Chiếm trên 97% tổng số doanh nghiệp (DN), đóng góp khoảng 50% GDP, 33% thu ngân sách nhà nước, tạo ra 62% việc làm, DNNVV có vai trò, vị trí quan trọng trong sự phát triển kinh tế. Do vậy, việc xây dựng và thực hiện chính sách hỗ trợ khối DN này phát triển có ý nghĩa lớn. Tuy nhiên, dự án Luật Hỗ trợ DNNVV được Quốc hội cho ý kiến tuần này đã bị nhiều đại biểu (ĐB) Quốc hội phê vẫn quá chung chung, khẩu hiệu nhiều và khó thực hiện.

Vẫn hô hào, khẩu hiệu

Theo ĐB Trần Thị Hiền (Hà Nam), thực tế có nhiều trường hợp tổng nguồn vốn lớn hơn 20 tỷ đồng, nhưng số lao động không đạt tới 200 người thì xếp loại DN nhỏ hay vừa. Điều này rất cần minh bạch vì liên quan đến chính sách thuế và tư cách tham gia dự thầu của DN. Quan trọng hơn, dự thảo luật xác định DN theo 3 quy mô, phân biệt rõ giữa nhỏ và siêu nhỏ nhưng hoàn toàn thiếu các quy định thể hiện rõ từng dòng hoạt động hỗ trợ gắn với từng quy mô DN. Thậm chí Điều 6 quy định về quyền và nghĩa vụ của DN, trong tiếp cận hỗ trợ còn bỏ quên đối tượng DN siêu nhỏ. “Tôi cho rằng đây là điểm yếu nhất, mờ nhất trong ý tưởng lập pháp của dự thảo luật” - ĐB Hiền nói.

Về tiếp cận tín dụng ngân hàng, dự thảo không quy định cứng nhắc để các ngân hàng phải có tỷ lệ bao nhiêu hỗ trợ DN, mà khuyến khích ngân hàng xây dựng các gói hỗ trợ cho DNNVV với mức lãi suất, thời hạn vay ưu đãi, thủ tục dễ dàng. Nếu các ngân hàng thương mại hỗ trợ DNNVV như vậy, sẽ được Nhà nước hỗ trợ lại, tức được cấp bù lãi suất.

Ông Nguyễn Chí Dũng, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch - Đầu tư

Cũng theo ĐB Hiền, một vài điều luật chưa có tính quy phạm, thể hiện rõ nhất ở dạng quy định tùy theo điều kiện của địa phương. Hoặc quy định về việc các ngân hàng tạo điều kiện cho DNNVV tiếp cận vốn “thực chất chỉ là quy định cho có chính sách, ngân hàng không thực hiện cũng không sao”. Theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước, tổng dư nợ trong vay DNNVV giai đoạn 2011-2015 chưa bao giờ vượt mức 30% và ngày càng giảm sâu. Năm 2015 chỉ đạt 22,6%, là dẫn chứng thực tế đòi hỏi cần tư duy lại để chính sách thực sự phát huy hiệu quả, khơi thông cho DNNVV.

Theo ĐB Nguyễn Bá Sơn (Đà Nẵng), dự thảo quy định các DNNVV được hưởng thuế suất thu nhập DN thấp hơn thuế suất thông thường, DN siêu nhỏ được hưởng thuế suất thấp hơn thuế suất thu nhập DN được áp dụng cho các DNNVV. Tuy nhiên, nội dung này là đối tượng điều chỉnh của Luật Thuế thu nhập DN. Vì vậy, trong trường hợp cần thiết phải ưu đãi, đề nghị quy định rõ trong luật này để tránh xung đột pháp luật trong quá trình triển khai thực hiện.

Theo Ủy viên Thường trực Ủy ban Tài chính - Ngân sách Hoàng Quang Hàm (Phú Thọ), giai đoạn 2016-2020 bố trí ngân sách để hỗ trợ DNNVV rất khó khăn và chưa có phương án cụ thể. Dự thảo luật cũng chỉ quy định cầm chừng là hỗ trợ sẽ tùy thuộc vào điều kiện của ngân sách trong từng giai đoạn, nên việc đã khó càng khó khăn hơn. Như vậy việc hỗ trợ gián tiếp từ ngân sách chưa nhìn thấy điểm sáng, chưa có hướng đi cụ thể để quy định vào luật.

Nên hỗ trợ có trọng tâm

Nhiều ĐB cho rằng để hỗ trợ DN có trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải trong bối cảnh nguồn lực trong và ngoài ngân sách khó khăn, cần khoanh vùng DN. Theo ĐB Phùng Thị Thường (Vĩnh Phúc), qua nghiên cứu các chế định trong dự luật này, không nên đưa ra các chính sách kiểu hỗ trợ cào bằng, rải đều mà nên thiết kế giao cho Chính phủ xem xét, lựa chọn nhóm, ngành, DN có tiềm năng phát triển, có nền tảng và cơ bản có khả năng tham gia hoặc sẽ tham gia chuỗi giá trị gia tăng, phù hợp với kế hoạch dịch chuyển cơ cấu và chiến lược phát triển kinh tế-xã hội, đặc biệt thích ứng với xu hướng phát triển của nền công nghiệp lần thứ 4. Nên chăng khuyến khích và động viên các khu vực, DN thuộc lĩnh vực khoa học, công nghệ, tham gia tích cực chuỗi giá trị gia tăng tạo tăng trưởng cho nền kinh tế và bảo vệ môi trường.

Chua minh dinh ho tro doanh nghiep - Anh 1

Cần ưu tiên lựa chọn hỗ trợ nhóm DN có tiềm năng phát triển.

Theo ĐB Hoàng Quang Hàm, dự luật cần khoanh vùng các nội dung hỗ trợ liên quan đến nguồn lực từ ngân sách, chỉ nên hướng vào một số nội dung quan trọng cần thiết của 3 chương trình trọng tâm và quy định cứng vào luật, đồng thời, phải cân đối lại các kế hoạch tài chính trung hạn, ngân sách hàng năm để thực hiện. Tiếp đến tăng cường kiểm tra giám sát để buộc các cơ quan nhà nước phải tuân thủ quy định về hỗ trợ DNNVV. Cuối cùng là kết nối các DNNVV với các DN lớn trong các chuỗi quốc gia phân phối sản phẩm để tạo công việc và tạo điều kiện phát triển cho các DNNVV.

ĐB Bùi Thị Quỳnh Thơ (Hà Tĩnh), cũng cho rằng luật cần ưu tiên lựa chọn hỗ trợ nhóm DN có tiềm năng phát triển, nâng cao giá trị gia tăng phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, như các nhóm liên quan đến lĩnh vực sản xuất; DN mới khởi nghiệp hay DN đi lên từ hộ sản xuất kinh doanh. Bên cạnh đó, nội dung hỗ trợ nên tập trung vào một số nội dung DN thực sự cần, như hỗ trợ tiếp cận tín dụng tài chính, thông tin tư vấn, hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực. Còn theo ĐB Nguyễn Thị Phúc (Bình Thuận), hiện nay một trong những cản trở lớn nhất DN gặp phải là các thủ tục hành chính. Do vậy, nội dung hỗ trợ DN của Nhà nước cần tính đến cải cách thủ tục hành chính, tạo sự bình đẳng giữa các DN.

Hà My