Qua xác minh, mục đích của những người kinh doanh tiền ảo là nhằm lôi kéo người dân tham gia theo hình thức đa cấp biến tướng, rất dễ gây ra những thiệt hại về tài chính cho người tham gia và gây nên những hệ lụy cho xã hội.

Biến tướng mới của đa cấp “bẩn”?

Từ thị xã Thái Hòa, một bạn đọc báo thông tin: “Hiện trên địa bàn TX. Thái Hòa đã xuất hiện một số người tham gia mua bán tiền ảo Bitcoin. Họ nói chỉ cần đầu tư một món tiền khoảng trên 10 triệu đồng, sau một năm chắc chắn sẽ được hưởng lãi suất đến vài trăm %. Tôi nghĩ đây là một loại hình đa cấp “bẩn”, cần phải được ngăn chặn sớm, nếu không sẽ khó mà lường hết được hậu quả cho người dân…”.

Canh bao: Kinh doanh da cap tien ao da co mat tai Nghe An - Anh 1

Tờ rơi, thư mời Hội thảo kinh doanh tiền ảo Onecoin Công an TP. Vinh lưu giữ.

Có mặt tại TX. Thái Hòa, chúng tôi được một cán bộ ngành an ninh xác nhận thông tin và cho biết, qua điều tra, đã phát hiện một cá nhân hoạt động kinh doanh tiền ảo Bitcoin. Người này tên là Đ. sinh năm 1981, trú tại phường Quang Tiến, làm nghề tiếp thị mỹ phẩm. Đến nay, Đ. đã lôi kéo được 11 người tham gia đầu tư.

Đ. hoạt động không cố định, chủ yếu thực hiện tư vấn cho người tham gia tại quán cà phê, thường dụ dỗ người tham gia là sẽ được hưởng lợi nhuận lên đến 144% mỗi tháng.

Tại TP. Vinh, từ cuối tháng 7/2016 đến nay, lực lượng công an cũng phát hiện một số công ty, tổ chức, cá nhân tổ chức hội thảo kinh doanh tiền ảo tại các khách sạn trên địa bàn như: khách sạn Sài Gòn Kim Liên, khách sạn Vinh Plaza (ngày 30/7); khách sạn Giao tế (ngày 18/9) và khách sạn Mường Thanh - Phương Đông (ngày 19/10).

Đặc biệt, “hội thảo” tại Khách sạn Mường Thanh - Phương Đông, do ông Đ.H.H - thành viên Công ty CP đào tạo cung cấp nhân lực Winbig (trụ sở tại số 232/17, đường Cộng hòa, P 12, Q.Tân Bình, TP. Hồ Chí Minh) tổ chức. Dù đúng thời điểm mưa lũ nhưng “hội thảo” vẫn thu hút được khoảng 250 người dân trên địa bàn các tỉnh Quảng Bình, Hà Tĩnh, Nghệ An và TP. Hà Nội tham gia.

Theo một trinh sát thâm nhập “hội thảo”, các đối tượng tuyên truyền tiền ảo Onecoin đã thay thế cho Bitcoin vì “sàn giao dịch tiền ảo Bitcoin bị hacker tấn công, đánh cắp một lượng lớn”. Họ nói rất nhiều về xu hướng phát triển của tiền tệ; lịch sử của Bitcoin và tương lai của Onecoin; đưa ra dự đoán giá Onecoin trong 18 tháng tiếp theo và hướng dẫn cách đầu tư. Sau đó, giới thiệu những người ở Quảng Bình, Hà Tĩnh, Hà Nội – là những người đầu tư thành công lên nói chuyện.

Theo những tờ rơi quảng bá tại các hội thảo kinh doanh tiền ảo Onecoin, nếu đầu tư gói 16 triệu đồng (có 4 gói từ 16 triệu đồng đến 148 triệu đồng) sẽ được tặng 500 đồng Onecoin. Số Onecoin này sẽ được nhân đôi sau 2 tháng tham gia, nếu quy ra được khoảng 24 triệu đồng; và cứ thế, có lũy kế theo thời gian tương ứng.

