Thạch tín (asen) có trong nước mắm tác hại ra sao đối với sức khỏe người tiêu dùng đang là vấn đề dư luận rất quan tâm nhất là sau công bố của Vinastas.

Tại cuộc họp công bố khảo sát chất lượng nước mắm của Hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam (Vinastas), PV Chất lượng Việt Nam có cuộc phỏng vấn ông Phạm Tiến Dũng, Trưởng phòng Thanh tra chuyên ngành – Thanh tra Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn về vấn đề chất lượng nước mắm hiện nay trên thị trường.

Chua the khang dinh thach tin trong nuoc mam co hai cho nguoi dung - Anh 1

Ông Phạm Tiến Dũng, Trưởng phòng Thanh tra chuyên ngành – Thanh tra Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn trả lời phỏng vấn. Ảnh Đức Mậu

Thưa ông, hàm lượng đạm trong nước mắm càng nhiều đồng nghĩa với việc asen càng cao, ông nhận định gì về vấn đề này?

Về góc độ kỹ thuật, asen trong nước mắm không phải asen vô cơ mà là asen hữu cơ, tự thân trong bảo quản và ướp ủ cá đã tự sản sinh ra loại asen hữu cơ này. Hàm lượng asen vượt ngưỡng trong nước mắm như thế nào cần phải có nghiên cứu để kiểm tra, đánh giá xem có ảnh hưởng tới sức khỏe của người tiêu dùng hay không. Còn asen vô cơ quá độc hại cho người tiêu dùng và chỉ có do quá trình sản xuất đưa vào và cũng cần phải có nghiên cứu, đánh giá cụ thể.

Rất nhiều người cho rằng, sản xuất nước mắm truyền thống sẽ không loại bỏ được các chất độc hại, ý kiến ông như thế nào?

Hiện nay, các độc chất ở trong nước mắm nếu có cũng chưa rõ là độc chất nào, tuy nhiên, phải kể đến là có một số độc chất như kháng Vitamin gây ra dị ứng cho một số người. Còn ở đây, chúng tôi cũng chưa hề đề cập tới chất phụ gia đưa vào trong nước mắm đã được xem xét chưa, mới chỉ đánh giá về góc độ chủ yếu là độ đạm, chất lượng nước mắm mà thôi.

Theo ông, đã có nghiên cứu nào về hàm lượng asen hữu cơ gây độc hại cho sức khỏe người tiêu dùng hay chưa?

Để trả lời được vấn đề này, phía Bộ Y tế và Hiệp hội đánh bắt thủy sản mới nắm rõ mức độ ảnh hưởng ra sao. Trong bản công bố kết quả khảo sát nước mắm trên thị trường của Vinastas có nêu rất rõ là tỷ lệ asen vượt ngưỡng rất cao, nhưng đây không phải asen vô cơ, mà là asen hữu cơ. Để rõ hơn cần phải có đánh giá của các nhà khoa học, đưa ra các tỷ lệ ngưỡng asen hữu cơ như thế nào mới có thể ảnh hưởng tới người tiêu dùng, tránh gây hoang mang. Về lâu dài, chắc chắn phải có sự nghiên cứu, vì nước mắm là món ăn không thể thiếu của người dân Việt Nam, vì vậy, cơ quan chức năng cần phải nghiên cứu sâu hơn, làm rõ về vấn đề này.

Các Hiệp hội khoa học cùng với Bộ, ban ngành phải sớm có các giải pháp nâng cao chất lượng sản phẩm nước mắm, tránh các nguy cơ gây mất an toàn thực phẩm cho người sử dụng.

Hiện có quy định tiêu chuẩn nước mắm an toàn hay không an toàn không thưa ông?

Thực tế mà nói chưa có loại nước mắm nào mà không an toàn cả, chỉ có vấn đề là cơ quan chức năng phải công bố công khai, minh bạch giữa việc đâu là nước chấm và nước mắm. Nếu như người tiêu dùng thích dùng nước chấm thì cứ để cho người ta dùng, không nhất thiết là không nên dùng loại nào. Hiện nay, về quy định chưa rõ ràng và cụ thể mặc dù đã có tiêu chuẩn Việt Nam và quy chuẩn ngành. Để quản lý tốt mặt hàng nước mắm này thì phải xây dựng các văn bản quy phạm phát luật đặc biệt là quy chuẩn, tiêu chuẩn mới quản lý tốt được việc sản xuất nước mắm đạt chất lượng.

Xin cảm ơn ông!

Qua khảo sát của VINASTAS công bố, với 125/150 mẫu khảo sát có ít nhất 1 trong 5 chỉ tiêu của nhóm hóa học được khảo sát không đạt tiêu chuẩn hoặc so với công bố trên nhãn hàng hóa. Cụ thể: 51% mẫu có kết quả Nitơ toàn phần nhỏ hơn công bố trên nhãn hàng hóa; 20% mẫu không đạt chỉ tiêu nitơ axit amin; 2% mẫu không đạt nitơ ammoniac, đặc biệt, có tới 67% mẫu không đạt chỉ tiêu asen theo quy định của Bộ Y tế.

Ngoài ra, khi thử nghiệm 20 mẫu trong số các mẫu khảo sát có asen tổng vượt ngưỡng quy định, nhưng không phát hiện asen vô cơ (chất độc hại trong nước mắm). Trong 51% số mẫu có lượng nitơ toàn phần thấp hơn so với nhà sản xuất công bố trên nhãn hàng hóa, có tới 15% số mẫu lệch 40% nhãn mác với thực tế.

Theo quy định, QCVN8-2:2011/BYT, hàm lượng asen (thạch tín) cho phép trong sản phẩm tối đa là 1,0 mg/l. Tuy nhiên, kết quả kiểm nghiệm mẫu có đến 101/150 mẫu khảo sát không đạt quy định, đều vượt ngưỡng tổng asen cho phép. Điều đáng nói, mẫu nước mắm có độ đạm càng cao, thì tỷ lệ các mẫu có hàm lượng asen vượt ngưỡng càng lớn, có tới 95,65% mẫu khảo sát vượt ngưỡng 40 độ trở lên, khi ấy thạch tín vượt ngưỡng quy định.

Đức Mậu (thực hiện)