Theo Trung tâm Quản lý di tích và danh lam thắng cảnh (DT-DL) tỉnh Khánh Hòa, toàn tỉnh hiện có 1.093 di tích và địa điểm có dấu hiệu di tích; nhưng chỉ khoảng 10% trong số đó được lập hồ sơ quản lý và đã được xếp hạng.

(LĐ) - Đáng buồn là công tác quản lý, bảo vệ và khai thác DT-DL trên địa bàn lâu nay vẫn thả nổi. Ở Khánh Hòa, hầu hết các DT-DL được xếp hạng quốc gia tập trung ở TP.Nha Trang và huyện Diên Khánh. Tại Nha Trang, hiện có 207 di tích; trong đó có 3 di tích quốc gia (vịnh Nha Trang, tháp bà Ponagar, hòn Chồng); ngoài ra còn 22 DT-DL đã xếp hạng cấp tỉnh, 5 di tích đang lập hồ sơ đề nghị xếp hạng... Huyện Diên Khánh cũng đã lập danh sách 115 DT-DL, trong đó có 5 DT quốc gia, 24 DT đã được xếp hạng cấp tỉnh và 22 di tích đủ tiêu chí xếp hạng DT cấp tỉnh, nhưng chưa đủ... hồ sơ. Điều đáng nói là vài thập niên gần đây, tỉnh Khánh Hòa cũng như các địa phương khác, đều khai thác cho hoạt động du lịch theo kiểu “hái của trời cho”, mà chưa quan tâm nghiên cứu sách lược kế thừa, chưa yêu cầu các đơn vị kinh doanh du lịch phải trích lợi nhuận để đầu tư bảo tồn vốn cổ văn hóa. Hàng năm, Trung tâm Quản lý DT-DL tỉnh Khánh Hòa thu được hàng chục tỉ đồng tiền bán vé cho du khách, tiền phước sương của thập phương, tiền cho thuê mặt bằng... di tích, nhưng trùng tu tháp bà Ponagar chủ yếu bằng nguồn vốn của trung ương hoặc địa phương. Có lẽ bạn đọc còn nhớ “sự cố” hồi cuối năm 2008, UBND TP.Nha Trang ban hành quyết định đập bỏ Văn chỉ Vĩnh Xương vốn tồn tại hơn 150 năm, để xây trạm y tế; sau đó ngân sách địa phương đã phải ứng chi hơn 200 triệu đồng nhằm chuộc lại phần... “xương” của phế tích. Thế nhưng hậu quả đến nay vẫn chưa giải quyết, chỉ vì Văn chỉ Vĩnh Xương không có tên trong danh sách di tích được quản lý; và cũng cần nói là về việc này chưa ai trong số các lãnh đạo ngành VHTTDL và chính quyền địa phương phải chịu trách nhiệm! Hầu hết trong số hơn 1.000 DT-DL trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa, tuy đã được đưa vào “danh sách quản lý”, nhưng vẫn chưa giao cho tổ chức hoặc cá nhân nào trực tiếp chịu trách nhiệm quản lý. Đã 7 năm qua kể từ khi Luật Di sản văn hóa có hiệu lực thi hành, đến thời điểm này, Sở VHTTDL tỉnh Khánh Hòa vẫn chưa tham mưu UBND tỉnh ban hành quy định chức năng nhiệm vụ; đồng thời chưa phân cấp, phân công trách nhiệm và hướng dẫn công tác quản lý DT-DL trên địa bàn. Bảo Chân