Trong tuần đầu tiên của tháng 11, tỷ giá trung tâm liên tục được điều chỉnh giảm nhưng bắt đầu từ ngày 7-11, tỷ giá đã đổi chiều với mức tăng được điều chỉnh mỗi ngày rất lớn. Hiện đang có các dự báo trái chiều về diễn biến tỷ giá trong những tháng cuối năm, nhưng động thái của NHNN và các doanh nghiệp (DN) gần đây đều cho thấy sự chủ động trong ứng phó rủi ro.

Tỷ giá tăng mạnh

Ngày 16-11, NHNN công bố tỷ giá trung tâm ở mức 22.093 đồng/USD. Tính từ ngày 7-11 đến nay, tỷ giá trung tâm đã tăng đến 81 đồng. Tại các NHTM, tỷ giá cũng đã tăng khoảng 20-50 đồng trong khoảng thời gian này. Hôm qua, giá mua bán USD tại Vietcombank đạt mức 22.310-22.380 đồng/USD. BIDV và VietinBank bán ra ở mức 22.390 đồng/USD và mua vào lần lượt là 22.320 đồng/USD và 22.310 đồng/USD. Agribank giao dịch ở mức 22.305-22.390 đồng/USD. Tại các NHTM, mức giá giao dịch USD cũng được đẩy lên cao, ACB và LienVietPostBank niêm yết tỷ giá VNĐ/USD ở mức 22.315-22.395 đồng/USD. DongA Bank giao dịch USD ở mức 22.320-22.390 đồng/USD.

Trong khi đó, Techcombank đã áp dụng giá mua vào cao nhất thị trường, giao dịch ở mức 22.310-22.410 đồng/USD, tăng 30 đồng ở giá mua vào và tăng 20 đồng ở giá bán ra so với phiên trước đó. Diễn biến của giá mua bán USD trên thị trường tự do trong những ngày gần đây cũng đáng chú ý. Trong tuần thứ 2 của tháng 11, tỷ giá USD tự do tiếp tục biến động cùng chiều và giao dịch sát với tỷ giá liên NH. Đến ngày 14-11, giá USD trên thị trường tự do giao dịch ở mức 22.520-22.550 đồng/USD, tăng 80 đồng cả 2 chiều mua và bán so với cuối tuần trước. Trong ngày 16-11, tỷ giá đã hạ nhiệt nhưng vẫn ở mức 22.440-22.470 đồng/USD. Những ngày qua, các điểm thu đổi ngoại tệ khu vực quận 1, TPHCM cũng cho biết, lượng người đến giao dịch có dấu hiệu tăng mạnh trước sức nóng của tỷ giá.

Đợt tăng tỷ giá lần này chủ yếu xuất phát từ sự mạnh lên của đồng USD so với các đồng tiền khác. Đầu tuần này, đồng yen đã giảm xuống mức thấp nhất 5 tháng so với USD. Trong khi đó, đồng NDT đã giảm giá xuống mức đáy trong vòng 8 năm qua với giá 6,86NDT đổi 1USD, do đồn đoán Hoa Kỳ sẽ tăng lãi suất USD trong tháng 12 tới. Song song đó, nhu cầu ngoại tệ thực cũng đang có xu hướng tăng lên trong những tháng cuối năm. Kim ngạch nhập khẩu hàng hóa đã chấm dứt xu hướng giảm so với năm trước và bắt đầu tăng trở lại kể từ tháng 9. Cán cân thương mại hàng hóa 9 tháng xuất siêu nhưng trong tháng 10 đã ghi nhận nhập siêu 200 triệu USD và xu hướng này dự báo còn kéo dài đến cuối năm. Tín dụng ngoại tệ cũng đang tăng lên, tính đến 30-9, đã tăng 5,44% so với cuối năm 2015 và tăng 3,69 điểm % so với tháng trước đó.

