Trận động đất cực mạnh 9 độ rích-te (hôm 11-3) vừa qua, kéo theo đợt sóng thần kinh hoàng đã làm tổn thất nặng nề về người và tài sản với hàng chục nghìn người dân Nhật Bản chết và mất tích. Động đất và sóng thần cũng đã gây cháy, nổ tại các lò phản ứng hạt nhân tại nhà máy Phư-cư-si-ma 1, mà hậu quả của nó chưa thể lường hết được. Cả thế giới, trong đó có nhân dân Việt Nam đang hướng về đất nước mặt trời mọc với những việc làm thiết thực và sự cảm thông, chia sẻ sâu sắc.

Theo Viện vật lý địa cầu (Viện KH và CN Việt Nam), trận động đất tại Nhật Bản vừa qua không gây ảnh hưởng gì đến nước ta. Tuy nhiên hằng năm, đây đó vẫn xảy ra các trận động đất mạnh từ hơn ba độ rích-te đến năm độ rích-te ở Sơn La, Lai Châu, Nghệ An, ngoài khơi biển Vũng Tàu... Những năm qua, được sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế, chúng ta đã xây dựng hàng chục trạm địa chấn, trạm vật lý khí quyển; thiết lập được trang thông tin điện tử để theo dõi tình hình động đất và sóng thần ở khu vực Đông - Nam Á và thế giới. Các cán bộ của Trung tâm báo tin động đất và cảnh báo sóng thần (Viện KH và CN Việt Nam) thường xuyên thực hiện trực 24/24 giờ, nhằm xử lý số liệu về động đất và cảnh báo sóng thần theo 25 kịch bản đã được các bộ, ngành xây dựng. Song, tình hình thiên tai ngày càng diễn biến phức tạp, khôn lường. Bởi sau trận động đất ngày 11-3 đến nay, tại Nhật Bản và các nước lân cận đã xảy ra hơn 260 dư chấn có cường độ từ năm độ rích-te đến hơn sáu độ rích-te, trong khi hạ tầng kỹ thuật phục vụ cho hoạt động dự báo động đất ở nước ta vẫn còn nhiều bất cập. Ngoài việc phần lớn các trạm báo tin động đất (hơn 20 trạm) được đặt ở miền bắc, phía nam chỉ có ba trạm, sự phân bố chưa hợp lý ấy khó đáp ứng được mục đích quan sát tất cả các trận động đất có cường độ từ ba độ rích-te trở lên trên đất liền và vùng Biển Đông gần bờ nước ta. Một số trạm báo tin động đất chu kỳ ngắn được xây dựng cách đây hơn 50 năm đã xuống cấp, lạc hậu; nguồn nhân lực chuyên ngành cũng thiếu hụt lớn... Thiện tai, động đất và sóng thần đã và đang xảy ra liên tục trên thế giới và khu vực. Điều đó đòi hỏi Nhà nước, các cơ quan chức năng và cả cộng đồng phải quan tâm, tìm cách ứng phó. Dĩ nhiên phải có nhiều giải pháp đồng bộ nhưng trước hết, các nhà khoa học cần nỗ lực trong nghiên cứu các đề tài, nhằm xác định chính xác các vùng nguồn có thể gây ra động đất, sóng thần, mức độ ảnh hưởng đến vùng biển và đất liền nước ta. Đồng thời đề xuất các giải pháp phòng ngừa, ứng phó có hiệu quả để thông báo cho người dân biết. Mặt khác, cơ quan chức năng phối hợp các địa phương khẩn trương hơn trong việc thực hiện Dự án 'Tăng cường mạng lưới quan sát động đất, phục vụ báo tin động đất và cảnh báo sóng thần' giai đoạn 2009 - 2013 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Trong đó, một số tỉnh còn chậm và lúng túng, cần tìm cách tháo gỡ, tạo điều kiện mặt bằng thuận lợi cho việc triển khai dự án, nhằm hoàn thành xây dựng 30 trạm thuộc mạng lưới trạm động đất, phục vụ việc ghi nhận đầy đủ, nhanh chóng và chính xác các thông số; đưa ra lời cảnh báo kịp thời cho người dân khi động đất và sóng thần đang rình rập...