Không chỉ riêng TP.HCM mà các địa phương khác cũng phải chuẩn bị tâm thế chia sẻ khó khăn với nguồn ngân sách hạn hẹp của Chính phủ.

Tính toán rất kỹ

Định hướng kế hoạch tài chính, ngân sách giai đoạn 2016-2020 vừa được báo cáo Quốc hội có nội dung, tỷ lệ ngân sách TP.HCM được giữ lại giảm từ 23% xuống 18% giai đoạn 2017 - 2020.

Trước vấn đề trên, trao đổi với Đất Việt, TS Lưu Bích Hồ, nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược phát triển cho rằng trong bối cảnh bội chi ngân sách và các khoản nợ công cao như hiện nay thì tính toán trên của Chính phủ là cần thiết.

Cat giam ngan sach TP.HCM: Da tinh rat ky - Anh 1

TP.HCM lo thiếu tiền nếu giảm 5 % ngân sách

Đặc biệt, trong 5 năm tới nhiệm vụ đặt ra vô cùng quan trọng và cấp bách. Chúng ta không chỉ ổn định tình hình, trả nợ đúng hạn, không tăng trần nợ công mà còn có vốn để đầu tư, tái cơ cấu.

“Tính toán như vậy tôi nghĩ cũng rất sít sao. Có nhiều vấn đề chúng ta phải lo như đầu tư vào kết cấu hạ tầng, đầu tư công nghệ mới chứ không phải là những thứ lâu nay vẫn làm. Và ngay cả những doanh nghiệp nhà nước cũng đang lạc hậu, chúng ta phải đưa lên một đẳng cấp khác. Do đó Việt Nam phải có những đầu tư đổi mới mạnh mẽ hơn nữa”, TS Hồ nhấn mạnh.

Theo TS Lưu Bích Hồ, vấn đề chính phủ đặt ra hiện nay thực chất là cắt giảm chi tiêu thường xuyên chứ không phải cắt giảm ngân sách.

Thực tế, hiện nay tỷ phần của chi thường xuyên trong ngân sách quá lớn. Vì vậy chúng ta phải dừng lại, giảm bớt các khoản chưa cần thiết thì mới có nguồn vốn để đầu tư.

“Trong mấy năm nay chúng ta có đến 65% chi thường xuyên, 24-25% chi để trả nợ đến hạn. Còn lại trên 10% là cho đầu tư. Thực tế có rất nhiều chuyện đột xuất xảy ra. Lúc thiên tai, lũ lụt, lúc dịch bệnh, hạn hán… chúng ta không tính trước được và phải có dự phòng. Vì thế việc quyết định TP.HCM chỉ được giữ lại 18% ngân sách theo tôi có lý”, TS Hồ nhấn mạnh.

Chú trọng hiệu quả đầu tư

Trong khi đó, PGS.TS Ngô Trí Long, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu giá cả (Bộ Tài chính) lại cho rằng hiện nay quan điểm giữa Trung ương và TP.HCM chưa có sự đồng nhất. Phía địa phương mong muốn chỉ cắt giảm 2% tỷ lệ ngân sách, trong khi định hướng kế hoạch tài chính, ngân sách được báo cáo Quốc hội lại đưa ra con số 5%.

Để giải quyết vấn đề này, ông Long cho rằng chúng ta không nên phân biệt đầu tư vốn ở Trung ương hay địa phương. Bài toán kinh tế được đặt ra đó là, ai sử dụng có hiệu quả tốt nhất, sinh lời nhiều nhất và đem lại nhiều nguồn thu cho ngân sách nhà nước thì nên đầu tư.

“Ai cũng nói có lý cả. Trung ương thiếu vốn do nợ công lớn, đầu tư nhiều và phải lo cho toàn quốc. Còn TP.HCM có quan điểm là vùng kinh tế đầu tàu, nhu cầu về vốn rất lớn. Nếu nguồn lực có hạn thì sẽ khó khăn, không thể phát triển được.

