Trong buổi tranh luận trực tiếp lần cuối cùng với đối thủ Hillary Clinton, ứng cử viên Tổng thống Mỹ Donald Trump đã “úp mở” khả năng phủ nhận kết quả của cuộc bầu cử nếu thất bại. Theo các chuyên gia phân tích chính trị, nếu không cam kết chấp nhận kết quả bầu cử, ông Trump sẽ tạo ra một tiền lệ xấu, ảnh hưởng nghiêm trọng tới nền dân chủ Mỹ.

Chuyen gi se xay ra neu Donald Trump phan doi ket qua cuoc bau cu Tong thong My? - Anh 1

Trump phản đối kết quả cuộc bầu cử có thể tạo ra một tiền lệ xấu đối với nền dân chủ Mỹ (ảnh: Reuters)

Còn nhớ, trong buổi tranh luận trực tiếp lần cuối cùng trong cuộc chạy đua vào Nhà Trắng năm nay giữa 2 ứng cử viên tổng thống Mỹ, được tổ chức vào ngày 19/10 tại Las Vegas, khi người điều phối Chris Wallace hỏi Donald Trump liệu tỷ phú này có tôn trọng kết quả bầu cử không, Trump đã đáp lại với thái độ mập mờ: “Tôi sẽ có xem xét vào thời điểm đó”, đồng thời lặp lại cáo buộc có gian lận trong cuộc bầu cử năm nay.

Sau khi được người điều phối nhắc lại truyền thống chuyển giao quyền lực trong hòa bình và đoàn kết sau mỗi cuộc bầu cử, Trump một lần nữa nhấn mạnh “sẽ xem xét vào thời điểm đó”

“Thật đáng sợ. Tôi cảm thấy sợ hãi khi thấy một người nào như vậy thuộc một trong hai chính đảng củ chúng ta tiếp quản vị trí đó", Clinton mỉa mai. Bà cũng nhắc lại tuyên bố gần đây của Tổng thống Obama về ông Trump rằng "khi ông ta liên tục than vãn, chỉ trích cuộc bầu cử, việc đó nghĩa là ông không đủ phẩm chất đảm nhận công việc".

Trước đó, Trump đã nhiều lần khiến dư luận hoang mang khi liên tục cáo buộc chiến dịch bầu cử Tổng thống Mỹ bị một thế lực nào đó chi phối. “Tôi sẽ hoàn toàn chấp nhận kết quả của cuộc bầu cử tổng thống vĩ đại và đầy truyền thống này nếu tôi là người chiến thắng,” Trump nói. “Tất nhiên tôi sẽ chấp nhận một kết quả bầu cử minh bạch, nhưng tôi có quyền được phản đối hoặc đệ đơn kiện, trong trường hợp kết quả bầu cử gây tranh cãi.”

Quan điểm đầy tranh cãi của Trump hoàn toàn trái ngược với những người đã từng gắn bó với ông trong suốt chiến dịch tranh cử. Chỉ vài giờ trước khi buổi tranh luận thứ 3 kết thúc, Mike Pence - “phó tướng” của Trump, người đứng đầu chiến dịch Kellaynne Conway và cô con gái Ivanka Trump, đều khẳng định rằng đội ngũ tranh cử của Trump sẽ ủng hộ và chấp nhận kết quả của cuộc bầu cử, bất kể ai sẽ trở thành người đứng đầu Nhà Trắng nhiệm kỳ sau đi chăng nữa.

Trump có thể làm gì?

Theo Hiến pháp Mỹ, cứ bốn năm một lần, người dân Mỹ lại đi bỏ phiếu bầu tổng thống Hợp chủng quốc Hoa Kỳ ở 51 cuộc bỏ phiếu riêng biệt tại 50 tiểu bang và Quận Columbia (thủ đô Washington). Tuy nhiên, theo hiến pháp Mỹ, cử tri không trực tiếp bầu tổng thống mà họ dùng phiếu phổ thông để chọn các "đại cử tri" trong bang, những người ủng hộ ứng cử viên mà họ muốn trở thành tổng thống. Đây là quy trình bầu cử tri đoàn.

Muốn trở thành tổng thống, ứng cử viên phải giành tối thiểu 270 phiếu đại cử tri. Người giành phần lớn phiếu phổ thông của một bang đương nhiên giành toàn bộ phiếu đại cử tri của bang. Đại cử tri sẽ tập trung một vài tuần sau đó tại bang để bỏ phiếu bầu tổng thống và phó tổng thống. Sau đó Quốc hội Mỹ sẽ họp vào tháng 1 trong năm tiếp theo để kiểm phiếu.

Trong khoảng thời gian trước khi đại cử tri đoàn tập trung bỏ phiếu bầu tổng thống, ông Trump có thể tập hợp các bằng chứng pháp lý để yêu cầu minh bạch kết quả hoặc đòi kiểm phiếu lại. Tuy nhiên tỷ phú bất động sản chỉ được kích hoạt đặc quyền này của mình nếu kết quả phiếu bầu phổ thông giữa 2 ứng cử viên Tổng thống quá sít sao.