Chưa hết, các nhà đầu tư còn được hưởng "hoa hồng" khủng nếu lôi kéo thêm được thành viên mới tham gia. Người tham gia kinh doanh Onecoin được chia thành 4 cấp độ và hưởng lợi nhuận lũy tiến bậc thang. Người ở cấp độ 1, 2 sẽ được hưởng 10% giá tiền đầu tư, cấp độ 3 được hưởng 20% và cấp độ 4 được hưởng 30%...

Canh bao: Kinh doanh da cap tien ao da co mat tai Nghe An - Anh 2

Tiền ảo Bitcoin.

Hiểu đúng về tiền ảo để không sập bẫy đa cấp

Trên thực tế, bản chất của Bitcoin không xấu và cũng không mặc định liên quan đến đa cấp bẩn. Bitcoin là một dạng "tiền tệ" ảo, hay nói đúng hơn là "tiền tệ mã hóa" được phát hành nhờ các thuật toán phức tạp, đảm bảo không thể bị làm giả. Đồng tiền này không được các quốc gia trên thế giới công nhận và bảo hộ nhưng vẫn được một số doanh nghiệp chấp nhận giao dịch, chủ yếu là giao dịch qua mạng internet.

Sau sự cố sập sàn Bitcoin ở Nhật hay Hồng Kông cách đây vài năm do bị hacker tấn công, chiếm mã số tiền thì giá trị của đồng Bitcoin có giảm nhẹ (hiện đang dao động xung quanh 700$/đồng). Đồng tiền này vẫn được nhiều người ưa chuộng bởi cho phép giao dịch trực tiếp giữa các chủ sở hữu mà không thông qua hệ thống trung gian nên không sợ bị truy xuất nguồn gốc. Đồng thời, số lượng Bitcoin phát hành có giới hạn nên càng nhiều người tham gia thì đồng tiền càng khan hiếm, giá trị càng được đẩy lên cao. Một hình thức đầu tư tương đối giống với đầu tư ngoại tệ hay chơi chứng khoán.

Vậy đa cấp bẩn lợi dụng đồng Bitcoin để kiếm lợi bất chính như thế nào? Liên hệ với nhiều người dùng Facebook đăng tải trên trang cá nhân của mình ảnh chụp hóa đơn chuyển "tiền lãi" nhờ đầu tư Bitcoin, chúng tôi được giới thiệu đến những người "hướng dẫn" kèm theo lời dặn "Nhớ nói là được bạn X. giới thiệu".

Trong vai một người chơi mới chưa biết gì về đầu tư Bitcoin, ngay lập tức chúng tôi được hướng dẫn cách tạo ví Bitcoin trên trang web quốc tế Blockchain (sàn giao dịch Bitcoin có uy tín nhất hiện nay). Cách chơi có vẻ đơn giản: Mua 1 Bitcoin từ trang Blockchain hoặc có thể mua trực tiếp từ người hướng dẫn, tạo tài khoản trên sàn chơi do người này giới thiệu rồi gửi Bitcoin của mình vào ngân hàng chung của sàn. Sau đó hàng tháng chỉ cần "há miệng chờ sung", nhận chuyển khoản trực tiếp 30% tiền lãi trong vòng 10 tháng liên tiếp.

Người này còn tỏ ra rất sốt sắng "Bạn gửi cho mình số CMND, số điện thoại, email, sau đó chuyển khoản cho mình 15 triệu 900 nghìn đồng là mình sẽ tạo ví, mua Bitcoin, tạo tài khoản cho bạn. Bạn chỉ cần ngồi chờ nhận tiền lãi thôi".

Khi chúng tôi thắc mắc: Mô hình này hoạt động như thế nào? Tại sao lại có lãi suất cao đến 30% thì người này né tránh: "Bạn có tiền nhàn rỗi thì hẵng chơi. Thời điểm này nếu đầu tư thì chỉ 1 tháng sau bạn đã hoàn vốn rồi". Kèm theo đó là lời rủ rê đầu tư vào Aurius - một đồng tiền do chính sàn chơi này phát hành, hoàn toàn không liên quan đến Bitcoin và được hứa hẹn là "Đang tăng giá từng ngày, mua vào bán ra chỉ có lời to".

