Ngày 30-6-2016, UBND tỉnh Sơn La đã ban hành Quyết định số 1557/QĐ-UBND về việc quy định bán giá nước sạch phục vụ sinh hoạt trên địa bàn tỉnh. Trước quyết định này, bạn đọc phản ánh giá nước liên tục tăng, trong khi chất lượng dịch vụ cấp nước còn xảy ra hiện tượng bọt khí (đồng hồ quay nhưng không có nước) đã dấy lên những lo ngại đối với người tiêu dùng.

Chung quanh viec tang gia nuoc sinh hoat o Son La - Anh 1

Thực trạng cấp nước

Chúng tôi đã có buổi làm việc với ban lãnh đạo Công ty CP cấp nước Sơn La. Nêu những băn khoăn của người dân chung quanh việc cấp nước sinh hoạt, Tổng Giám đốc công ty Bùi Văn Đính thừa nhận: Sau khi công bố giá nước sạch bình quân năm 2016 là 10.700 đồng/m3, tăng so năm 2015 là 700 đồng (tỷ lệ 7%) đã có những ý kiến khác nhau. Về việc tăng giá nước “đột ngột”, công ty nhận thấy cũng có phần trách nhiệm chưa làm tốt công tác tuyên truyền, giải thích việc áp tính giá mới để người tiêu dùng cùng chia sẻ.

Để hiểu vấn đề giá nước sinh hoạt ở Sơn La, trước hết phải căn cứ những yếu tố chi phí đầu vào, trên nguyên tắc tính đúng, tính đủ, bảo đảm hài hòa lợi ích người tiêu dùng, doanh nghiệp và nhà đầu tư. Trước đây ở Sơn La, việc cấp nước sinh hoạt còn mang dấu ấn của thời bao cấp, hệ thống hạ tầng cấp nước, chi phí sản xuất còn có sự hỗ trợ của Nhà nước cho nên giá nước chỉ mang tính “tượng trưng” và không đúng với giá thành. Từ ngày 1-5-2005 thực hiện chủ trương chuyển đổi mô hình sở hữu, thoái vốn nhà nước, công ty đã chuyển sang công ty cổ phần, chuyển đổi sản xuất, tự hạch toán kinh doanh.

Có ý kiến cho rằng, nguồn nước tự nhiên có sẵn, chỉ việc bơm lên tính tiền, sao giá tăng liên tục? Việc kinh doanh cấp nước sạch ở địa bàn tỉnh Sơn La không hoàn toàn đơn giản như vậy. Chúng tôi được biết, điều kiện sản xuất nước sạch ở Sơn La rất khác so các địa phương và gặp nhiều khó khăn. Trước hết, Sơn La có địa hình chia cắt phức tạp, việc bơm cấp nước phải trung chuyển, tăng áp, tăng chi phí sản xuất. Thí dụ: Từ nguồn nước bản Bó Cá (TP Sơn La) phải bơm ba cấp về trạm Huổi Hin, bơm tiếp về trạm Chiềng Ngần, rồi mới cấp đến người dân. Ở trạm bơm Nậm La, nước phải bơm vượt núi, với độ chênh cao 112 m mới có thể cấp nước cho khu vực hai phường Quyết Tâm, Chiềng Sinh và khu vực trường Đảng tỉnh. Nếu so sánh điều kiện thực tế này với các tỉnh Hòa Bình, Điện Biên, Lai Châu phần lớn có hệ thống nước tự chảy thì mới thấy sản xuất nước ở Sơn La gặp khó khăn hơn nhiều, chi phí cũng lớn hơn.

Một bất lợi nữa là nhiều tỉnh chỉ cần khai thác một vài nguồn nước, với vài nhà máy xử lý nước công suất lớn là có thể đủ cấp nước sạch, thì ở Sơn La, điều kiện ngược lại. Hiện nay, tỉnh Sơn La phải khai thác 30 nguồn nước, với 28 trạm xử lý nước, trong đó riêng TP Sơn La phải khai thác 12 nguồn nước, với một nhà máy, tám trạm xử lý mới đủ cấp nước ổn định. Việc phải dàn trải hệ thống xử lý nước, tăng thêm nhân lực, phát sinh chi phí ngoài ý muốn đã ảnh hưởng đến giá thành nước.

Điều đáng quan tâm là Công ty CP cấp nước Sơn La phải tập trung nguồn lực đầu tư sửa chữa, nâng cấp hệ thống cấp nước trải qua nhiều năm, nhiều giai đoạn đã xuống cấp, đang đan xen cũ và mới. Từ năm 2012, công ty đã tiến hành thay thế những tuyến ống nước cũ bị mục gỉ, đấu nối, lắp đặt đồng hồ đo nước, nhằm nâng cao chất lượng phục vụ, quản lý vận hành tốt hơn và tập trung giải quyết sự cố môi trường ảnh hưởng nguồn nước... Cùng với dự án cấp nước vốn vay ODA được đưa vào vận hành từ năm 2003, đến nay chất lượng nước sạch đã được cải thiện nhiều.

