Phải mất tới 2 năm cho việc huấn luyện một đội quân thiếu nhuệ khí, cùng sự yểm trợ trên không và hậu thuẫn của lực lượng đặc nhiệm các cường quốc hùng mạnh nhất thế giới thì quân đội Iraq mới có thể tiến hành cuộc tấn công để tái chiếm Mosul từ tay tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng.

Gần một tuần sau cuộc tấn công do Mỹ dẫn đầu, rất nhiều quân nhân tiến hành chiến dịch này cho rằng cuộc chiến để giành lại thành phố Mosul sẽ kéo dài và khó khăn. Tuy nhiên, họ đã xác định được cái mà họ cho là điểm yếu của các phần tử thánh chiến. Nếu thuyết phục được các tay súng địa phương ở Mosul từ bỏ lòng trung thành với IS, có khả năng cuộc chiến này sẽ sớm kết thúc.

Các tay súng IS, ước tính khoảng 4000-8000 tên, đã tàn phá thành phố Mosul bằng cách gài chất nổ và bom mìn trên các đường phố, đào hào chứa đầy dầu có thể bùng cháy bất cứ lúc nào, cùng các đường hầm, cũng như sẵn sàng sử dụng một bộ phận trong số 1,5 triệu người dân Mosul làm “lá chắn sống”. Mosul mang ý nghĩa biểu tượng là thủ phủ của Vương quốc Hồi giáo tự xưng của IS. Do đó, nếu Mosul thất thủ, Vương quốc Hồi giáo mà chúng tuyên bố cũng tan vỡ và chỉ còn thành phố Raqqa (Syria).

Trong khi đó, những rạn nứt trong nội bộ IS đang tăng lên khi xuất hiện sự phản kháng và một loạt cuộc tấn công nhằm vào các thủ lĩnh IS. Đáng chú ý, hơn một nửa sức mạnh chiến đấu của IS tới từ các bộ lạc dòng Sunni, những người ban đầu nghĩ rằng họ đang được giải thoát khỏi sự ngược đãi của chính quyền do người Shi’ite chi phối ở Baghdad và quân đội tham nhũng. Nếu chính quyền Baghdad đảm bảo đời sống cho họ, các bộ lạc này có thể nổi dậy phản đối IS.

Độ nhạy cảm chính trị của cuộc chiến này có thể quyết định tương lai của IS và chủ nghĩa cực đoan dòng Sunni, cũng như định hình khu vực vốn đang chìm trong những chia rẽ sắc tộc này. Đến nay, việc liên minh tấn công vào các cứ điểm của IS ở các làng mạc bị bỏ hoang xung quanh Mosul là khá dễ dàng, nhưng các cuộc không kích sẽ phải giảm bớt cường độ một khi lực lượng Iraq tiến vào thành phố.

Chiến dịch tấn công ở Mosul sẽ là trận chiến quan trọng nhất ở Iraq kể từ sau cuộc xâm lược do Mỹ dẫn đầu hồi năm 2003. Những gì xảy ra sắp tới sẽ định hình hoặc phá hủy tương lai đất nước Iraq vốn đã rất hỗn loạn. Sau khi lập lại hòa bình, câu hỏi đặt ra là phải điều hành thành phố này như thế nào để không còn xung đột sắc tộc. Đặc biệt, cuộc chiến chống Hồi giáo cực đoan trong khu vực sẽ không chỉ dừng lại ở việc giải phóng Mosul bởi chủ nghĩa này hay IS sẽ còn trở lại những nơi khác.

Đ.Ánh