Vào trang web được giới thiệu, ngay trên đầu trang khẳng định "Sân chơi này không phải là kinh doanh đa cấp", tuy nhiên phần giới thiệu về hoạt động của trang này lại dùng những từ ngữ "sặc mùi" đa cấp như: Sứ mệnh lịch sử của chúng tôi là....; Tại đây chúng tôi Trao quyền cho cộng đồng - Kết thúc nghèo.

Canh bao: Kinh doanh da cap tien ao da co mat tai Nghe An - Anh 3

Một "sàn cho và nhận" Bitcoin tại Việt Nam hoạt động theo mô hình đa cấp, từng bị nêu tên trong nhiều bài báo cảnh báo lừa đảo.

Qua thông tin trên trang này thì cộng đồng này đã xuất hiện tại Malaysia, Indonesia, Singapore, Philippines, Trung Quốc, Việt Nam và mục tiêu đến năm 2020 sẽ phủ sóng tại hơn 100 quốc gia trên thế giới. Tự quảng bá là một cộng đồng kết nối quốc tế là vậy song trang này lại có thiết kế hết sức sơ sài và mắc những lỗi chính tả tiếng Anh sơ đẳng.

Điều đáng nói là khi người chơi nộp Bitcoin của mình vào cái gọi là "ngân hàng cộng đồng" này, chính là đã thực hiện một giao dịch trao tay đồng tiền ảo - giao dịch này không thể bị truy xuất và cũng không được ai bảo hộ trong trường hợp mất mát, lừa đảo. Khoản lãi suất 30%/tháng trên thực tế chỉ là món tiền nhỏ trích ra từ chính khoản tiền thật ban đầu dùng để mua Bitcoin. Hình thức này có vẻ giống như "chơi hụi" hay cho vay lấy lãi suất cao.

Trên thực tế, những người chơi mà chúng tôi liên hệ đều cho biết "Vẫn chưa hoàn vốn". Thêm vào đó là lời hứa hẹn hấp dẫn về đồng tiền Aurius khiến nhiều người "mờ mắt" đổ tiền vào, trong khi đó đồng tiền này thậm chí còn chẳng được cộng đồng quốc tế biết đến mà chỉ "ăn theo" đồng Bitcoin.

Trao đổi với chúng tôi, Phó Trưởng Công an thành phố Vinh – Trung tá Phạm Vũ Cường cho biết: “Qua công tác điều tra, chúng tôi đã xác định đây là một hình thức kinh doanh đa cấp biến tướng, rất dễ gây ra thiệt hại về tài chính cho người tham gia và những hệ lụy cho xã hội. Chúng tôi đã tham mưu để lãnh đạo thành phố có văn bản chỉ đạo các phòng ban, đoàn thể, chính quyền các phường, xã có biện pháp ngăn chặn, xử lý đối với các hoạt động kinh doanh tiền ảo Onecoin, Bitcoin…”.

Ngày 28/10/2016, UBND thành phố Vinh ban hành Công văn số 6131/UBND-CA về việc ngăn chặn, xử lý các hoạt động kinh doanh đồng tiền điện tử Onecoin trên địa bàn thành phố. Tại đây, ngoài phân tích thấu đáo về phương thức thủ đoạn của những tổ chức, cá nhân có hoạt động kinh doanh tiền ảo, UBND thành phố Vinh đề ra nhiều giải pháp chỉ đạo các phòng ban, đoàn thể, chính quyền phường xã vào cuộc.

Từ 27/2/216, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã có thông cáo báo chí riêng về Bitcoin: “Theo các quy định của pháp luật hiện hành về tiền tệ và ngân hàng, Bitcoin (và các loại tiền ảo tương tự khác) không phải là tiền tệ và không phải là phương tiện thanh toán hợp pháp tại Việt Nam. Do vậy, việc sử dụng tiền ảo làm phương tiện thanh toán không được pháp luật thừa nhận và bảo vệ. Các tổ chức tín dụng không được phép sử dụng Bitcoin (và các loại tiền ảo tương tự khác) như một loại tiền tệ hoặc phương tiện thanh toán khi cung ứng dịch vụ cho khách hàng…”.

Hà Giang - Tiến Hùng - Hải Triều