng lẽ thì gia đình đâu phải chịu nhiều đớn đau đến vậy, vợ và con gái Mua đâu phải sống hiu buồn trong căn nhà gianh tre nơi bản vắng. Còn bố Mua nữa, hơn 70 tuổi đầu ông vẫn phải chắt bóp từng đồng để cưu mang cháu nội. Cuộc mưu sinh nhọc nhằn đã bòn rút chút sức lực cuối cùng của ông khi tuổi già chạng vạng.

Nhưng mới đây, nỗi đau của cái gia đình bé nhỏ ấy đã vơi đi rất nhiều khi lá đơn xin ân xá tội chết của Mua được chấp nhận. Pháp luật khoan hồng cho Mua cơ hội sống. Không còn canh cánh nỗi lo lên “đoạn đầu đài”, Mua chỉ biết khóc ròng. Vợ Mua khi biết tin cũng địu con vượt hàng trăm cây số đường rừng lên chia vui với chồng. Mua bảo, từ nay, Mua sẽ quyết tâm cải tạo thật tốt vừa để chuộc lại những lỗi lầm, vừa để mong có cơ hội đoàn tụ gia đình.

Lâng lâng niềm vui được sống

Cùng bị bắt với Mua và cùng bị lĩnh án tử hình, nhưng Sùng A Dũng để lại cho người ta nhiều tiếc nuối. Nếu như Mua là gã thanh niên mới lớn, lêu lổng, thích có tiền để chơi bời, gái gú, thì Sùng A Dũng (SN 1986) lại hoàn toàn khác. Dũng được học đàng hoàng và con nhà cũng có thể gọi là bề thế. Bố Dũng, ông Sùng Chứ Dềnh, nguyên là Phó Chủ tịch HĐND xã Na Ư, huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên. Ngày còn đương chức, đêm nào ông cũng đi rao giảng cho đồng bào về tác hại của “con ma thuốc phiện”. Thế nhưng, dao sắc không gọt được chuôi, ông không thể ngờ rằng đứa con trai, khúc ruột buốt xót của mình lại đang tâm đem “cái chết trắng” reo rắc cho đời.

Sùng A Mua: “Bây giờ, em không còn phải thấp thỏm chờ ngày “vĩnh quyết”

Ở Na Ư, nơi từng được mệnh danh “Thung lũng tử thần”, thì những thanh niên được ăn học như Dũng chỉ đếm trên đầu ngón tay. Bởi, chỉ sau khoảng gần chục năm bị “cơn bão trắng” tràn qua, Na Ư xơ xác, tiêu điều. Thanh niên trai tráng rủ nhau đổ đời theo ma túy để rồi “dắt” nhau “dựa cột” hoặc vào trại “ăn cơm Nhà nước”. Na Ư hiu buồn vì vắng bóng đàn ông. Nhiều thời điểm, các ông bố bà mẹ ở đây khi thấy con cái lớn lên thì nỗi lo của họ không phải là chuyện dựng vợ gả chồng hay gà dê, bạc trắng để làm của hồi môn, mà là nỗi lo chúng bập vào ma túy. Bởi, họ hiểu, kết cục chung cho những kẻ chọn con đường tội lỗi ấy là hoặc ngồi tù, hoặc “dựa cột”, hoặc gia đình tan nát.

Sau khi học hết phổ thông, Dũng chọn con đường binh nghiệp với ước mơ sau này sẽ trở thành người lính bảo vệ, giữ gìn biên cương tổ quốc. Mà kể cả ước mơ đó có không thành sự thật, thì với bản lý lịch sáng lạn “không tỳ vết” như thế, chỉ cần ở nhà vài tháng là Dũng có thể đã được cấp ủy, chính quyền mời gọi, tiến cử tham gia công tác tại địa phương. Bản thân ông Dềnh cũng đã “nhắm” trước cho Dũng một vị trí trong bộ máy chính quyền xã Na Ư, nơi ông đang công tác. Thậm chí, ông đã chọn sẵn cả con dâu tương lai là một cô gái xinh đẹp ở bản bên. Chỉ chờ Dũng trở về, ông sẽ nhờ “bà mối sang nhà người ta nói chuyện”.

Ông Sùng Chứ Dềnh: “Cảm ơn pháp luật đã khoan hồng cho con tôi được sống...!”

Nhưng oái oăm thay, ông tính không bằng trời tính. Vừa xuất ngũ, “buông súng” ở nhà với bố được ít ngày, Dũng theo chúng bạn qua biên giới buôn ma túy. Vậy là, đứa con trai mà ông Dềnh gửi gắm nhiều hy vọng cũng không thoát khỏi cái vòng kiềm tỏa, nanh vuốt tàn độc của “con ma thuốc phiện”.

Đêm 26/12/2007, Dũng bị bắt quả tang khi đang vượt núi mang “vàng trắng” về Na Ư. Hóa ra từ lâu nay, Dũng toàn nói dối bố là đi “thổi khèn tìm bạn”, nhưng thực chất là luồn rừng đi buôn ma túy. Hôm Dũng bị đưa ra xét xử, dù đã đoán biết phần nào kết cục của con trai, nhưng khi nghe Tòa tuyên án tử hình, ông Dềnh như người rơi từ đỉnh núi vòi vọi xuống thung lũng Mường Thanh. Trước khi Dũng được đưa về phòng biệt giam dành cho các tử tù, ông chỉ kịp dúi cho con nắm cơm nấu vội từ đêm trước.

Thời gian sau đó, khi có điều kiện, ông Dềnh lại cuốc bộ hàng trăm cây số đường rừng xuống thăm con ở trại giam. Lần nào ông cũng an ủi, động viên Dũng thành khẩn khai báo và yên tâm cải tạo. Chính từ những thông tin mà Dũng cung cấp, cơ quan Công an đã phát hiện, bắt giữ thêm hàng chục đối tượng cộm cán trong đường dây vận chuyển, mua bán ma túy với số lượng lớn ở Điện Biên. Nhờ sự ăn năn hối cải và tinh thần hợp tác với cơ quan điều tra, đầu năm 2012, Dũng đã được Chủ tịch nước ân xá miễn cho tội chết. Không chỉ Dũng được sống, mà ông Dềnh cũng như được “hồi sinh”…

Ông bảo, ông biết con mình “thân mang trọng tội”, được như thế là đã mãn nguyện lắm rồi. Giờ đây, ông đã có thể thanh thản sống nốt quãng đời còn lại. Còn Dũng, sau khi biết mình thoát khỏi bàn tay thần chết, Dũng sống trong tâm trạng lâng lâng cả tháng trời.

Dũng bảo, số phận đã mìm cười với mình. Thế cho nên, sau lần “trở về từ cõi chết” ấy, Dũng đã biết nâng niu, trân quý từng phút sống, đã biết chuyên tâm cải tạo, biết gột rửa lầm lạc ma quái trong quá khứ để hoàn lương.

Nam Hoàng