“Bên bờ Naniwa, Bông hoa đang ngủ yên suốt mùa đông khắc nghiệt Mùa xuân đến và giờ nó hé mở” Bài thơ mở đầu trong cuộc thi karuta, báo hiệu cuộc chơi chuẩn bị bắt đầu. Muốn biết karuta là gì thì đọc giải thích trên mạng thôi là chưa đủ, mà phải xem “Chihayafuru” mới thấu hiểu hết ý nghĩa của trò này trong đời sống và giáo dục xứ sở hoa anh đào.

“Chihayafuru”: Cau chuyen duoc ke trong nhung la bai - Anh 1

Chihayafuru là một trong những anime rất được yêu thích ở Nhật Bản. Chỉ cần nhìn việc nó đã làm sống dậy phong trào và các cuộc thi karuta truyền thống đang dần mai một là đủ thấy. Vì thế, phiên bản Chihayafuru live action rất được kỳ vọng.

Một nhược điểm của live action so với anime/manga là thường cố gắng “điên”, kỳ quặc và “lập dị” theo bản gốc, dẫn đến việc diễn xuất quá cường điệu, gây nên sự khó chịu trong không khí rạp chiếu. Anime/Manga không gây ra sự khó chịu đó bởi đơn giản, đó là nhân vật dưới bút vẽ, trong khi live action là người thật. Nhìn người thật “điên” quả không phải điều thích thú gì.

Thật may là nhìn chung, từ diễn xuất, chỉ đạo, quay phim, nhạc phim, Chihayafuru cả hai phần cân bằng khá tốt, đủ để truyền tải tinh thần của bản gốc bằng ngôn ngữ điện ảnh đẹp nhất có thể. Trong bộ phim thể thao, luôn có nhân vật được chăm chút hơn, diễn xuất cũng tốt hơn, tạo nên cảm giác mất cân đối, dù thể thao thường đề cao tinh thần và sức mạnh tập thể. Nhưng Chihayafuru lại toát lên được tinh thần cân bằng đó, dưới phong cách tài năng của đạo diễn Norihiro Koizumi (Kanojo wa Uso o Aishisugiteru), cùng diễn xuất đều tay của dàn diễn viên từ chính đến phụ và một kịch bản quan tâm đủ để làm nổi bật tất cả các nhân vật. Âm nhạc cũng đóng góp phần quan trọng

Mặc dù vẫn pha trộn những rung động tuổi học trò, song Chihayafuru đã thoát ly khỏi sự lãng mạn quen thuộc của anime/manga bằng cốt lõi là sức mạnh tình bạn và tình đồng đội. Hai yếu tố này được thể hiện xuyên suốt trong câu chuyện về bộ ba Chihaya, Taichi và Arata, cùng các thành viên trong câu lạc bộ karuta.

“Chihayafuru”: Cau chuyen duoc ke trong nhung la bai - Anh 2

Chihaya do Hirose Suzu thủ vai

Phần 1 chủ yếu là khơi dậy lại tinh thần karuta trong một thế giới đang dần mai một những trò chơi truyền thống, coi chúng chỉ là trò chơi cho trẻ con. Karuta nói nôm na là chơi bài Nhật Bản. Có ba dạng, nhưng phim tập trung vào “thơ bài” (uta garuta), in 100 bài thơ cổ và nhiệm vụ của người chơi là tìm được lá bài đúng trước đối thủ, theo chỉ dẫn của nhà cái (người đọc thơ). Ai thu được nhiều lá bài hơn là thắng. Nói thì đơn giản vậy, nhưng phải xem phim mới cảm nhận hết cuộc chiến khốc liệt trên ván bài karuta. Đó không chỉ là trò chơi luyện trí nhớ, luyện tai nghe, mà cả sức mạnh cơ thể, khả năng phản ứng, sự tập trung, trí tuệ sắp xếp quân bài, thủ pháp vượt qua tuyến phòng thủ cũng như tấn công của đối thủ.

