QĐND Online - Chiều 17-11, tại hội trường, Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng đã trả lời chất vấn của các đại biểu Quốc hội (ĐBQH). Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng đã tập trung làm rõ một số vấn đề được cử tri quan tâm: công nghiệp hỗ trợ, quản lý thị trường, phát triển công nghiệp chế tạo, sản xuất và chế biến các sản phẩm nông nghiệp, chống hàng giả, buôn lậu...

Mở đầu phiên chất vấn, ĐB Đỗ Văn Đương (TP Hồ Chí Minh) nêu câu hỏi, phải chăng có tình trạng doanh nghiệp điện nhà nước có công suất lớn nhưng gần đây đang hoạt động cầm chừng, trong khi chúng ta lại mua lại điện của tư nhân và nhập điện từ Trung Quốc với giá cao; phải chăng điều này đang gây lãng phí nguồn lực, ảnh hưởng không tốt tới sản xuất trong nước và đời sống người dân không?.

Trả lời câu hỏi này, Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng khẳng định những ý kiến trên là không có cơ sở. Bởi vì, những năm qua, chúng ta đã xây dựng những công trình thủy điện lớn, trong đó có những công trình quy mô lớn đa mục tiêu (Hòa Bình, Sơn La, Lai Châu, Tuyên Quang, Trị An…), và một trong những mục tiêu khi xây dựng các công trình này là tận dụng lợi thế thủy năng, để vừa hạn chế cắt lũ mùa mưa, vừa cấp nước, điều tiết nước sản xuất cho vùng hạ du trong mùa khô. Chính vì như vậy, không có lý do gì chúng ta không khai thác triệt để các mục tiêu này. Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng đưa ra dẫn chứng: “Nhà máy thủy điện Hòa Bình, công suất thiết kế 1920 MW, sản lượng bình quân mỗi năm 9 đến 10 tỷ kWh, năm nào cũng phát đến số này; Nhà máy thủy điện Sơn La đưa vào phát trước kế hoạch 3 năm và năm nào cũng phát vượt sản lượng thiết kế, trên dưới 10 tỷ kWh, như thế tức là không có chuyện cầm chừng”.

Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội. Ảnh: Nhan Sáng - TTXVN.

Theo Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng, không chỉ có các công trình thủy điện lớn mà thời gian qua, Chính phủ cũng quan tâm đến các dự án thủy điện nhỏ. Bộ Công thương đã phối hợp với các bộ ngành, nhất là Bộ Tài chính, các địa phương cũng tìm mọi giải pháp để chỉ đạo Tập đoàn Điện lực Việt Nam mua điện của các dự án thủy điện nhỏ, tạo thuận lợi cho những dự án này tham gia vào phát điện với mức cao nhất, giá cả cũng tăng lên.

Trong phiên chất vấn chiều ngày 17-11, đa phần các câu hỏi chất vấn Bộ trưởng của các ĐBQH như: Đồng Hữu Mạo (Thừa Thiên Huế), Nguyễn Thị Khá (Trà Vinh), Trần Ngọc Vinh (Hải Phòng), Huỳnh Ngọc Đáng (Bình Dương), Nguyễn Văn Tuyết (Bà Rịa - Vũng Tàu)… đều tập trung vào vấn đề phát triển công nghiệp hỗ trợ (CNHT), phát triển công nghiệp chế tạo và sản xuất.

ĐB Đồng Hữu Mạo (Thừa Thiên Huế) hỏi liệu có phải chúng ta đang thiếu chính sách phát triển CNHT và trách nhiệm của Bộ Công thương như thế nào trong vấn đề này(?). Trả lời câu hỏi này, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng thẳng thắn thừa nhận là do chính sách, mặc dù đã có nhưng còn thiếu đồng bộ và hiệu quả chưa cao. Theo Bộ trưởng, đúng là trong thời gian qua, CNHT có khá nhiều vấn đề và qua một số kỳ họp Quốc hội, các đại biểu cũng đều quan tâm đến vấn đề này. “Gần đây nhất, năm 2011 Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 12 về một số chính sách khuyến khích cho CNHT, tiếp theo Chính phủ cũng đã ban hành một số chính sách với 6 nhóm hàng hóa liên quan đến CNHT trong lĩnh vực: cơ khí chế tạo ô tô, điện tử, dệt may, da giày và hàng nhựa. Gần đây nhất, Bộ Công thương theo chỉ đạo của Chính phủ cũng đã ban hành quy hoạch về phát triển CNHT”, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng chia sẻ.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng cũng thừa nhận: Về chính sách chúng ta cũng đã quan tâm nhưng do cấp độ của những chính sách này vẫn còn thấp, chưa đạt được yêu cầu, còn chưa có nghị định, thậm chí có đại biểu cho rằng cần phải có luật về CNHT. “Điều này chứng tỏ chính sách rõ ràng là đã có nhưng chưa đầy đủ, cơ sở pháp lý còn hạn chế, chính vì thế nên chưa tạo thuận lợi cho CNHT phát triển”, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng khẳng định.

Một số câu hỏi của các ĐBQH nêu về tỷ lệ nội địa hóa trong các ngành công nghiệp ô tô, điện tử, dệt may…, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng cho biết, để có thể phát triển được những lĩnh vực này đòi hỏi quy mô sản xuất phải khá lớn, đủ để sản xuất với số lượng nhiều, qua đó giá thành có thể cạnh tranh được và việc tổ chức sản xuất thuận lợi hơn.