Bài học từ quá khứ

Rất hiếm có cuộc tranh cử tổng thống nào tại Mỹ diễn ra một cách kịch tính và tốn nhiều giấy mực như cuộc bầu cử năm 2000 giữa ứng cử viên của đảng Cộng hòa George W.Bush và Al Gore của đảng Dân chủ. Thậm chí cho đến bây giờ, khi người thắng cuộc là Bush đã kết thúc 2 nhiệm kỳ tại Nhà Trắng, những người ủng hộ hai người này vẫn thường xuyên đấu khẩu kịch liệt với nhau về tính hợp pháp của cuộc bầu cử này.

Theo đó, cho đến buổi tối ngày bầu cử, ứng viên Al Gore dẫn đầu về số phiếu phổ thông trên khắp cả nước, trong khi số phiếu đại cử tri vẫn rất sít sao với 246 phiếu dành cho Bush và 255 phiếu cho Gore, còn 37 phiếu chưa được quyết định ở ba tiểu bang.

Chuyen gi se xay ra neu Donald Trump phan doi ket qua cuoc bau cu Tong thong My? - Anh 2

Al Gore - George W. Bush là một trong những cuộc bầu cử tổng thống tốn nhiều giấy mực nhất trong lịch sử Mỹ

Mặc dù việc kiểm phiếu vẫn còn tiếp diễn một vài tuần sau đó, đã có nhiều báo cáo về những lá phiếu khó hiểu và những dấu hiệu bất thường khác ở cả tiểu bang và các hạt tại Florida – một trong những bang tranh chấp nơi các cử tri vẫn chưa quyết định bầu cho ứng viên nào, buộc ủy ban bầu cử phải kiểm lại phiếu tại tiểu bang phía Nam này.

Sau biết bao biến động và tranh cãi giữa 2 đảng, Tòa án Tối cao Mỹ đã kết luận các thủ tục kiểm phiếu lại của Florida đã vi phạm điều khoản bảo vệ bính đẳng của điều bổ sung sửa đổi Hiến pháp thứ 14, và phán quyết giữ nguyên kết quả bỏ phiếu.

Phán quyết của tòa đã bị những người ủng hộ của Al Gore phản đối mạnh mẽ. Họ coi đây là quyết định thiên vị về chình trị dành cho đảng Cộng hòa. Kết quả cuối cùng, Bush đã tuyên bố chiến thắng tại Florida với số phiếu chênh lệch là 537. Ở khắp cả nước, Bush giành được 271 phiếu đại cử tri so với 266 phiếu của Al Gore, bất chấp việc Al Gore đã giành được nhiều hơn khoảng 540.000 phiếu phổ thông.

Mặc dù thất vọng đến cay đắng, song ông Al Gore đã chấp nhận kết quả và kêu gọi những người ủng hộ ông tôn trọng phán quyết của Tòa án Tối cao ví lợi ìch quốc gia. Ông Bush nhậm chức ngày 20/1, trở thành vị tổng thống đầu tiên của Mỹ không giành được đa số phiếu phổ thông sau hơn 1 thế kỷ.

Hệ quả của việc phản đối kết quả bầu cử

Những người ủng hộ Trump đã không ít lần viện dẫn chứng từ cuộc bầu cử đầy tranh cãi trong năm 2000 để bao biện cho hành động của tỷ phú bất động sản. Mặc dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng tình cảnh của Trump trong năm nay không có chút tương đồng nào với “trận thư hùng” giữa Bush và Al Gore 16 năm về trước.

“Đó không hề giống cuộc đối đầu giữa Bush và Gore,” ông Richard Reuben – giáo sư Luật đến từ Đại học Missouri cho biết. “Có nhiều nghi vấn về tính hợp pháp của các phiếu bầu sau khi quá trình kiểm phiếu kết thúc. Vụ việc đã được đưa ra tòa án, trải qua nhiều quá trình pháp lý và Gore đã chấp nhận phán quyết của Tòa án tối cao, cho dù vụ việc này phức tạp như thế nào.”

“Ông ta sẽ cố gắng khởi kiện” Rick Hasn – giáo sư trường Đại học California – Irvine, phân tích. “Nhưng nếu bị bà Clinton bỏ lại quá xa, ông ta sẽ không có cơ hội để gửi đơn kiện lên tòa án.” Mặc dù vậy, Hasen tỏ ra quan ngại hơn trước khả năng những phát ngôn đầy kích động của Trump sẽ kích hoạt làn sóng bạo lực trên khắp nước Mỹ nếu ông ta để thất bại trước bà Clinton. Một tuần trước đó, tại một sự kiện vận động tranh cử tại Cincinnati, một người ủng hộ Trump tuyên bố sẽ tổ chức “một cuộc cách mạng” đẫm máu nếu bà Clinton trở thành Tổng thống Mỹ.

Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định rằng, việc bóng gió không công nhận kết quả bầu cử nếu thua cuộc sẽ chỉ tác động tiêu cực thêm đến chiến dịch tranh cử của ông Trump, thậm chí tác động nhiều hơn cả những bê bối quấy rối tình dục gần đây nhằm vào ông....

Vân Hồng