Dù việc sử dụng thủ pháp “slow motion” (cảnh quay chậm) hơi nhiều, nhưng chúng rất quan trọng để giới thiệu các cảnh hành động karuta thường diễn ra rất nhanh. Chúng tạo nên đồng thời cả cảm giác dữ dội và duyên dáng, khiến ngay cả những người đã biết kết quả từ manga, anime cũng không khỏi hồi hộp dõi theo từng diễn biến trong cuộc đấu.

Nếu như phần 1 là điều kiện cần, thì phần 2 chính là điều kiện đủ, làm tròn vẹn câu chuyện. Phần này, xuất hiện hai cao thủ bậc nhất: Arata (hiện diện thoáng qua trong phần 1) và Shinobu (được mệnh danh là Nữ hoàng Karuta). Nhờ karuta, bộ ba Chihaya-Arata-Taichi chia sẻ và kết nối chặt chẽ với nhau, dù theo thời gian trưởng thành, nó ngày càng trở nên mờ nhạt, khi mỗi người đều có con đường riêng của mình. Nhưng kết nối đó vẫn dai dẳng, buộc họ phải đi tìm câu trả lời cho chính mình: “Chúng ta chơi karuta vì điều gì?”, một cách hình tượng hóa của câu hỏi rộng hơn “Chúng ta sống vì điều gì? Chúng ta có thực sự đang sống không?” Đó cũng là hành trình của Nữ hoàng Shinobu, của Kanade luôn đi tìm giá trị truyền thống trong đời sống hiện đại, của Nishida luôn sống bâng quơ, của “Cái Bàn” Komano thui thủi một mình chỉ biết tìm kiếm sự hiện diện bản thân giữa cuộc đời bằng điểm số ở trường.

“Chihayafuru”: Cau chuyen duoc ke trong nhung la bai - Anh 3

Taichi do Nomura Shuhei thủ vai

Hirose Suzu vai Chihaya đã hoàn thành tốt vai diễn của mình với một nhân vật không dễ dàng để khắc họa. Khi tĩnh thì vô cùng xinh đẹp, khí chất cao quý như tiểu thư. Lúc cuồng lên thì như một bé ngốc. Lúc buồn thì khóc như một đứa trẻ. Có những lúc hơi vấp, nhưng nhìn tổng thể, cô đã truyền tải đủ để đưa nhân vật từ anime ra đời thực.

Mackenyu và Shuhei Nomura trong vai Arata và Taichi có tạo hình khá sát với anime, dù Shuhei chưa toát hết lên một “soái ca” trường học (đẹp trai, con nhà giàu, học giỏi), còn Arata thừa đẹp trai nhưng có phần quá thư sinh so với nhân vật gốc. Arata là một chàng trai dịu dàng, kín đạo, tĩnh tại, thong dong. Sức nóng, tinh thần chiến đấu của một vị tướng rõ ràng nhất từ cậu chính là lúc chơi karuta. Đáng tiếc là bộ phim đã không cho Mackenyu cảnh hành động nào. Cả hai phần, cậu chỉ dành thời gian bên người ông ốm yếu, hay chông chênh lạc lối trong mịt mù. Cậu cũng không có nhiều cảnh với Taichi hay Chihaya. Bù lại, cách họ hành động, cách họ nghĩ, và những cảnh thời thơ ấu cũng đủ để thấy liên kết giữa họ mạnh mẽ như thế nào.

