QĐND - Đầu năm 1950, Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trương phân tán quân Pháp trên các chiến trường bằng cách mở một số chiến dịch trên toàn quốc. Các chiến dịch: Võ Nguyên Giáp, Trường Chinh, Dầu Tiếng, Cao Lãnh, Lê Hồng Phong... đã được thực hiện và loại khỏi vòng chiến đấu hàng nghìn tên địch, thu giữ và phá hủy nhiều vũ khí trang bị. Để tranh thủ điều kiện thuận lợi, đồng thời xóa bỏ thế bị bao vây, cô lập, tháng 6-1950, Trung ương Đảng quyết định mở Chiến dịch Biên Giới nhằm tiêu diệt sinh lực địch, giải phóng một phần biên giới, mở đường giao thông nối liền với các nước xã hội chủ nghĩa, mở rộng và củng cố căn cứ địa Việt Bắc. Đại tướng Võ Nguyên Giáp được giao trọng trách làm Bí thư Đảng ủy, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy chiến dịch.

Chuẩn bị cho chiến dịch, ta điều động lực lượng chiến đấu gồm: Đại đoàn 308, hai trung đoàn 174, 209, ba tiểu đoàn độc lập 426, 428, 888 của Lạng Sơn và Liên khu Việt Bắc, bốn đại đội sơn pháo, năm đại đội công binh và bộ đội địa phương, du kích địa phương. Đồng thời, huy động hàng vạn dân công vận chuyển đến chiến trường 4000 tấn lương thực, vũ khí, đạn dược...

Ngày 16-9-1950, với chủ trương “Đánh điểm-diệt viện”, quân ta đã nổ súng tấn công Đông Khê và đến ngày 18-9-1950, ta tiêu diệt hoàn toàn Đông Khê, làm cho Cao Bằng bị cô lập khiến Thất Khê bị uy hiếp. Để bảo toàn lực lượng và lấy lại một phần thế chủ động, quân Pháp đã lên kế hoạch rút khỏi Cao Bằng và đưa quân đánh lên Thái Nguyên nhằm phân tán lực lượng của ta. Đoán biết ý đồ của quân Pháp, từ 2 đến 8 tháng 10, quân ta đã đập tan cuộc "hành quân kép" của Lơ Pa-giơ từ Thất Khê lên và của Sác-tông từ Cao Bằng rút về ở khu vực Cốc Xá, điểm cao 477 khiến cho địch tổn thất nặng nề, buộc phải bỏ Thất Khê, Na Sầm, Đồng Đăng, Lạng Sơn, Đình Lập, An Châu tháo chạy. Cũng trong thời gian này, ta đã mở hàng loạt chiến dịch: Phan Đình Phùng, Hoàng Diệu, Long Châu Hà, Bến Cát… buộc quân Pháp phải phân tán lực lượng để đối phó, không thể chi viện cho khu vực Đông Khê-Thất Khê.

Sau gần một tháng, Chiến dịch Biên Giới kết thúc thắng lợi, quân ta đã loại khỏi vòng chiến đấu hơn 8000 tên địch, thu 3000 tấn vũ khí và phương tiện chiến tranh. Đã có 5 thị xã, 13 thị trấn, nhiều vùng đất quan trọng, bao gồm cả một dải biên giới Việt - Trung dài 750km với 35 vạn dân được giải phóng. Căn cứ địa Việt Bắc được củng cố và mở rộng. Đây là chiến dịch tiến công quy mô lớn đầu tiên của quân đội ta sau 4 năm kháng chiến, một chiến dịch đánh vận động, đánh tiêu diệt xuất sắc, đạt hiệu suất chiến đấu cao; đánh dấu bước nhảy vọt về nghệ thuật tổ chức và chỉ đạo chiến dịch của quân đội ta, góp phần làm thay đổi cục diện chiến trường.

TUẤN LINH