Giải quyết băn khoăn của người dân

Chúng tôi đã phản ánh ý kiến của người dân về việc giá nước sinh hoạt ở Sơn La cao hơn cả TP Hà Nội với đồng chí Lê Hồng Chương, Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Sơn La là cơ quan tham mưu cho UBND tỉnh về giá nước. Được biết, giá nước sạch năm 2016 vừa được tỉnh phê duyệt đã bảo đảm đủ căn cứ pháp lý. Sau khi xem xét hồ sơ xây dựng đơn giá nước năm 2016 do doanh nghiệp trình, cơ quan quản lý giá cho rằng: Để bảo đảm giá nước không tăng cao so năm 2015, góp phần bảo đảm an sinh xã hội, chúng tôi chỉ xem xét điều chỉnh ở hai khoản mục chi phí liên quan đến sự thay đổi về chính sách của Nhà nước. Đó là điều chỉnh chi phí tiền lương và các khoản bảo hiểm trích theo lương. Còn lại các khoản chi phí khác không thay đổi, giữ nguyên như năm 2015.

Một yếu tố khác làm tăng giá nước sinh hoạt ở Sơn La là tỉnh không áp dụng giá nước bù chéo theo đối tượng và mục đích sử dụng, mà bù chéo theo vùng. Khác biệt ở chỗ, Hà Nội áp dụng tính giá nước bù chéo đối tượng và mục đích sử dụng, cho nên những hộ dân sử dụng nước sinh hoạt trên dưới 10 m3/tháng sẽ được những hộ sử dụng nhiều nước, hộ sử dụng nước sản xuất, dịch vụ bù, vì thế, hộ dùng nước sinh hoạt phải chi trả thấp hơn giá thành thực tế. Ngoài ra, trong đơn giá nước ở khu vực này còn được UBND thành phố Hà Nội hỗ trợ vốn đầu tư xây dựng hệ thống cấp nước, thực hiện phương án trợ giá nước cho người sử dụng. Trong khi đó, từ khi đi vào hoạt động đến nay, Công ty CP cấp nước Sơn La chưa được hỗ trợ bất cứ một khoản nào từ ngân sách nhà nước. Việc Sơn La bù chéo theo vùng cho nên giá nước sinh hoạt ở huyện Bắc Yên thuộc vùng khó khăn chỉ phải trả từ 5.300 đồng đến 7.600 đồng /m3 tùy theo đối tượng, trong khi đó, ở TP Sơn La, giá nước lên tới 7.800 đồng đến 11.100 đồng /m3. Vì thế ý kiến cho rằng, giá nước sinh hoạt ở Sơn La cao hơn Hà Nội là mới chỉ so sánh chỉ số giá cao nhất ở Sơn La so chỉ số đơn giá thấp nhất ở Hà Nội. So sánh như vậy là chưa đúng bởi mới chỉ thấy được một phần của vấn đề.

Về hiện tượng đọng khí trong quá trình vận hành làm đồng hồ nước quay mà không có nước của một số hộ thuộc tổ 11, 12, 14 phường Quyết Thắng, công ty cho biết đã kịp thời nắm tình hình, lắng nghe ý kiến khách hàng. Việc nước quay do “khí” chỉ xảy ra đối với một số ít hộ khách hàng ở vị trí phải bơm nước lên cao và khu vực xa, cuối hệ thống nước, phải bơm qua nhiều cấp mới tới. Thực tế ở Sơn La, đường ống đi qua địa hình phức tạp, hiện tượng có “khí” chủ yếu còn tồn tại ở một số tuyến ống nhánh đang trong quá trình cải tạo, sửa chữa chưa xong.

Để khắc phục tình trạng này, công ty đã và đang tích cực ứng dụng công nghệ mới, cải tạo nâng cấp các trạm xử lý nước, hợp lý hóa mạng lưới, lắp đặt nhiều thiết bị trên mạng, như: Thiết bị kiểm soát lưu lượng, kiểm soát áp lực và lắp các van xả khí ở những điểm cần thiết, hạn chế thấp nhất hiện tượng đọng khí trong đường ống, những nơi khí tụ đã được lắp van xả khí.

Với ý thức kinh doanh trên tinh thần phục vụ, bảo đảm hài hòa lợi ích người dân và doanh nghiệp, Công ty CP cấp nước Sơn La sẵn sàng và mong muốn lắng nghe ý kiến của nhân dân. Công ty thực hiện đối thoại, chia sẻ thông tin nhiều hơn nữa, nhằm sản xuất kinh doanh của công ty ngày càng phát triển, chất lượng phục vụ nước sinh hoạt cho người dân ngày càng tốt, giá thành phù hợp.

Nguyên nhân để xảy ra một số băn khoăn, thắc mắc của khách hàng thời gian qua là do công ty chưa thực hiện tốt công tác thông tin, tuyên truyền. Chúng tôi cũng chưa chủ động gặp gỡ, chia sẻ, lắng nghe ý kiến của người dân, việc này tới đây phải thực hiện tốt hơn.

BÙI VĂN ĐÍNH

Tổng Giám đốc Công ty CP cấp nước Sơn La
Tôi cho rằng giá điện tăng, giá xăng dầu tăng, nhiều khoản chi phí tăng, thì giá nước tăng cũng là phù hợp. Mỗi tháng thêm đôi ba chục nghìn đồng tiền nước có thể chấp nhận được. Điều quan trọng tôi mong muốn là công ty phải bảo đảm chất lượng nước hợp vệ sinh, an toàn, chất lượng dịch vụ tốt.

ĐOÀN XUÂN TUYẾT

Tổ trưởng tổ 12, phường Quyết Thắng, TP Sơn La, tỉnh Sơn La