QĐND - Chỉ trong thời gian ngắn, hàng nghìn héc -ta rừng tự nhiên, trong đó có cả rừng phòng hộ Ea Súp và rừng giao cho cộng đồng quản lý bảo vệ đã bị tàn phá. Nạn phá rừng ở huyện vùng biên này đã vượt quá tầm kiểm soát, khiến chủ rừng bất lực.

Theo thống kê, toàn huyện Ea Súp hiện còn 137 nghìn héc -ta rừng. Lâu nay, rừng Ea Súp đang chịu nhiều áp lực, trong đó nổi lên là tình trạng di dân tự do kéo đến ngang nhiên xâm hại rừng để lấy đất “lập làng” và “định canh”. Thực tế đã xảy ra những điểm nóng về phá rừng tại các tiểu khu 233, 249, 265 và tiểu khu 271. Thậm chí, có những khu rừng tự nhiên ở xã Cư M’lan bị người dân xâm chiếm lấy đất ở và đất sản xuất, huyện Ea Súp và tỉnh Đắc Lắc không có cách nào di dời dân ra khỏi rừng nên đã phải lập dự án đầu tư xây dựng một thôn mới cho khoảng 600 hộ dân định cư trong rừng (!).

Lâm sản khai thác trái phép bị tịch thu tại Hạt kiểm lâm Ea Súp.

Bên cạnh đó, nhiều chủ rừng sau khi được giao quản lý, bảo vệ rừng; hoặc triển khai các dự án kinh tế -xã hội thì lại buông lỏng quản lý, để rừng và đất lâm nghiệp bị xâm hại vô tội vạ. Điển hình như Công ty Vinamit, tháng 10-2010 được UBND tỉnh Đắc Lắc cho thuê 980ha rừng thuộc các tiểu khu 249, 295, nằm trong vùng rừng phòng hộ Ea Súp, để thực hiện dự án trồng xen cây mít dưới tán rừng. Nhưng doanh nghiệp này đã không triển khai dự án như cam kết và không thực hiện phương án bảo vệ rừng. Hậu quả là chưa đến một năm, kể từ ngày được giao 980ha rừng, Công ty Vinamit đã để hơn 700ha rừng bị phá trắng. Trước thực trạng đó, nhằm cứu diện tích rừng còn lại, mới đây UBND tỉnh Đắc Lắc đã ban hành quyết định tạm đình chỉ dự án, làm rõ trách nhiệm của Công ty Vinamit”.

Theo điều tra của chúng tôi, Công ty TNHH -MTV Lâm nghiệp Cư M’lan là một trong những chủ rừng có diện tích rừng bị xâm hại nghiêm trọng. ông Nguyễn Hữu Thu, Giám đốc công ty lý giải chuyện mất rừng: “Hiện công ty đang quản lý 13.700ha rừng thuộc 18 tiểu khu, trong đó có 3.146ha rừng phòng hộ Ea Súp. Lâm phận đơn vị quản lý, hiện có tới hơn 400 hộ dân di cư tự do xâm lấn, thường xuyên phá rừng làm nương rẫy. Trong khi đó, toàn công ty chỉ có 30 cán bộ, công nhân viên (lực lượng trực tiếp bảo vệ rừng là 23 người)- quá mỏng so với lâm tặc. Thời điểm cuối tháng 3 và đầu tháng 4 này, qua kiểm tra phát hiện 49 hộ dân di cư tự do đã phá trắng và lấn chiếm 150ha rừng thuộc lâm phần công ty quản lý. Trong khi quyền hạn của công ty lại chẳng đến đâu. Ví dụ như khi phát hiện lâm tặc thì chỉ có quyền bắt giữ đối tượng, mà không có chức năng, nhiệm vụ điều tra, xử lý… nên lâm tặc chẳng sợ chủ rừng. Thậm chí, có vụ khi phát hiện phá rừng, nhưng lực lượng lâm tặc quá đông, bản chất lại hung hăng, thì nhân viên bảo vệ rừng của công ty cũng đành bất lực khoanh tay đứng nhìn!”.

Rừng phòng hộ Ea Súp bị chặt phá.

Cũng theo giám đốc Công ty Cư M’lan, từ năm 2010 đến nay, không còn chỉ tiêu khai thác gỗ, đồng nghĩa với việc công ty không có nguồn thu, nên nảy sinh nhiều khó khăn về tài chính. Việc công ty đứng ra đảm nhận thả nuôi và khai thác thủy sản trong lòng hồ Ea Súp thượng với diện tích hơn 1000ha mặt nước cũng rất bấp bênh - năm được, năm mất do thiên tai, bão lũ. Quá khó khăn về tài chính, công ty đã phải mượn sổ đỏ của cán bộ, nhân viên đem thế chấp ngân hàng lấy tiền trả lương cho người lao động. Hiện mỗi tháng công ty phải chi trả 100 triệu đồng tiền lương. Dù đã tìm đủ mọi phương cách, mà đến hết tháng 3-2012, Công ty Cư M’lan còn nợ 75 triệu đồng tiền đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động, nợ hơn 1 tỷ đồng tiền thuế và nợ 600 triệu đồng tiền lương cán bộ, công nhân viên. Chế độ tiền lương èo uột, đã dẫn tới nhiều cán bộ, nhân viên Công ty Cư M’lan tư tưởng không ổn định, không thiết tha với công việc và thiếu trách nhiệm trong bảo vệ rừng.

Được biết, trước thực trạng rừng phòng hộ Ea Súp bị tàn phá, mới đây tỉnh Đắc Lắc đã phải cho phép Công ty Cư M’lan lập dự án trồng lại 250ha rừng, với kinh phí khoảng 1, 3 tỷ đồng. Chúng tôi cho rằng, việc giữ rừng phòng hộ Ea Súp lâu nay vốn đã vô cùng khó khăn, thì công tác trồng lại rừng của Công ty Cư M’lan chắc còn khó khăn hơn.

Nhà tạm xây dựng trái phép trong rừng phòng hộ Ea Súp.

Làm việc với Hạt kiểm lâm huyện Ea Súp, chúng tôi được biết: Bình quân mỗi ngày, trên địa bàn huyện Ea Súp có một vụ xâm hại rừng bị phát hiện và xử lý. Nhiều điểm nóng về phá rừng đã xảy ra, với hàng nghìn héc -ta rừng bị tàn phá trong thời gian ngắn. Rừng bị phá nghiêm trọng nhất là rừng giao cho cộng đồng, rừng giao cho hộ, nhóm hộ quản lý và rừng giao cho các doanh nghiệp triển khai dự án.

Trao đổi với chúng tôi về biện pháp ngăn chặn nạn phá rừng, ông Nguyễn Đình Toản, Phó chủ tịch UBND huyện Ea Súp khẳng định: Đầu năm 2012 này, UBND huyện Ea Súp đã chỉ đạo các chủ rừng, chính quyền các xã, thị trấn thống kê diện tích rừng bị phá để tiến hành xử lý nghiêm đối tượng phá rừng và kiểm điểm trách nhiệm những tập thể, cá nhân liên quan, nhằm chấn chỉnh lại công tác giữ rừng. Bên cạnh đó, tỉnh Đắc Lắc và Trung ương sớm hỗ trợ huyện Ea Súp ổn định đời sống cho số dân di cư tự do. Bởi nếu không tổ chức tốt việc quy hoạch, định canh, định cư cho bà con di cư tự do hiện đang sống trong rừng, gần rừng, thì còn xảy ra nhiều điểm nóng về phá rừng, trong đó có cả rừng phòng hộ Ea Súp.

Bài và ảnh: Kiều Bình Định