“Nước mắm công nghiệp có thay thế được nước mắm truyền thống không? Tôi khẳng định là không. Nước mắm truyền thống vẫn có chỗ đứng”, ông Huỳnh Ngọc Diệp, Chủ tịch HĐQT, Giám đốc điều hành Công ty CP thủy sản 584 Nha Trang khẳng định.

Không đủ nguồn lực để thay thế

Tại hội thảo diễn ra mới đây bàn về vấn đề làm thế nào để bảo tồn nước mắm truyền thống, ông Huỳnh Ngọc Diệp, Chủ tịch HĐQT, Giám đốc điều hành Công ty CP thủy sản 584 Nha Trang cho biết nước mắm không thể thiếu được trong bữa ăn hàng ngày của người Việt và nước mắm truyền thống luôn có vai trò quan trọng, cần được bảo tồn và phát triển.

“Nước mắm còn là một sản phẩm của văn hóa Việt Nam cần truyền bá ra nước ngoài và tạo doanh thu xuất khẩu”, ông Diệp khẳng định.

CEO Thủy sản 584 Nha Trang cho biết ngành nước mắm có doanh thu hàng năm 7.200 tỷ- 7.500 tỷ đồng chưa tính đến doanh thu các ngành liên quan như đóng tàu, ngành chế biến, bao bì. Ngành này góp phần giải quyết việc làm cho lực lượng lao động lớn mang lại nguồn thu nhập ổn định.

“Nước mắm công nghiệp thay thế được nước mắm truyền thống? Tôi khẳng định là nhà sản xuất công nghiệp không thể thay thế được tất cả nguồn lực đất đai, nhà xưởng, nguồn nhân lực của các cơ sở sản xuất nước mắm truyền thống. Do vậy, tôi cho rằng nước mắm truyền thống vẫn luôn xứng đáng được bảo tồn và phát triển là một sản phẩm “quốc hồn, quốc túy” của người Việt Nam... “, Chủ tịch HĐQT Huỳnh Ngọc Diệp bày tỏ quan điểm.

Ông cho rằng nước mắm truyền thống là sản phẩm ai cũng biết đến, ai cũng sử dụng và dành cho nó sự trân trọng. Tuy nhiên thời gian gần đây truyền thông đăng tải những câu chuyện về nước mắm có chất phụ gia gây hoang mang dư luận.

Ông Diệp cho rằng cần phân biệt rõ thế nào là nước mắm truyền thống, nước mắm công nghiệp, nước chấm đồng thời làm rõ tác hại của phụ gia đến sức khỏe người tiêu dùng như thế nào để bảo vệ người tiêu dùng và bảo vệ các cơ sở sản xuất nước mắm truyền thống, tránh gây thiệt hại vì sự hoang mang nói trên.

Chu tich HDQT Thuy san 584 Nha Trang: 'Nuoc mam cong nghiep khong the thay the nuoc mam truyen thong' - Anh 1

Về các nguyên nhân khiến nước mắm truyền thống đang gặp khó khăn trong phát triển, CEO nước mắm 584 Nha Trang phân tích có 3 nguyên nhân chính.

Thứ nhất, về phân loại nước mắm, mặc dù Nhà nước đã có tiêu chuẩn về nước mắm 5107 năm 2013 tuy nhiên nhiều năm gần đây tên gọi rất lộn xộn làm cho người tiêu dùng không phân biệt được nước mắm và nước chấm.

Thứ hai, về các thông tin chỉ tiêu chất lượng ghi trên sản phẩm dù đã có quy định nhưng việc ghi trên sản phẩm cũng khác nhau gây khó khăn cho người tiêu dùng. Rất nhiều sản phẩm nước mắm công bố chất lượng, giá trị dinh dưỡng gây sự ngộ nhận cho người mua. Có sản phẩm ghi hàm lượng histamin, có sản phẩm chỉ công bố giá trị protein. Điển hình là một số nhà sản xuất cố tình đánh lừa người tiêu dùng về độ đạm thực sự của sản phẩm. Có sản phẩm ghi 25g protein, người tiêu dùng sẽ nghĩ là 25 độ đạm nhưng thực chất ghi đúng gram nitơ (N) chỉ là 4 gN/L, tức chỉ có 4 độ đạm (vì 1 gN = 6,25 g protein)”.

