Hôm nay 31-10, tiếp tục kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa 14, Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình dự án Luật Quản lý, sử dụng tài sản nhà nước (sửa đổi). Dự thảo luật này nhằm khắc phục những tồn tại, hạn chế của Luật Quản lý, sử dụng tài sản nhà nước năm 2008; bảo đảm việc đầu tư, mua sắm, quản lý, sử dụng và khai thác tài sản công hiệu quả, tiết kiệm, chống thất thoát, lãng phí, tham nhũng; đáp ứng yêu cầu mới về khai thác nguồn lực từ tài sản công.

Hiện nay số lượng tài sản công rất lớn, nhưng mới 4 loại tài sản được đưa vào quản lý, gồm trụ sở và tài sản trên đất; quyền sử dụng đất của các cơ quan, đơn vị; máy móc, phương tiện vận tải, trang thiết bị làm việc; các tài sản khác do pháp luật quy định. Trị giá tài sản thuộc 4 nhóm này khoảng 1,04 triệu tỷ đồng (gần 50 tỷ USD).

Đây chỉ là phần rất nhỏ trong tổng tài sản công, còn nhiều tài sản khác cũng được xem là tài sản công cần đưa vào quản lý, như các công trình cấp nước sạch (tổng trị giá hơn 20.000 tỷ đồng); hệ thống đường bộ (hơn 39.000 tuyến đường, tổng trị giá hơn 1,83 triệu tỷ đồng); các nguồn tài nguyên thiên nhiên, mỏ quặng… những tài sản này lâu nay ít được quan tâm, quản lý. Bộ Tài chính ước tính tổng số tài sản công phải lên tới 10 triệu tỷ đồng.

Tài sản công lớn như vậy, song mấu chốt đặt ra ai là cơ quan quản lý tài sản công chưa rõ ràng. Bộ Tài chính quản lý tài sản công, UBNDTP, tỉnh, rồi các tập đoàn kinh tế, đơn vị hành chính sự nghiệp, tổ chức chính trị - xã hội cũng có trách nhiệm quản lý tài sản công do mình sử dụng, dẫn đến tình trạng cơ quan nào cũng có quyền quản lý. Thậm chí, xét trên góc độ luật pháp, quản lý tài sản nhà nước đang được điều tiết bởi rất nhiều luật, cụ thể ngoài Luật Quản lý sử dụng tài sản nhà nước còn có Luật Ngân sách nhà nước; Luật Thực hành, tiết kiệm, chống lãng phí; Luật Quản lý, sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp... Luật nhiều, nên không biết quản lý ra sao do chưa bao quát hết số lượng tài sản công cần được phân định, quản lý, trong khi quy định còn nhiều bất cập, thiếu chặt chẽ. Thực tế này cho thấy quyền sử dụng, quản lý tài sản công đang “năm cha, ba mẹ” với nhiều chủ thể quản lý. Đây là một trong những nguyên nhân gây ra tình trạng thất thoát, lãng phí, tham nhũng tài sản công, thái độ dửng dưng với tình trạng tài sản công bị phá hủy.

Vấn đề đặt ra trong dự thảo luật lần này sẽ khắc phục được những bất cập gì từ luật hiện hành? Dự thảo luật mới sửa đổi có 137 điều, 10 chương (so với luật hiện hành có 39 điều) với nhiều thay đổi mới trong quản lý, sử dụng tài sản nhà nước. Thí dụ quy định chuyển từ giao đất công cho các đơn vị, tổ chức xã hội nghề nghiệp sử dụng, sang cho thuê. Bổ sung quy định cho phép các cơ quan có thể tự vận hành hoặc thuê đơn vị dịch vụ để vận hành, khai thác tài sản công, như thuê đơn vị cung cấp dịch vụ điện, nước, bảo vệ. Luật mới cũng quy định rõ ràng về quản lý, sử dụng tài sản kết cấu hạ tầng, tài sản công tại doanh nghiệp; quản lý và khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai… Cụ thể, luật mới giao việc quản lý, điều chuyển trụ sở cho Bộ Tài chính (với các trụ sở cơ quan Trung ương) và Sở Tài chính (ở địa phương); bổ sung quy định về các hình thức mua sắm, đầu tư xây dựng, sử dụng, xử lý tài sản công mới như mua sắm tập trung, đầu tư xây dựng trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp theo hình thức PPP (hợp tác công - tư), khoán kinh phí sử dụng tài sản công, huy động vốn để xây dựng, mua sắm tài sản tại đơn vị công lập…

Đặc biệt, dự thảo luật sửa đổi lần này phần xử lý vi phạm được ưu tiên và chặt chẽ hơn. Theo đó, gắn trách nhiệm của chủ thể quản lý, sử dụng tài sản công; nguồn lực tài chính từ tài sản công phải được khai thác hợp lý, theo cơ chế thị trường, có hiệu quả, công khai, minh bạch; khi sử dụng, khai thác tài sản công vào mục đích kinh doanh phải bảo đảm bù đắp chi phí. Người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị có trách nhiệm giải trình và phải chịu trách nhiệm liên đới nếu để xảy ra vi phạm pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công trong cơ quan, tổ chức, đơn vị mình. Người vi phạm về quản lý, sử dụng tài sản công nếu gây thiệt hại phải bồi hoàn toàn bộ, sau đó có thể xử phạt hành chính, kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

Dự kiến tháng 5-2017, luật mới sẽ được thông qua và có hiệu lực thi hành từ ngày 1-1-2018. Kỳ vọng đạo luật mới, với nhiều quy định bắt buộc và siết chặt, sẽ tăng cường quản lý, sử dụng hiệu quả nguồn tài sản nhà nước - nguồn lực quan trọng và bền vững, cho phát triển kinh tế và xã hội đất nước.

ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH