Mới đây, nhiều chuyên gia nhận định rằng, khả năng Mỹ dưới sự lãnh đạo của Tổng thống mới đắc cử Donald Trump, nước này sẽ ra nhập AIIB.

Cố vấn cấp cao về an ninh quốc gia của tân Tổng thống Mỹ Donald Trump, James Woolsey đã thẳng thắn chỉ trích việc chính quyền Obama xem ngân hàng AIIB là một “sai lầm mang tính chiến lược” và thậm chí cho rằng Washington cần "nhiệt tình hơn" trong việc cư xử với chiến lược “Một vành đai, một con đường” của Bắc Kinh.

Chủ tịch ngân hàng AIIB Jin Liqun dự định sẽ mời Mỹ gia nhập AIIB sau khi ông Trump chính thức nhận nhiệm vụ.

Kể khi khi Trung Quốc khởi xướng thành lập AIIB, Mỹ lo ngại ngân hàng mới này sẽ làm giảm các tiêu chuẩn cho vay liên quan đến kinh doanh minh bạch, quyền lao động. Và quan trọng nhất, Mỹ sợ rằng vai trò của tổ chức tiền tệ quốc tế IMF và ngân hàng thế giới WB, hai tổ chức do Mỹ chi phối sẽ bị yếu thế.

Mỹ đã chứng kiến các nước đồng minh bỏ qua lời khuyến cáo của mình để gia nhập AIIB, hiện trong các nước G7 chỉ còn duy nhất Nhật Bản và Mỹ là chưa tham gia AIIB.

South China Morning Post (Trung Quốc) đưa ra bình luận: “Những quan ngại của Mỹ về các tiêu chuẩn của AIIB, khả năng Trung Quốc sẽ sử dụng hệ thống hạ tầng do AIIB tài trợ để tạo ra đòn bẩy lớn hơn trong khu vực là dấu hiệu cho thấy sự mất lòng tin của Washington đối với Bắc Kinh”.

Trước thông tin từ phía cố vấn của tân Tổng thống, các nhà phân tích lạc quan cho rằng, rất có thể ông “trùm” bất động sản sẽ ủng hộ việc Mỹ gia nhập AIIB trong thời gian tới.

Wanbg Huiyao, Giám đốc Trung tâm Trung Quốc và toàn cầu hóa cho biết: “Trung Quốc có thể mời Mỹ tham gia AIIB sau lễ nhậm chức của ông Trump. Mặc dù các phát ngôn trong chiến dịch tranh cử, ông Trump đều khẳng định sẽ “dìm” Trung Quốc, song một nhiệm kỳ Tổng thống, làm xấu đi quan hệ Mỹ - Trung sẽ không có lợi cho tân Tổng thống”.

Trong ngày 16/11, phát biểu trước báo giới, Chủ tịch AIIB Jin Liqun cũng nhận định, sau khi ông Trump lên làm Tổng thống, Mỹ có thể xem xét lại việc gia nhập ngân hàng AIIB.

“Mỹ có thể coi sự hình thành AIIB là mối đe dọa cho sự phát triển, vị thế của Mỹ. Nhưng chúng tôi tin rằng, AIIB sẽ là một sân chơi toàn cầu cho các quốc gia. AIIB hoan nghênh các thành viên mới gia nhập, các thành viên cũ sẵn sàng giảm mức giữ cổ phần của mình để bảo đảm cho các thành viên mới được hưởng cổ phần nhất định”, ông Jin nói thêm.

Hai năm trước, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đề xuất thành lập ngân hàng AIIB. Tháng 1/2016 ngân hàng này bắt đầu vận hành. AIIB có 57 nước thành viên sáng lập, 100 tỷ USD vốn cam kết, có kế hoạch đầu tư cho các dự án hạ tầng cơ sở ở các khu vực của châu Á. Các đồng minh của Mỹ như Anh, Pháp, Đức, Australia đều đã gia nhập ngân hàng AIIB bất chấp sự phản đối từ phía Mỹ.

Zhang Zhexin, chuyên viên của viện nghiên cứu quốc tế nhận định: “Nếu như trước đây Washington coi AIIB là “đối thủ”, thì đã đến lúc Mỹ cần thay đổi suy nghĩ của mình. Nếu Mỹ có một chỗ đứng trong AIIB, từ đó có thể đảm nhiệm việc định hướng hoạt động của đồng minh và “quản lý” AIIB. Việc tham gia AIIB cũng giúp cơ hội cạnh tranh cho các doanh nghiệp Hoa Kỳ được nâng cao”.

Chuyên viên này còn lý giải, với chính quyền Obama, TPP là trung tâm của chính sách xoay trục châu Á và làm suy yếu vai trò của Bắc Kinh trong quan hệ thương mại toàn cầu. Nếu TPP “chết yểu”, Mỹ cần tìm kiếm cho mình cơ hội thúc đẩy kinh tế mới tại khu vực châu Á năng động này.

“Với tình hình hiện nay, nếu chính quyền Trump gia nhập ngay AIIB có thể hơi “mất mặt”. Nhưng tính lợi ích lâu dài, việc tham gia AIIB sẽ làm giảm bớt vai trò của Trung Quốc, và thúc đẩy AIIB không đi vào con đường mà Tổng Thống Obama đã quan ngại”, chuyên gia Jin nói.

Nhiều nhà phân tích cũng cảnh báo rằng, thời gian tới sự cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc trên “mặt trận” kinh tế sẽ ngày càng quyết liệt. “Thậm chí nếu Mỹ không gia nhập AIIB, hay Trump “khai tử” TPP, cả hai điều này đều không có nghĩa là Mỹ sẽ rút ảnh hưởng ra khỏi châu Á.

Mỹ không thể dễ dàng bỏ mất một miếng “mồi ngon” như thế này. Với một Tổng thống đầu óc kinh tế như ông Trump, lợi ích luôn là mục đích đi trước mọi hành động. Rất có thể một TPP phiên bản Trump sẽ được công bố trong thời gian tới”, Kevin Lai, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện kinh tế New York dự báo.

Phương Anh