Hàng chục chủng loại mỹ phẩm, thực phẩm, máy móc, thiết bị… NK là hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu trí tuệ (SHTT) đã bị lực lượng Hải quan “lật tẩy” ngay ở khâu NK.

Chan hang vi pham so huu tri tue ngay tu cua khau - Anh 1

Nhiều loại hàng hóa vi phạm sở hữu trí tuệ do Đội 4 bắt giữ. Ảnh: Q.H.

Sai phạm từ khâu NK

Đội Kiểm soát chống buôn lậu hàng giả và bảo vệ SHTT (Đội 4) thuộc Cục Điều tra chống buôn lậu có nhiệm vụ chống hàng giả và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực hải quan. Tại trụ sở Đội 4 hiện đang lưu giữ hàng chục mẫu chủng loại hàng hóa xâm phạm quyền SHTT, trong đó tập trung nhiều nhất là mặt hàng phụ kiện thời trang, thiết bị điện tử, đồ gia dụng điện tử. Những loại hàng hóa do cơ quan Hải quan bắt giữ thời gian gần đây có bếp ga giả nhãn hiệu Romal, vành xe gắn máy giả nhãn hiệu Honda, Yamaha, bộ lưu điện nhãn hiệu Santak… Theo đánh giá của Cục Điều tra chống buôn lậu (Tổng cục Hải quan), để NK hàng hóa xâm phạm quyền SHTT vào Việt Nam, một số DN không khai báo trên tờ khai hải quan nhãn hiệu của hàng hóa NK, khai sai tên hàng, vận chuyển hàng hóa qua các đường mòn, lối mở; khai báo trị giá tính thuế thấp hơn so với hàng thật…

Hàng hóa xâm phạm SHTT được NK ở cả 3 tuyến. Cụ thể, tuyến cửa khẩu đường bộ tại các tỉnh biên giới phía Bắc (như Quảng Ninh, Lạng Sơn, Lào Cai); tuyến đường biển (chủ yếu là Hải Phòng và TP. Hồ Chí Minh) và tuyến hàng không (sân bay quốc tế: Nội Bài và Tân Sơn Nhất).

Theo thống kê từ Đội 4, đến hết ngày 7-11-2016, đơn vị đã tiếp nhận và xử lý 60 đơn và hồ sơ đăng ký giám sát, liên quan đến 181 đối tượng quyền SHTT; 12 đơn và hồ sơ đề nghị gia hạn giám sát, liên quan đến 51 quyền. Đồng thời, Đội cũng tiếp nhận và xử lý 29 công văn đề nghị bổ sung thông tin liên quan đến các quyền SHTT đang được cơ quan Hải quan chấp nhận giám sát; 3 công văn đề nghị chấm dứt bảo hộ, liên quan đến 3 quyền; 25 thông báo tạm dừng làm thủ tục hải quan đối với lô hàng nghi vấn về xâm phạm quyền SHTT, hàng giả.

Đến hết tháng 10-2016, Đội 4 đã trực tiếp phát hiện, phối hợp với các đơn vị Hải quan địa phương bắt giữ, xử lý 17 vụ việc vi phạm; trị giá hàng hóa vi phạm khoảng 12,326 tỷ đồng. Đáng lưu ý, hàng hóa vi phạm bị lực lượng Hải quan thu giữ là các loại mỹ phẩm, bánh kẹo, cà phê; nguyên liệu thực phẩm, phụ gia thực phẩm.

Điển hình là vụ việc xảy ra tại khu vực cảng Sài Gòn Khu vực I. Đội 4 đã chủ trì, phối hợp với Chi cục Hải quan cửa khẩu cảng Sài Gòn KV1 (Cục Hải quan TP. Hồ Chí Minh) kiểm tra thực tế lô hàng thuộc tờ khai xuất khẩu số 300678893930/B11 mở ngày 13-1-2016 của Công ty TNHH Chế biến thực phẩm và bánh kẹo Phạm Nguyên đã xâm phạm quyền SHTT đối với nhãn hiệu "Choco Pie" của ORION CORPORATION. Tang vật thu giữ gồm 1.200 thùng carton bánh Choco Pie, có trọng lượng gần 4 tấn; trị giá gần 200 triệu đồng. Tiếp đó, Đội 4 phối hợp với Chi cục Hải quan cửa khẩu Lào Cai (Cục Hải quan Lào Cai) tiến hành kiểm tra thực tế toàn bộ lô hàng cà phê NK từ Trung Quốc theo tờ khai hải quan số 100993048220 mở ngày 15-8-2016 của Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Cát Quế phát hiện Công ty đã NK thừa 6,1 tấn (trị giá 768 triệu đồng) so với khai báo.

