Đó là điều được khẳng định tại Hội nghị quốc tế Katoomba Đông Nam Á 2010 nhóm họp tại Hà Nội trong hai ngày 23-24/6. Đây là cơ hội để các nhà lãnh đạo Việt Nam và quốc tế chia sẻ kiến thức về thị trường và những cơ hội mới liên quan tới chi trả dịch vụ môi trường (PES).

Hơn 400 đại biểu đến từ 30 quốc gia đã đến tham dự Hội nghị Quốc tế Katoomba Đông Nam Á 2010 về “Chi trả dịch vụ môi trường và Giảm phát thải do mất rừng và suy thoái rừng”, một lĩnh vực tiềm năng nhưng còn khá mới mẻ ở Việt Nam. Điểm nóng còn mới mẻ Các dịch vụ môi trường đang đóng một vai trò quan trọng trong việc bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, xóa đói giảm nghèo cũng như cải thiện sinh kế. Thị trường carbon, cả bắt buộc và tự nguyện, đã thu hút được sự chú ý lớn nhất và mang lại những cơ hội đầu tư mới tại vùng nông thôn ở khu vực Đông Nam Á. Trong khi đó, thị trường về chất lượng nước cũng đang nhanh chóng lấy được vị thế. Các quốc gia và tập đoàn trên toàn thế giới đang đầu tư hàng tỷ USD để bảo vệ tài nguyên nước thông qua chi trả cho các dịch vụ rừng đầu nguồn, từ đó giúp ngăn chặn suy thoái chất lượng nước. Hệ quả là thực tế, thị trường PES đang dần trở thành một điểm nóng nhận được sự quan tâm của ngày càng nhiều quốc gia. Tuy vậy, PES vẫn còn là một khái niệm chưa được phổ biến rộng rãi đối với nhiều quốc gia Đông Nam Á, bao gồm cả Việt Nam. Trong bối cảnh đó, Hội nghị Quốc tế Katoomba Đông Nam Á 2010 là một diễn đàn rộng rãi để các bên tham gia chia sẻ những kiến thức về thị trường cũng như những cơ hội mới liên quan đến PES tại Việt Nam cũng như các quốc gia châu Á khác. Việt Nam đi tiên phong Phát biểu khai mạc Hội nghị, Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân cho biết, Việt Nam luôn xác định việc bảo vệ và phát triển rừng phải gắn liền với xóa đói giảm nghèo và xã hội hóa nghề rừng. Đây là lý do Chính phủ ban hành chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng (PFES) nhằm tạo ra các giá trị sử dụng của môi trường rừng. Năm 2009, Việt Nam trở thành nước đầu tiên ở Đông Nam Á thực hiện thí điểm chi trả dịch vụ môi trường rừng ở hai tỉnh Lâm Đồng và Sơn La, thu được 77 tỷ đồng góp vào Quỹ Bảo vệ và Phát triển Rừng Việt Nam. Hiện tại, Chính phủ Việt Nam cũng đang tiến hành xây dựng một nghị định về chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng để thực hiện trong cả nước. Đây là những văn bản thể hiện quyết tâm của Chính phủ Việt Nam trong việc phát triển kinh tế gắn liền với bảo vệ rừng, bảo vệ môi trường và xóa đói giảm nghèo. Nỗ lực của Việt Nam đã được cộng đồng quốc tế ghi nhận. Ông Michael Jenkins, Chủ tịch Tổ chức Forest Trends khẳng định: “Việt Nam là quốc gia đi đầu trong việc ban hành các cơ chế pháp luật hỗ trợ thực hiện chi trả dịch vụ môi trường. Và đó cũng là lý do chúng tôi chọn Việt Nam là nơi tổ chức Katoomba XVII”. Cơ hội mở rộng hợp tác Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, việc triển khai thị trường PES ở Việt Nam vẫn đang đứng trước nhiều thách thức. Do vậy, Hội nghị Katoomba Hà Nội 2010 là cơ hội tốt để Việt Nam củng cố và mở rộng sự hỗ trợ, hợp tác quốc tế trong việc triển khai thị trường này. Hội nghị đã thảo luận tình hình hiện tại và tiềm năng cho thị trường PES trong khu vực, bao gồm các sáng kiến tiên phong trong thị trường bảo vệ nguồn nước, hấp thụ CO2 từ tài nguyên rừng và biển của mỗi quốc gia và thị trường đa dạng sinh học. Những sáng kiến này sẽ góp phần làm giảm phát thải carbon toàn cầu, tránh được biến đổi khí hậu nghiêm trọng và giúp bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên. Các đại biểu cũng đã tập trung vào các vấn đề cụ thể như: làm thế nào để xác định người mua tiềm năng, làm thế nào để xây dựng hợp đồng; làm thế nào để phân chia lợi ích một cách công bằng tới cộng đồng, làm thế nào để giám sát các cơ chế để đảm bảo phân phối hiệu quả các dịch vụ, và làm thế nào đảm bảo rằng các cơ chế chi trả được bền vững. Hội nghị do Katoomba XVII Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Tổ chức Forest Trends và Winrock International đồng tổ chức. Vinh Hà