Trong bối cảnh thị trường thép đã bão hòa, các nhà máy ở châu Âu không thể cạnh tranh với hàng giá rẻ của Trung Quốc.

Chau Au tang cuong chong lai 'con lu thep' tu Trung Quoc - Anh 1

Châu Âu tăng cường chống lại "cơn lũ thép" từ Trung Quốc. Ảnh: Reuters

Mặc dù vũ khí bảo vệ sản phẩm thép mới của Liên minh châu Âu (EU) đã được trình làng nhằm chống lại việc bán phá giá “dumping” của Trung Quốc, song ngành luyện kim tiếp tục gây sức ép với những cuộc biểu tình tràn ngập Brussels hôm 9/11, đòi hỏi EU phải thực hiện những biện pháp mạnh tay hơn.

Thời gian đang trở nên gấp rút với các cơ quan hành pháp EU bởi vì ngày 11/11, Ủy ban châu Âu (EC) sẽ buộc phải thông báo quyết định công nhận quy chế “kinh tế thị trường” của Trung Quốc trong Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và một khi Trung Quốc có được quy chế này thì EU sẽ bị “trói tay” và không còn biện pháp nào để bảo vệ ngành luyện kim của mình.

Theo lý giải của Phó Chủ tịch Ủy Ban châu Âu Jyrki Katainen trong cuộc họp báo ngày 9/11, Brussels cần “thích nghi với tình thế mới, một là tình trạng sản xuất thép quá tải trên thế giới và khung luật pháp quốc tế thay đổi”.

Tuy không gọi đích danh một nước nào song EU khẳng định sẽ sử dụng cách tính toán mới về trợ giá nhắm vào hàng hóa nhập khẩu từ một số quốc gia có truyền thống không tôn trọng nền kinh tế thị trường và sẽ can thiệp mạnh vào nền kinh tế, khuyến khích doanh nghiệp trợ giá hàng xuất khẩu để tràn ngập thị trường châu Âu.

Để bảo vệ ngành luyện kim đang đứng trước nguy cơ khánh kiệt và làm hàng chục nghìn người thất nghiệp, “vũ khí tự vệ” của châu Âu là tăng thuế khoảng trên dưới 20% đối với thép Trung Quốc và từ 18-36% với Nga. Tuy nhiên, với giới kỹ nghệ gia luyện kim châu Âu, các biện pháp mới của Brussels là không đủ hiệu quả.

Công đoàn Aegis Europe, đại diện cho khoảng 30 tập đoàn châu Âu hoạt động trong các lĩnh vực từ luyện kim đến pin mặt trời, dệt may và xe đạp thì các biện pháp trên là quá yếu trong khi ngành công nghiệp thép của châu Âu đang gặp rất nhiều khó khăn.

Trong bối cảnh thị trường thép đã bão hòa, các nhà máy ở châu Âu không thể cạnh tranh với hàng giá rẻ của Trung Quốc. Công đoàn chủ nhân Eurofer ủng hộ “các biện pháp mới, theo mô hình của Mỹ”, tuy vậy tổ chức này tỏ ra thận trọng về tính hiệu quả của biện pháp châu Âu.

Trên thực tế, giới công đoàn muốn Brussels phải đánh thuế mạnh hơn vào một số loại thép Trung Quốc. Từ năm 2000 đến nay, Trung Quốc tăng gấp ba lần lượng thép sản xuất, chiếm đến 50% lượng thép sản xuất trên thế giới là 1,7 tỷ tấn, và nước này vẫn đang tiếp tục “xả lũ thép” ra thị trường thế giới với sự trợ giúp của nhà nước.

Theo chuyên gia François Godement, không phải chỉ có thép được sản xuất quá tải mà nhiều vật liệu khác như nhôm và đồ sứ cũng gây khó khăn cho doanh nghiệp châu Âu và đã gây thêm bất hòa trong quan hệ thương mại song phương. Vấn đề là Trung Quốc và EU không muốn xảy ra chiến tranh bảo hộ thị trường. Tháng 4/2016, Bắc Kinh đã ban hành biện pháp trả đũa một số loại thép châu Âu. Có lẽ đó là lý do tại sao “vũ khí mới” của Brussels lại khá chừng mực, không mạnh tay như của Mỹ.

Ngoài các biện pháp hải quan, EU, qua cơ quan chống gian lận Olaf, đã mở điều tra xem các công ty Trung Quốc gian lận như thế nào để luồn lách các biện pháp chống phá giá của châu Âu. Brussels có tin là Trung Quốc tuôn hàng sang Việt Nam rồi từ đó lấy nhãn hiệu "Made in Vietnam" để xuất sang Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Ba Lan trong hai năm 2013-2014.

Hồi đầu tháng 10, EU đã quyết định áp thuế chống bán phá giá mới đối với hai loại thép nhập khẩu từ Trung Quốc. Biện pháp này được đưa ra trong bối cảnh EU cáo buộc Trung Quốc, nước sản xuất hơn 50% thép thế giới, gây ra tình trạng thép và nhôm giá rẻ tràn ngập thị trường, dẫn đến vi phạm các thỏa thuận thương mại quốc tế.

Theo EC, cơ quan chấp hành của EU, các mức thuế trên, có thể kéo dài 5 năm, sẽ được áp dụng cho loại thép cán nóng và thép tấm nặng. Thép cán nóng là sản phẩm ban đầu, sau đó được chế tạo để làm ra thành phẩm, từ ô tô đến tủ lạnh. EC cho biết mức thuế áp lên thép cán nóng sẽ từ mức 13,2% đến 22,6% và khoảng 65,1% đến 73,7% đối với thép tấm nặng.

Biện pháp này của EC nhằm giúp các nhà sản xuất thép châu Âu khôi phục khả năng kiếm lời và tránh thiệt hại cho các công ty sản xuất thép cán nóng. EU có một loạt tranh chấp thương mại với Trung Quốc, đối tác thương mại lớn thứ hai của châu Âu.

Brussels hiện có hơn 100 biện pháp bảo hộ thương mại, 37 biện pháp trong số đó nhắm vào những sản phẩm thép nhập khẩu “gian lận”, mà trong đó có 15 loại của Trung Quốc. Ngược lại, phía Bắc Kinh cũng lập tức phản ứng với những biện pháp được xem là không công bằng và áp đặt thuế chống bán phá giá riêng đối với một loạt sản phẩm thép nhập khẩu từ EU, Nhật Bản và Hàn Quốc./.