“Việc không thống nhất cách ghi khiến người tiêu dùng muốn so sánh cũng phức tạp”, Giám đốc Cty thủy sản 584 Nha Trang khẳng định. Theo ông, điều cần nhất hiện nay là các cơ quan quản lý sớm hoàn thiện các thông số kỹ thuật, hướng dẫn, bổ sung quy trình sản xuất nước mắm hợp chuẩn

Thứ ba, tiêu chuẩn đạt kỹ thuật, đánh giá sản phẩm hàng hóa, dịch vụ cần có công bố bằng văn bản, quy định rõ cơ sở sản xuất đảm tiêu chuẩn bảo vệ môi trường, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm… Hiện chúng ta không có tiêu chuẩn đạt kỹ thuật, và có sự quản lý của rất nhiều Bộ, ngành. Ngành nước mắm thuộc Cục Nông Lâm Thủy sản, còn kiểm tra vệ sinh an toàn thực phẩm lại thuộc Bộ Y tế, Sở khoa học công nghệ đo lường tiêu chuẩn chỉ số kỹ thuật…

Nhà nước nên có hỗ trợ để doanh nghiệp nước mắm truyền thống xuất khẩu

Theo CEO 584 Nha Trang, sản xuất nước mắm truyền thống đang duy trì theo hình thức vừa sản xuất vừa bán và ít xuất khẩu.

“Vấn đề đầu tư, mở rộng phải tính đến bảo vệ môi trường. Ở một vài thành phố đã có quy hoạch phát triển nước mắm như Bình Định, trong khi các tỉnh khác phải tự xoay sở, tự tìm mặt bằng xong không nằm trong quy hoạch. Chúng tôi ở Khánh Hòa phải tự đi tìm đất và không có quy hoạch cho đất sản xuất nước mắm”, ông Diệp cho hay.

Thực tế, hiện nay vùng sản xuất nước mắm ngày càng ít với lý do cạnh tranh của các ngành khác như cá khô.

Đề xuất biện pháp ngành bảo vệ sản xuất nước mắm truyền thống, ông Huỳnh Ngọc Diệp cho rằng các cơ sở sản xuất trong ngành phải luôn vận động trước sự cạnh tranh khốc liệt. Bên cạnh đó, Nhà nước cần nhấn mạnh vai trò định hướng và có hướng phát triển cụ thể với ngành nước mắm.

Chu tich HDQT Thuy san 584 Nha Trang: 'Nuoc mam cong nghiep khong the thay the nuoc mam truyen thong' - Anh 2

Cơ sở sản xuất nước mắm truyền thống

Ông Diệp kiến nghị một số vấn đề Nhà nước cần ưu tiên như ban hành quy chuẩn về nước mắm, phân loại nước mắm truyền thống và không truyền thống, phân loại các loại sản phẩm nước mắm truyền thống Việt Nam hiện có với các loại nước mắm khác, phân loại về chỉ số hàm lượng đạm trong nước mắm, quy định kích cỡ, phân phối cụ thể tránh gây hiểu lầm.

Ông cũng cho rằng khi xây dựng quy chuẩn nên tham khảo các doanh nghiệp sản xuất nước mắm truyền thống tránh quy định xa thực tế.

Việc đầu tư các cơ sở sản xuất nước mắm rất tốn kém, cần điều kiện hạ tầng điện nước, cần các địa phương nên có quy hoạch cho ngành sản xuất nước mắm và sớm triển khai áp dụng hình thức nhà nước- doanh nghiệp- nhân dân cùng làm

Về thuế giá trị gia tăng sản xuất, ông kiến nghị mức thuế 5% và Nhà nước nên có hỗ trợ, bảo trợ doanh nghiệp nước mắm đủ điều kiện xuất khẩu, có hướng dẫn bảo quản sau thu hoạch bảo quản nguyên liệu, đánh bắt để đảm bảo chất lượng.

Theo Tổng cục Thống kê, 94% các hộ gia đình Việt Nam đang dùng nước mắm hàng ngày với mức tiêu thụ trên 200 triệu lít/năm, cho tổng doanh thu trên 7.000 tỷ đồng.

Tuy nhiên, trong đó có tới 150 triệu lít là nước mắm công nghiệp, tương ứng khoảng 75%, còn lại chỉ có 25% là nước mắm truyền thống. Thực tế, sản xuất nước mắm theo phương pháp truyền thống hiện cho sản lượng khoảng 250.000 lít/năm, chủ yếu tiêu thụ thị trường nội địa, còn xuất khẩu rất ít, chỉ khoảng 3%.