Ảnh minh họa/baomoi.com.vn.

Tuy nhiên, theo Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng, trong thời gian vừa qua, nhiều sản lượng hàng hóa, dung lượng thị trường của chúng ta chưa đủ. Ví dụ trong lĩnh vực ô tô, trong một năm qua, các cơ sở sản xuất, lắp ráp ô tô trong nước chỉ sản xuất được trên dưới 70.000 xe với tất cả các chủng loại của hơn 10 nhà sản xuất ô tô trong nước nên khó có thể có doanh nghiệp CNHT hỗ trợ nào có thể đứng ra để sản xuất, cung cấp linh kiện, phụ tùng cho hơn 10 nhà máy sản xuất ô tô này với nhiều loại yêu cầu khác nhau. “Theo thống kê, với một sản phẩm ô tô, một năm phải có sản lượng tối thiểu khoảng 100 nghìn xe thì doanh nghiệp sản xuất CNHT mới có thể phát huy được. Tuy nhiên chúng ta vẫn chưa làm được điều này. Đây cũng là nguyên nhân làm CNHT chưa phát triển được”, Bộ trưởng Bộ Công thương nói.

Chính vì vậy tỷ lệ nội địa hóa vẫn đang ở mức thấp. Hiện nay, mức độ nội địa hóa với ô tô khách chỉ đạt khoảng 40%, xe tải thông dụng khoảng 70%, tuy nhiên, tỷ lệ nội địa hóa ô tô con hiện nay mới chỉ đạt khoảng 10%. Với tỷ lệ này, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng cũng thừa nhận công nghiệp ô tô đang có vấn đề.

Ngoài ra, theo Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng cũng còn một số nguyên nhân khiến ngành CNHT này chưa phát triển được. Đó là, với xu thế thương mại hóa toàn cầu ngày càng phát triển, rồi sự phân công trong chuỗi sản phẩm, chuỗi giá trị gia tăng trên toàn cầu cũng ngày càng đi vào xác định. Các doanh nghiệp lớn, các doanh nghiệp đa quốc gia sản xuất các sản phẩm hoàn chỉnh người ta thường sử dụng các mạng lưới xí nghiệp vệ tinh, mạng lưới các doanh nghiệp hỗ trợ, hình thành sẵn có để cung cấp chi tiết, linh kiện cho các tập đoàn đa quốc gia này. Rồi CNHT thường liên quan đến sản xuất linh kiện phụ tùng nên đòi hỏi nguyên vật liệu, nhất là vật liệu mới, đặc biệt là thép chế tạo, chất dẻo thì chúng ta hầu như chưa có. Do đó chúng ta phải nhập và khi nhập thì với giá thành sản xuất của sản phẩm CNHT này khó có thể cạnh tranh với nhà sản xuất nước ngoài. “Chúng ta đi sau nên việc chúng ta len chân vào được cái chuỗi giá trị toàn cầu cũng là khó trong bối cảnh sức chúng ta còn yếu, kinh nghiệm chưa nhiều”, Bộ trưởng Hoàng nói.

Một lý do nữa khiến ngành CNHT chưa phát triển theo Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng đó là yếu tố con người. Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng cho biết: CNHT là ngành công nghệ thông dụng, lao động đòi hỏi trình độ tay nghề rất là cao, thậm chí gần như là nghệ nhân và hiện nay chúng ta còn đang thiếu đội ngũ này mặc dù chúng ta rất cố gắng. “Thời gian tới, trong các chương trình báo cáo của Chính phủ rồi để Chính phủ báo cáo với Quốc hội chắc chắn sẽ có phần báo cáo những biện pháp để nâng cao chất lượng CNHT và nguồn nhân lực để khắc phục sự yếu kém của CNHT”, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng chia sẻ.

Bộ trưởng cũng kiến nghị, thời gian tới Quốc hội sẽ xem xét, cho phép và đưa vào chương trình xây dựng pháp luật năm 2015 hoặc có thể đến đầu nhiệm kỳ Quốc hội khóa 14 để có thể ban hành riêng một luật về CNHT. “Đây sẽ chính là khung pháp luật hết sức quan trọng để chúng ta có cơ sở thể chế hóa thành các chính sách cụ thể thúc đẩy CNHT”, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng nhấn mạnh.

Ngoài ra, tại phiên chất vấn, nhiều ĐBQH cũng đã đặt câu hỏi chất vấn Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng về trách nhiệm quản lý thị trường của Bộ Công thương khi để xảy ra hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng, hàng hóa nhập lậu… tràn lan trên thị trường, gây ảnh hưởng tới sức khỏe của người dân và trật tự, an toàn xã hội. Trong phần trả lời của mình, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng cũng thừa nhận tình hình hàng nhập lậu không rõ xuất xứ là vấn đề gây nhức nhối trong nhân dân đã tồn tại nhiều năm. Để xử lý tình trạng này, các lực lượng chức năng đã hết sức cố gắng nhưng kết quả đạt được còn nhiều hạn chế. “Bộ Công thương đã nỗ lực, các lực lượng hải quan, thuế… cũng đã nỗ lực nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Cá nhân tôi cũng đã nhận trách nhiệm về những hạn chế này”, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng thẳng thắn nhận trách nhiệm…

PHÚC THẮNG

* "Được chọn chất vấn và trả lời chất vấn là may mắn"