Cuộc tấn công giành lại Mosul của nhóm Nhà nước Hồi giáo (IS) ở Iraq sẽ là một cuộc tấn công phức tạp, theo AFP.

Ngày 17/10, chiến dịch tổng tấn công đánh bật IS khỏi Mosul đã bắt đầu.

Cơ hội đến

Thời điểm Thủ tướng Haider al-Abadi thông báo hoạt động này vào ngày 17/10 phù hợp với dự đoán của các quan chức phương Tây, trong đó có Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Joseph Dunford, trước đó đã dự đoán rằng một cuộc tấn công sẽ diễn ra trong tháng Mười.

Một yếu tố quan trọng là sự hợp tác của lực lượng người Kurd peshmerga. Lãnh đạo của họ Massud Barzani ngày 15/10 nói rằng đã đến lúc để bắt đầu hoạt động.

Chien dich Mosul: Phuc tap tham can co de - Anh 1

Lực lượng Iraq tiến vào Qayara, phía nam Mosul ngày 18/10. (Nguồn: Reuters)

Trước đó, ông Abadi đã đề ra mục tiêu rằng Mosul sẽ được giải phóng vào năm 2016, nhưng vẫn chưa rõ ràng để sắp xếp lực lượng Iraq ở vị trí thích hợp để di chuyển vào thành phố.

Để chuẩn bị cho chiến dịch này, Baghdad đã tái chiếm Fallujah, một thành phố khác do IS nắm giữ ở phía tây – cũng được coi là thủ đô của nhóm này trước khi chuyển tới Mosul.

Lực lượng Iraq sau đó cũng chiếm lại Qayyarah – nơi trở thành căn cứ hậu cần và trung tâm chính cho các hoạt động ở Mosul, và cũng đã chiếm lại Sharqat – nơi có thể là mối đe dọa cho con đường cung cấp vật tư của IS.

Lực lượng tham gia sẽ gồm binh sĩ Iraq, cảnh sát và lực lượng Hồi giáo Hashes al- Shaabi, chủ yếu là người Shiite - và các tay súng peshmerga Kurd dưới sự hỗ trợ từ liên minh do Mỹ dẫn đầu.

Sự phản kháng ác liệt

Trận chiến tại Mosul được cho rằng sẽ rất khó khăn, bao gồm các trận đánh giáp lá cà với 3.000- 4.500 tay súng IS.

Mỹ đang dự đoán rằng IS có thể sử dụng vũ khí hóa học thô sơ để có thể đẩy lùi các cuộc tấn công trong chiến dịch, dù cũng nói thêm rằng khả năng phát triển vũ khí như vậy của IS vẫn còn hạn chế.

Trong một diễn biến trước đó không được tiết lộ, các lực lượng Hoa Kỳ đã xác nhận sự hiện diện của một chất lưu huỳnh trên mảnh đạn của IS vào ngày 5/ 10, một quan chức nói. IS đã nhắm tới lực lượng địa phương, chứ không phải Mỹ hay liên quân do Mỹ dẫn đầu.

"Với nhiều hành vi đáng bị khiển trách và trắng trợn coi thường của ISIL đối với các tiêu chuẩn quốc tế, sự kiện này là không đáng ngạc nhiên", một quan chức giấu tênnói với Reuters, sử dụng một từ viết tắt đề cập tới Nhà nước Hồi giáo.

Tổng thống Mỹ Obama đã dự đoán rằng còn khoảng 1 triệu dân thường tại Mosul, điều có thể là một thách thức đối với Iraq và phương Tây khi muốn diệt trừ IS bằng vũ lực toàn diện cũng như trong việc bảo vệ người dân.

Reuters cũng trích dẫn nhận định của Thomas Weiss, trưởng phái đoàn Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM) tại Iraq ngày 18/10 cho biết hàng chục nghìn dân thường ở Mosul có thể bị IS dùng làm lá chắn sống để phòng thủ thành phố này trong khi cũng bày tỏ quan ngại về sự nguy hiểm của các vũ khí hóa học.

"Chúng tôi cũng lo sợ, và đã có một số bằng chứng cho thấy ISIL có thể sử dụng vũ khí hóa học. Trẻ em, người già, người tàn tật sẽ đặc biệt dễ bị tổn thương", Weiss nói.

Xung đột lợi ích nội bộ

Theo AFP, dù bên ngoài lực lượng bán quân sự được gọi là Hashed al-Shaabi nằm dưới sự kiểm soát của Abadi, các nhóm lớn trong đội ngũ này nắm giữ sự tự chủ riêng và chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ Tehran.

Trong chiến dịch tấn công tỉnh Nineveh có đa số người Sunni, lực lượng Hashed al-Shaabi đã bị cáo buộc thực hiện các hành động lạm dụng đối với dân thường tại đây. Hiện tại, các chính trị gia dòng Sunni tại Iraq cũng đang phản đối Hashes al- Shaabi tiến vào Mosul.

Hashes al- Shaabi có thể được điều chuyển tới chiếm thị trấn Tal Afar phía tây của thành phố Mosul, khẳng định vai trò đáng kể của họ đối với chiến dịch trong khi vẫn không để họ vào thành phố.

Tướng Haider Fadhil trong quân đội Iraq cũng bày tỏ lo ngại về những hành động quân đội Thổ Nhĩ Kỳ có thể tiến hành từ căn cứ Bashiqa, phía đông bắc Mosul. Thổ Nhĩ Kỳ đưa quân đến khu vực này vào cuối năm ngoái để đào tạo các tay súng chiến đấu chống ISIS.

Baghdad nhận định sự hiện diện của Thổ Nhĩ Kỳ là một "sự vi phạm trắng trợn" về chủ quyền Iraq và đã yêu cầu quân đội Thổ Nhĩ Kỳ rút lui – điều Ankara đã bỏ qua.

Ngoài ra còn có các vấn đề tranh cãi về quyền kiểm soát Mosul sau khi chiến dịch kết thúc, Iraq với người Kurd muốn duy trì quyền kiểm soát khu vực này.

Cuộc giải phóng Mosul lần này được đánh giá là chiến dịch lớn nhất của quân đội Iraq kể từ khi Mỹ rút quân khỏi nước này năm 2011 và nếu thành công có thể dẫn tới sự sụp đổ của IS tại Mosul.

Tuy nhiên, với những mâu thuẫn “thâm căn cố đế” của các lực lượng tham gia chiến dịch và các thế lực trong khu vực, thành công của chiến dịch này cũng có thể dẫn tới các vụ tấn công xâm chiếm lãnh thổ và đổ máu bè phái – được dấy lên sau khi chính quyền Saddam Hussein sụp đổ năm 2013.

An Bình