Những năm gần đây, khi đi thăm quan nhiều điểm du lịch ở vùng cao, tôi đều thấy đồng bào địa phương bày bán từng tảng lớn loại mật ong đá (còn gọi là mật ong hóa thạch).

Theo những người bán hàng ở đây tiếp thị thì mật ong đóng kết lại từng tảng là loại mật mà đàn đã làm tổ trên những đỉnh núi đá, khi đàn ong di chuyển đi nơi khác đã bỏ lại, mật sẽ đóng kết lại chắc như đá. Đây là một loại mật ong tự nhiên khá quý hiếm rất nhiều du khách lùng mua để mang về dùng hoặc làm quà biếu sau những chuyến đi thăm thú ở vùng cao.

Mật ong hóa thạch siêu rẻ làm từ chất kết đông?

Mới đây, một người thân của tôi là cô Kim Nhũ (60 tuổi) sống tại Hà Nội trong một chuyến trải nghiệm ở vùng cao, đã được một người hướng dẫn viên địa phương tốt bụng cảnh báo: Nhiều tảng mật ong đá (hóa thạch) đang được bày bán ở những khu du lịch chỉ là sản phẩm của "công nghệ" làm giả mà bà con vùng cao du nhập từ bên kia biên giới.

Canh giac keo mua phai mat ong hoa thach gia - Anh 1

Một tảng mật ong ghi là đồ giả đang được bầy bán cho du khách tại Hà Giang. Ảnh: Khánh Gia

Cụ thể, theo hướng dẫn viên này, chỉ cần dùng đường hòa với nước và phẩm màu, cộng với chất làm kết đông, rồi để ở ngoài rừng vài tháng cho rêu mọc là có thể có một sản phẩm "mật ong hóa thạch" bán cho du khách. Những tảng mật ong này hầu như không có dấu hiệu của lớp sáp trong những khối mật ong.

Bạn hướng dẫn viên này cũng cho biết, trên thực tế ngoài tự nhiên cũng có mật ong hóa thạch nhưng hiếm và rất đắt, chứ không phải là loại đang bầy bán đầy rẫy ở các khu du lịch với giá thành khoảng 100.000 đồng/1kg như hiện nay. Bởi, giá 1kg mật ong thường hiện nay cũng đã lên tới 120.000 đồng/1kg.

Cách nhận biết mật ong xịn

Tôi đem thắc mắc này hỏi một người bạn của mình là anh Hà Văn Tài (26 tuổi) ở huyện Tân Sơn (Phú Thọ), người đã có nhiều năm đưa đàn ong lên các huyện vùng cao của Hà Giang để đánh mật. Anh Tài cho biết: Nếu là mật ong tự nhiên, thì phải có sáp, vì đàn ong nào cũng vậy khi làm mật phải có sáp ong để làm nơi lưu mật, giống như các cái túi để đựng mật lại. Nếu mật ong hóa thạch đang bầy bán, mà không có dấu vết của các lớp sáp, thì nguy cơ là mật giả rất cao.

"Là người trong nghề nuôi ong làm mật, tôi thấy có 2 cách nhận biết mật ong thật hay giả như sau: Một là dùng một ngọn hành tươi, cắm vào mật ong, chỉ sau 30 phút ngọn hành sẽ héo, mềm oặt như bị luộc chín. Hai là dùng lòng đỏ trứng gà, đổ mật ong vào, để sau khoảng 2 giờ đồn hồ, lòng trứng gà sẽ chín dạng lòng đào, có thể ăn được", anh Tài chia sẻ.

Tôi được biết, mật ong hóa thạch đang được bán ở Hà Nội với giá từ 800.000 đồng đến 1 triệu đồng/kg. Chưa dám chắc nguyên nhân từ đâu có sự chênh lệch giá khủng khiếp giữa 2 sản phẩm cùng được gọi là mật ong hóa thạch trên nhưng mong các du khách có nhu cầu mua mật ong hóa thạch hãy cảnh giác trước những lời mời "siêu tốt, siêu rẻ" để không bị rơi vào cảnh "tiền mất, tật mang" và góp phần bảo vệ cho sản phẩm mật ong hóa thạch xịn - một trong những đặc sản quý giá của vùng cao.