Chu dong ung pho rui ro ty gia - Anh 1

Ảnh minh họa: LONG THANH

Phòng ngừa biến động

Theo Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia, hiện nguồn cung ngoại tệ vẫn đang khá dồi dào do cán cân thương mại thặng dư và FDI tăng khá trong khi các quốc gia tiếp tục các chương trình kích thích kinh tế và nới lỏng chính sách tiền tệ cũng như định hướng thận trọng trong các chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ, thị trường ngoại hối sẽ không có áp lực trong các tháng cuối năm. Tuy nhiên, các báo cáo công bố thời gian gần đây đều đưa ra nhận định tỷ giá sẽ tăng trong những tháng cuối năm. Báo cáo mới nhất của tổ chức quốc tế Business Monitor International (BMI) nhận định đến cuối năm 2016, tỷ giá VNĐ/USD có thể chạm ngưỡng 22.600 đồng/USD và vào cuối năm 2017 có thể lập đỉnh 23.200 đồng/USD. Trong khi đó, VinaCapital dự báo tỷ giá có thể đạt 22.700 đồng/USD vào cuối năm.

Giữa lúc thị trường có nhiều dự báo trái chiều, NHNN đã có những động thái điều chỉnh thị trường hướng đến việc ổn định tỷ giá. Trên thị trường liên NH, lãi suất cho vay các kỳ hạn đã được điều chỉnh tăng trở lại biên độ từ 0,09-0,16% trong tuần trước. Theo đó, lãi suất trung bình kỳ hạn qua đêm đạt 0,96%; lãi suất trung bình kỳ hạn 1 tuần và 2 tuần lần lượt đạt 1,1% và 1,26%/năm. Lãi suất tín phiếu cũng đã được tăng mạnh để hút tiền về, mức lãi suất của tín phiếu kỳ hạn 14 ngày dao động từ 0,6-1%/năm, là mức cao nhất trong 6 tuần trở lại đây. Đồng thời, lần đầu tiên trong năm 2016 NHNN phát hành tín phiếu kỳ hạn 28 ngày ở mức lãi suất 1,5%/năm. Việc siết cung tiền đồng được cho là để tăng sức hấp dẫn của VNĐ so với USD từ đó ổn định tỷ giá.

Các chuyên gia tài chính cho biết trong cơ chế điều hành tỷ giá mới, NHNN bổ sung thêm công cụ phái sinh, tức áp dụng kỳ hạn trong quan hệ ngoại hối giữa NHNN và TCTD thay vì chỉ bán ngoại tệ giao ngay như trước đây. Ngày 31-12-2015, NHNN cũng đã cho phép các NHTM mua kỳ hạn 3 tháng để cân bằng trạng thái ngoại tệ với giá bán cao hơn tỷ giá giao ngay 1%. Với hình thức này, dù áp dụng tỷ giá trung tâm nhưng NHNN vẫn có thể định hướng kỳ vọng thị trường đối với tỷ giá vào cuối quý I-2016 là 1%, nhờ đó đã nhanh chóng hạ nhiệt được tỷ giá trong những ngày đầu năm 2016. Với công cụ này, NHNN có thể kiềm chế được “nhiệt độ” của tỷ giá trong những tháng cuối năm.

Trong khi đó, một số DN nhập khẩu cũng đã liên hệ với NH để mua hợp đồng giao dịch ngoại tệ kỳ hạn để đề phòng VNĐ mất giá trong những tháng cuối năm. Theo TS. Trần Du Lịch, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tiền tệ quốc gia, cũng cho rằng việc DN chủ động tính toán giải pháp để giải quyết rủi ro tỷ giá là phù hợp với cơ chế điều hành tỷ giá hiện nay. Trước đây, NHNN cam kết ổn định tỷ giá bằng cách neo tỷ giá để hỗ trợ DN, nhưng với cơ chế tỷ giá trung tâm, DN phải tự tính toán chứ NHNN không làm thay nữa.

YÊN LAM