“Chihayafuru”: Cau chuyen duoc ke trong nhung la bai - Anh 4

Mackenyu trong vai Arata

Nhân vật Shinobu lấp đầy khoảng trống Arata để lại. Trong khi đó, Shinobu rất nổi bật, thậm chí lấn át cả Chihaya. Cô bình tĩnh, tự tin, tỏa sáng, luôn nắm thế cục trong tay. Với nụ cười tiêu chuẩn của một nữ hoàng, Shinobu có lúc còn khiến cho khán giả không nhìn thấy Chihaya đâu cả. Có thể thấy rõ nhất nếu đem so sánh với nhân vật Sudo, đối thủ số một của Chihaya trong phần 1. Trong chi tiết Chihaya khiến cho đối thủ bất ngờ, ở Shinobu là sự hưng phấn khi cuối cùng cũng tìm được một kỳ phùng địch thủ, tương tự như cảm giác Arata mang lại cho cô. Còn Sudo thì từ bất ngờ đến mất bình tĩnh và đánh mất hết ưu thế của mình. Điều đó dẫn đến hai kết cục khác nhau cho hai nhân vật này.

Nói đến Chihayafuru không thể không nhắc đến các bài thơ cổ. Mỗi bài thơ được chọn lọc trong phim đều ít nhiều liên quan đến nội dung, hay câu chuyện của nhân vật. Chẳng hạn với Shinobu, đó là Bài số 40 của Taira no Kanemori (bắt đầu bằng “shino”, gợi đến Shinobu). Đây là nhân vật luôn độc lai độc vãng, song sự cuồng nhiệt của cô với nhân vật hoạt hình cho thấy ở sâu bên trong, cô luôn tìm kiếm sự thơ ngây vui vẻ và tình bạn nhắng nhít của lũ nhỏ.

“Mặc dù đã cố giấu

Nhưng vẫn hiển hiện trên khuôn mặt tôi

Nỗi khát khao không thể kìm nén

Mọi người hỏi tôi

‘Bạn đang nghĩ gì vậy’?”

“Chihayafuru”: Cau chuyen duoc ke trong nhung la bai - Anh 5

Matsumiya Maya vai Shinobu, Nữ hoàng karuta

Hay Bài thơ số 17 của Ariwara no Narihira thường được nhắc đến nhiều nhất, bởi nó bắt đầu bằng “chiha”. Bề ngoài tả cảnh mùa thu, song theo giải thích của nhân vật Kanade, đó là bài thơ tình say đắm nhưng không thể công khai bày tỏ, chỉ đành gửi theo lá phong mùa thu nhuộm đỏ cả dòng sông gửi đến người con gái yêu dấu. Niềm đam mê có thể phai mờ theo thời gian như mùa thu đến làm úa lá xanh, nhưng tình yêu thì mãi còn, như làn nước trong veo được lá đỏ rực cẩn thận chở che. Bài thơ được mở đầu bằng “chiha”, lá bài mà Arata nói là biểu tượng cho Chihaya. Nhưng bài thơ lại khiến ta dễ dàng liên tưởng đến Taichi, dù Bài số 39 của Minamoto no Hitoshi mang đầy tự sự, độc thoại, đau đáu “Tại sao tôi yêu cô ấy như vậy?” dường như gần gũi với nhân vật này hơn cả.

Để hiểu hết cái hay của phim (hay manga, anime gốc) thì phải thấu hiểu hết các bài thơ được nhắc đến. Cũng tương tự như bạn không thể phiêu cùng Tiger and Dragon (Hổ và Rồng) mà không hiểu ý nghĩa của từng câu chuyện trong rakugo (hài độc tấu của Nhật). Chihayafuru mở ra một thế giới karuta đầy lạ lẫm với người Việt, để rồi, khi mở ra từng lớp từng lớp, thấu hiểu từng câu từ, tình cảm gửi gắm trong mỗi bài thơ, mới chợt òa lên cái rung động mà ta đánh mất từ lâu lắm, cuối cùng, chỉ để lại một nỗi khát khao không thể che giấu, đó là được sống trong thế giới karuta, được thả mình trên dòng sông đượm màu lá đỏ…

Xem thêm:

Liên hoan Phim Nhật Bản: Hứa hẹn nhiều điều thú vị

8 bộ phim trình chiếu tại LHP Nhật Bản

Tại sao các live action thường khó khiến các otaku hài lòng?

Du Du