Sau 8 năm, Tổng LĐLĐVN được Thủ tướng Chính phủ giao chủ trì Tiểu đề án “Tuyên truyền, phổ biến pháp luật lao động, pháp luật công đoàn và các quy định pháp luật có liên quan cho người lao động tại các doanh nghiệp dân doanh và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài”, thì hiện nay việc CĐ tuyên tuyên truyền pháp luật cho CNLĐ đã góp phần nâng cao hiểu biết pháp luật cho NLĐ và xây dựng mối quan hệ lao động hài hòa, ổn định, tiến bộ trong DN.

Chuyen de: De nguoi lao dong biet tu bao ve quyen loi cua minh - Anh 1

Công nhân Cty TNHH Inkel (KCN Quang Minh, Hà Nội) ngừng việc để phản ứng công ty này vi phạm Luật Lao động.

Kỳ 1: Công nhân ngừng việc vì doanh nghiệp vi phạm pháp luật

Các vụ NLĐ ngừng việc tập thể phần lớn do phía chủ sử dụng không thực hiện đúng quy định pháp luật LĐ, dẫn đến quyền lợi của NLĐ bị vi phạm. Tuy nhiên, còn một nguyên nhân dẫn đến tranh chấp LĐ tại DN là do NLĐ không nắm rõ quy định của pháp luật dẫn đến khi quyền lợi bị vi phạm thì không biết phản ánh đến cơ quan nào để được tư vấn, giải quyết...

Công nhân bức xúc, ngừng việc

Ngày 16.2.2016, hàng trăm công nhân làm ca sáng của Cty TNHH Inkel (lô 26, KCN Quang Minh, thị trấn Quang Minh, huyện Mê Linh, Hà Nội, 100% vốn đầu tư Hàn Quốc) ngừng việc tập thể phản đối lãnh đạo Cty tăng lương tối thiểu vùng không đúng luật định; nữ CNLĐ đang nuôi con nhỏ không được nghỉ 1 giờ/ngày để cho con bú theo luật mà còn phải tăng ca vô điều kiện; NLĐ nghỉ một ngày ốm (dù có giấy của bệnh viện) bị trừ 3 ngày lương; làm việc vào ngày lễ, tết, lương tính như ngày thường... Có những nữ CN sau sinh bị Cty chấm dứt luôn hợp đồng. Khi đơn hàng nhiều, NLĐ phải làm từ 8h đến 22 - 23h nhưng không có tiền làm thêm và lo lắng bị chấm dứt HĐLĐ “bất thình lình” dù hoàn thành định mức…

Về vụ việc tại Cty Inkel, Phó Chủ tịch Tổng LĐLĐVN Mai Đức Chính cho rằng, lãnh đạo Cty đã vi phạm luật. Theo ông Mai Đức Chính, tại Nghị định 122/2015/NĐ-CP về lương tối thiểu vùng 2016 đã quy định rõ, khi thực hiện mức lương tối thiểu vùng quy định tại nghị định này, DN không được xóa bỏ hoặc cắt giảm các chế độ tiền lương khi NLĐ làm thêm giờ, làm việc vào ban đêm, làm việc trong điều kiện lao động nặng nhọc, độc hại, chế độ bồi dưỡng bằng hiện vật đối với các chức danh nghề nặng nhọc, độc hại và các chế độ khác theo quy định của pháp luật lao động…

Ông Đinh Quốc Toản cho rằng, nguyên nhân dẫn đến ngừng việc tập thể của NLĐ tại Cty Inkel là do không tuân thủ pháp luật Việt Nam; không tổ chức đối thoại với NLĐ để làm rõ, giải quyết những thắc mắc, kiến nghị của NLĐ. Trong khi, NLĐ một phần không nắm rõ quy định của pháp luật, dẫn đến khi quyền lợi bị vi phạm thì không biết phản ánh đến cơ quan nào để được tư vấn, hỗ trợ giải quyết… Sau khi cán bộ CĐ của KCN-CX Hà Nội tuyên truyền để NLĐ ổn định tư tưởng; yêu cầu Cty phải đảm bảo tuân thủ pháp luật Việt Nam và trao đổi với Cty để tháo gỡ, NLĐ quay trở lại làm việc.

Người lao động ít quan tâm tới pháp luật

Một trong những nguyên nhân dẫn tới NLĐ không nắm rõ kiến thức pháp luật để tự bảo vệ mình là do phần lớn CNLĐ, nhất là CNLĐ ngoại tỉnh làm việc ở các tỉnh, thành phố lớn, khu chế xuất, khu công nghiệp không có nơi ở ổn định. Bên cạnh đó, tình trạng thu nhập thấp, phải làm thêm, tăng ca khiến NLĐ không dành thời gian để tìm hiểu pháp luật.

Theo Tổng LĐLĐVN, hiện nay hàng chục vạn CNLĐ vẫn phải tự thuê chỗ ở, sống và sinh hoạt trong những khu nhà trọ tạm bợ, thiếu thốn, không đảm bảo các điều kiện sống tối thiểu, không an toàn, dễ phát sinh các tệ nạn xã hội. Ngoài ra, CNLĐ thời gian làm việc căng thẳng, chỉ có 56,4% CNLĐ làm việc 8 tiếng một ngày, còn lại là phải làm việc từ 9 - 12 tiếng một ngày; định mức lao động cao, đời sống còn nhiều khó khăn. Một nguyên nhân nữa là do CNLĐ trình độ thấp và không đều. Một khảo sát của Tổng LĐLĐVN cho thấy, tính đến hết năm 2015, có 70,66% CNLĐ trong các KCN-KCX có trình độ trung học phổ thông và tương đương, còn lại là trung học cơ sở và tiểu học; 70,09% CN được đào tạo qua trường lớp nhưng chỉ có 47,84% CN có trình độ tay nghề cao ở các ngành kinh tế mũi nhọn.

Ông Đinh Quốc Toản nhận xét: “Nhiều người sử dụng LĐ không quan tâm tạo điều kiện hỗ trợ công tác tuyên truyền phổ biến pháp luật cho CNLĐ, CN làm việc căng thẳng ít thời gian; đời sống còn khó khăn, thiếu kinh phí... Những vấn đề này đều ảnh hưởng đến việc tìm hiểu pháp luật của NLĐ”.

Hiện nay, hệ thống Công đoàn có 19 trung tâm, 42 văn phòng, 15 tổ tư vấn pháp luật thực hiện tư vấn pháp luật thường xuyên cho NLĐ… Theo thống kê chưa đầy đủ, hiện cả nước có 4.878 tổ công nhân tự quản đang hoạt động (TPHCM có 3.500 tổ). Thông qua các Tổ công nhân tự quản khu nhà trọ, các cấp Công đoàn đã tích cực phối hợp cùng với công an và ngành chức năng tổ chức các hoạt động tuyên truyền pháp luật sâu rộng.

VIỆT LÂM