Không chỉ riêng mặt hàng thực phẩm, mới đây nhất, Đội 4 đã chủ trì, phối hợp với Chi cục Hải quan cửa khẩu cảng Đình Vũ (Cục Hải quan Hải Phòng) kiểm tra thực tế lô hàng thuộc tờ khai số 101028125441/A11 mở ngày 9-9-2016 của Công ty TNHH Đầu tư thương mại và Sản xuất Bình Phương. Hàng hóa vi phạm gồm 55 bộ nguồn cấp điện liên tục UPS (trị giá hơn 300 triệu đồng) có yếu tố xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu "SANTAKUPS và hình" đã được bảo hộ về quyền SHTT.

Còn bất cập về pháp lý

Qua xử lý, Đội 4 cũng chỉ ra những bất cập trong quy định về ghi nhãn hàng hóa NK. Đó là, tại khoản 3 Điều 9 Nghị định 89/2006/NĐ- CP của Chính phủ quy định “Hàng hóa NK vào Việt Nam mà trên nhãn chưa thể hiện hoặc thể hiện chưa đủ những nội dung bắt buộc bằng tiếng Việt thì phải có nhãn phụ thể hiện những nội dung bắt buộc bằng tiếng Việt và giữ nguyên nhãn gốc của hàng hóa. Nội dung ghi bằng tiếng Việt phải tương ứng với nội dung ghi trên nhãn gốc”. Đồng thời tại khoản 3 Điều 10 của Nghị định này cũng quy định: “Hàng hóa NK vào Việt Nam mà nhãn gốc không phù hợp với quy định của Nghị định này thì tổ chức, cá nhân NK phải ghi nhãn phụ (theo quy định tại khoản 3 Điều 9) trước khi đưa ra lưu thông và phải giữ nguyên nhãn gốc. Tuy nhiên, các đối tượng đã lợi dụng quy định về ghi nhãn: Cho phép ghi bổ sung các nội dung còn thiếu trên nhãn chính, được phép ghi nhãn phụ bằng tiếng Việt nếu nhãn gốc không phù hợp với quy định về ghi nhãn hàng hóa trước khi đưa hàng hóa ra lưu thông trên thị trường. Do vậy, các thông tin giả mạo về chỉ dẫn nguồn gốc, xuất xứ, thương nhân chịu trách nhiệm về hàng hóa trên nhãn hàng hóa để gian lận, lừa dối người tiêu dùng, gây khó khăn cho công tác kiểm soát của các cơ quan chức năng.

Bên cạnh đó, đối với điều kiện nhập khẩu mỹ phẩm, theo quy định tại Thông tư số 06/ 2011/TT- BYT ngày 25-1-2011 của Bộ Y tế chưa có quy định cụ thể về điều kiện NK nguyên liệu hoặc bán thành phẩm để sản xuất mỹ phẩm. Tức là, hàng bán thành phẩm NK để sản xuất mỹ phẩm có được quản lý như đối với mỹ phẩm thành phẩm hay không chưa được xác định rõ ràng? Hiện nay, việc quản lý các cơ sở sản xuất mỹ phẩm chỉ thông qua việc cấp số phiếu công bố mỹ phẩm sản xuất trong nước dẫn đến việc DN NK mỹ phẩm thành phẩm, sau đó đưa về sang chiết, đóng gói nhưng không công bố tiêu chuẩn sản phẩm tại Cục Quản lý dược (Bộ Y tế)…

Quang Hùng