Chiều ngày 11.3, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng, Ủy ban thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự án Luật thống kê sửa đổi.

Phiên họp thứ 36 của Ủy ban thường vụ Quốc hội.

Quy định trách nhiệm cho cơ quan thống kê

Trình bày tờ trình Bộ trưởng Bộ kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh cho biết: Nhằm khắc phục chênh lệch số liệu thống kê giữa cơ quan thống kê Trung ương và Bộ ngành, dự thảo Luật Thống kê (sửa đổi) quy định trách nhiệm và vai trò của cơ quan thống kê Trung ương trong việc thẩm định số liệu thống kê của Bộ, ngành trong hệ thống chỉ tiêu thống kê quốc gia. Trong trường hợp Bộ, ngành không thực hiện ý kiến thẩm định của cơ quan thống kê Trung ương thì cơ quan thống kê Trung ương tự quyết định và chịu trách nhiệm trước Thủ tướng Chính phủ.

Bộ trưởng Vinh cũng cho biết: Dự thảo Luật Thống kê (sửa đổi) quy định lịch công bố thông tin thống kê là căn cứ để minh bạch hóa việc công bố, phổ biến thông tin thống kê, đồng thời đây cũng là cam kết của cơ quan thống kê trong việc cung cấp kịp thời các thông tin thống kê và giúp cho tổ chức, cá nhân sử dụng thông tin thống kê chính thức chủ động tiếp cận, sử dụng.

Thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban kinh tế của Quốc hội Nguyễn Văn Giàu bày tỏ, qua thảo luận đa số ý kiến của Thường trực Ủy ban kinh tế tán thành sự cần thiết ban hành Luật thống kê (sửa đổi) nhằm khắc phục những bất cập của công tác thống kê hiện nay, hoàn thiện hệ thống tổ chức thống kê nhà nước, bảo đảm hoạt động hiệu quả, cung cấp thông tin thống kê đầy đủ, kịp thời, trung thực, khách quan, chính xác đáp ứng nhu cầu sử dụng thông tin thống kê của các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức, cá nhân.

“Đề nghị bổ sung quy định rõ việc công bố thông tin thống kê trong dự thảo luật, quy định cụ thể một số chỉ tiêu công bố như GDP, CPI, tỉ lệ thất nghiệp, thời điểm công bố cố định đối với 3 loại số liệu thống kê như số liệu ước tính, số sơ bộ, số chính thức. Đề nghị bổ sung hành vi nghiêm cấm can thiệp, chỉ đạo làm sai lệch số liệu thống kê trong hoạt động thống kê tại Điều 10 của dự thảo luật”- ông Giàu đề nghị.

Ai quản lý việc thống kê "không chính thức"?

Dự thảo Luật Thống kê (sửa đổi) bao gồm 8 chương, 57 điều, tăng 15 điều, giữ nguyên 6 điều, 26 điều mới, 25 điều sửa đổi và bổ sung cho phù hợp với thực tế, bãi bỏ 6 điều.

Vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm của dự luật là quy định việc thống kê "không chính thức". Bởi Luật cũ năm 2003 có quy định thống kê "không chính thức" nhưng Luật sửa đổi lại có phạm vi hẹp hơn khi không quy định thống kê "không chính thức". Thường trực Ủy ban kinh tế của Quốc hội bày tỏ quan điểm, bên cạnh việc quy định hoạt động thống kê nhà nước, dự thảo Luật cũng cần quy định cả hoạt động thống kê ngoài hệ thống tổ chức thống kê nhà nước nhằm bảo đảm quản lý nhà nước toàn diện đối với hoạt động thống kê và quyền tự do kinh doanh của công dân theo quy định của Hiến pháp năm 2013.

"Điều chỉnh hoạt động thống kê ngoài nhà nước theo hướng quy định các nguyên tắc cơ bản để khuyến khích hoạt động thống kê và việc công bố sản phẩm thống kê ngoài nhà nước đáp ứng nhu cầu của xã hội, đồng thời quy định trách nhiệm pháp lý của các tổ chức, cá nhân đối với việc thực hiện hoạt động thống kê ngoài nhà nước, hạn chế tối đa những tác động tiêu cực phát sinh từ hoạt động thống kê này" – ông Giàu nói.

Băn khoăn về thống kê ‘không chính thức” Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội Trương Thị Mai nói: "Thống kê không chính thức nếu chúng ta không quy định thì ở đâu quản lý? Chúng ta đang bỏ rơi vấn đề này. Ví dụ các tổ chức đưa lên thống kê về số người xem chương trình truyền hình thực tế nhằm mục đích lôi kéo quảng cáo. Vậy ai chịu trách nhiệm trước các công bố thống kê này. Như vậy ảnh hưởng đến tâm lý người tiêu dùng. Phải tìm cách giải quyết vấn đề này".

Bà Mai nói tiếp, cách tính và con số thống kê hiện nay chưa chuẩn, năm nào cũng thấy đưa ra con số tạo việc làm được 1,6 triệu lao động, trong khi đó tốc độ tăng trưởng kinh tế hàng năm khác nhau, nhiều người thắc mắc căn cứ vào đâu để đưa ra con số này, số liệu này có chuẩn không thì không cơ quan nào nói được.

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng nhận định rằng: Việc thống kê hiện nay chưa chuẩn, cách tính DGP, CPI, tạo việc này cho người lao động khác nhau, ví dụ như cách tính GDP của ta rất lơ mơ, không biết thế nào mà lần. GDP là con số thống kê quan trọng nhất của đất nước nhưng cũng không chính xác. Vậy Luật lần này khắc phục thế nào thì chưa được nêu rõ trong dự án luật?

Ví dụ về câu chuyện hài hước trong thống kê, Chủ tịch Quốc hội kể, Có một báo cáo về tình hình kinh tế xã hội ghi là GDP tăng, nhưng khi đại biểu hỏi GDP là gì thì cán bộ giải thích đó là Gạo, Dầu, Phân thấy vậy mọi người dự hội nghị đều vỗ tay.

Clip Phiên họp thứ 36 của Ủy ban thường vụ Quốc hội chiều 11.3.

Phiên họp thứ 36 của Ủy ban thường vụ Quốc hội.

Chủ nhiệm Ủy ban kinh tế của Quốc hội Nguyễn Văn Giàu phát biểu tại phiên họp (Ảnh: XH)