Tôi nghĩ không nên phân biệt vốn đầu tư tại TP.HCM hay ở Trung ương. Nếu TP.HCM tạo ra hiệu quả kinh tế cao hơn, đương nhiên cần ủng hộ và khuyến khích họ. Suy cho cùng, tất cả đều phục vụ cho đất nước”, PGS.TS Long nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, ông Long cũng chỉ ra nhiều dự án nhà nước bỏ vốn lớn để đầu tư nhưng không mang lại nhiều hiệu quả về kinh tế, thậm chí nhà nước phải bù lỗ và hỗ trợ thường xuyên như: Đạm Ninh Bình, gang thép Thái Nguyên, xơ sợi Đình Vũ…

“Đưa về Trung ương mà sử dụng không có hiệu quả, đầu tư tràn lan như những dự án trên thì chúng ta phải tính lại. Thay vì đầu tư vào các doanh nghiệp nhà nước hoạt động kém hiệu quả thì chúng ta nên ưu tiên những tỉnh, thành phố có sức bật về kinh tế để thu thêm nguồn ngân sách của nhà nước”, PGS.TS Long thẳng thắn.

Cơ hội để tự chủ

Đánh giá thêm về tính toán của Chính phủ, TS Lưu Bích Hồ cho rằng phương án này đã được cân nhắc một cách kỹ lưỡng, vừa thể hiện được sự quan tâm của Trung ương, vừa để thành phố có những lựa chọn tốt hơn trong thu hút nguồn vốn tư nhân.

“TP.HCM chúng ta vẫn ưu tiên. Sau khi đã tính toán, chỉ giữ lại 18% là hợp lý. Chứ không phải như ý kiến một số người cho rằng quyết định như vậy là bỏ rơi TP.HCM, là cào bằng đâu. Đấy cũng là cân nhắc đầu tàu, cân nhắc vùng kinh tế trọng điểm rồi. Chúng ta không đảm bảo cho TP.HCM thì cũng không có thêm nguồn ngân sách”, TS Hồ nói.

Nhìn ở chiều ngược lại, chuyên gia Lưu Bích Hồ nhận định, việc đầu tư công của TP.HCM thời gian qua vẫn có nhiều chỗ chưa hiệu quả, điển hình là các dự án chống ngập cả ngàn tỷ hay vấn đề giảm ùn tắc giao thông.

Vì vậy, với việc cắt giảm 5 % tỷ lệ ngân sách, vị chuyên gia đánh giá, đây sẽ là cơ hội để TP.HCM tính toán lại việc chi tiêu, đầu tư cho hiệu quả và hợp lý.

“TP.HCM phải trám những khoản bị cắt giảm bằng các nguồn lực xã hội, vốn tư nhân chứ không phải trông vào vốn của nhà nước như hiện nay. TP.HCM là đầu tàu trong nền kinh tế, không ai phủ nhận cả. Chính vì là đầu tàu nên yêu cầu đặt ra cũng phải cao hơn. Nguồn vốn chỉ có thế nhưng TP.HCM phải làm tốt hơn, hiệu quả, đầu tư tốt hơn để sinh ra nhiều lợi nhuận.

Đây cũng là một cơ hội để thành phố cân đối lại nguồn chi tiêu cũng như có thêm cơ hội kêu gọi đầu tư từ bên ngoài. Đấy cũng là bài toán được đặt ra”, chuyên gia Lưu Bích Hồ nhấn mạnh.

Trong bối cảnh ngân sách khó khăn, nợ công cao như hiện nay, biện pháp cắt giảm ngân sách là cần thiết. Vì vậy không chỉ riêng TP.HCM mà các địa phương khác cũng phải chuẩn bị tâm thế chia sẻ khó khăn với Chính phủ.

Chính phủ phải lo cho các địa phương để thúc đẩy và kiến tạo sự phát triển. Ngược lại địa phương cũng phải nghĩ đến cả nước. Có giữ cho cả nước ổn định thì địa phương mới phát triển được.

Hoàng Hà