Ngày 15.11, cả hai bộ trưởng lần đầu tiên đăng đàn trả lời chất vấn Quốc hội đều rất được các đại biểu quan tâm với hàng loạt vấn đề nóng. Đã có 35 đại biểu đăng ký chất vấn Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh, 44 đại biểu đăng ký chất vấn Bộ trưởng Bộ Tài nguyên Môi trường Trần Hồng Hà. Các ý kiến chất vấn của đại biểu QH tập trung vào việc xử lý các đại dự án tiêu tốn hàng nghìn tỉ đồng nhưng khi hoàn thành lại “đắp chiếu”; việc xả lũ của hồ thủy điện và các dự án có nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường...

Can phuong an xu ly, tham chi cho pha san cac nha may nghin ti dap chieu - Anh 1

ĐBQH Lưu Bình Nhưỡng chất vấn Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh tại Quốc hội sáng 15.11. Đại biểu đề nghị bộ trưởng cần cam kết trước Quốc hội không để xảy ra hệ lụy với nhân dân, đất nước. Ảnh: TTXVN

Xử lý cụ thể các dự án nghìn tỉ

Điều hành phiên chất vấn, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân yêu cầu Bộ trưởng Công Thương trả lời một số nhóm vấn đề, trong đó có việc đánh giá tổng thế phương án xử lý các nhà máy nghìn tỉ bị bỏ hoang, xem xét trách nhiệm cụ thể; xử lý hàng kém chất lượng, quy hoạch các công trình thủy điện, phương án xả lũ…

Nêu vấn đề chung của các dự án nghìn tỉ đắp chiếu, Bộ trưởng khẳng định: Giải pháp với các dự án này phải mang tính tổng thể, phù hợp pháp lý, nguyên tắc kinh tế thị trường nhưng phải bảo toàn vốn, lợi ích của Nhà nước, phù hợp cam kết quốc tế. Giải pháp cho các dự án này có thể là “bán dự án, cho thuê hoặc tiếp tục phối hợp để cổ phần hóa hoặc giao lại trách nhiệm cho những doanh nghiệp để cùng khai thác hoặc tiếp tục hoàn chỉnh dự án để khai thác. Thậm chí có thể phải tuyên bố phá sản” - Bộ trưởng nói. Bộ trưởng lưu ý quan tâm đổi mới mô hình quản lý nhà nước tại các DNNN. Hiện đang xây dựng mô hình quản lý và sở hữu vốn nhà nước tại DNNN này. Thứ hai, vai trò của nhà nước trong phát triển kinh tế, không phải trong mọi lĩnh vực nhà nước đều có vai trò, phải tạo môi trường cho mọi thành phần kinh tế khác để tạo điều kiện phát huy nguồn lực sản xuất.

Bộ trưởng Trần Tuấn Anh cho biết: “Một số dự án đã có kết luận của Thanh tra Chính phủ, một số đang thanh tra, chúng tôi cần có thời gian báo cáo Chính phủ để xem xét xử lý từng dự án cụ thể”.

Về các dự án thủy điện, Bộ trưởng Trần Tuấn Anh khẳng định quan điểm chỉ đạo của Đảng, Nhà nước và quan điểm Chính phủ là chúng ta không phát triển thủy điện bằng mọi giá. Chúng ta cơ bản khai thác hết tiềm năng các thủy điện lớn của đất nước. Các thủy điện nhỏ và vừa sẽ được xem xét đánh giá lại, đưa ra khỏi quy hoạch những dự án không có tiềm năng. Hiện có hơn 336 dự án thủy điện, trách nhiệm quản lý nhà nước chủ yếu giao cho Bộ Công Thương, nhưng các Bộ Tài nguyên - Môi trường, Nông nghiệp cũng tham gia quản lý. Về việc xả nước của Thủy điện Hố Hô gây thiệt hại tính mạng con người, Bộ trưởng nói rằng, đã lập đoàn kiểm tra cho thấy chủ thủy điện làm đúng quy trình khi thông báo xả lũ, thông báo cho ban chỉ huy phòng chống lụt bão địa phương các vùng hạ du, tuy nhiên có bất cập trong quá trình thông báo, chẳng hạn như mất điện, địa phương không nghe điện thoại! Ngoài ra, chủ thủy điện và địa phương đã không tổ chức diễn tập phòng chống lụt bão, cứu hộ khi xả lũ như quy định.

Bộ trưởng cam kết, Bộ Công Thương sẽ rà soát toàn bộ quy trình xả lũ, phương án phòng chống lụt bão của các đập thủy điện và địa phương, xem xét trách nhiệm của các chủ đập, doanh nghiệp. Tuy nhiên câu trả lời của Bộ trưởng vẫn khiến đại biểu không hài lòng về việc đúng quy trình mà vẫn có thiệt hại về người và tài sản.

Về nạn phân bón kém chất lượng lan tràn đe dọa tới sản xuất của 60 triệu nông dân, Bộ trưởng thừa nhận có sự chồng chéo trong quản lý nhà nước giữa Bộ Công Thương và Bộ Nông nghiệp, và số loại phân bón ở Việt Nam quá nhiều, lên tới gần 11.000 loại, trong khi Thái Lan có nền nông nghiệp phát triển hơn mà chỉ có hơn 100 loại. Bộ trưởng cho biết sẽ đề xuất thống nhất về một mối quản lý nhà nước về phân bón, ban hành các tiêu chuẩn quốc gia về phân bón vào đầu 2017.

Can phuong an xu ly, tham chi cho pha san cac nha may nghin ti dap chieu - Anh 2

Bộ trưởng Công Thương Trần Tuấn Anh (trái) và Bộ trưởng TNMT Trần Hồng Hà (phải) trả lời chất vấn ngày 15.11.

Trả lời câu hỏi có hay không lợi ích nhóm trong việc bổ sung quy hoạch Dự án thép Cà Ná, khi dự án bị cho là làm tổn hại môi trường biển, Bộ trưởng nói: “Chúng ta không đánh đổi môi trường để lấy những dự án công nghiệp bằng mọi giá. Tôi cũng khẳng định luôn tại diễn đàn này đây không phải là vấn đề lợi ích nhóm”. Bộ trưởng cho biết, quy hoạch ngành thép có từ 2011, Dự án thép Cà Ná được phê duyệt năm 2011 với đầy đủ quy trình và có đánh giá tác động môi trường.

Còn muốn chất vấn thêm Bộ trưởng Bộ Công thương

Trao đổi với Lao Động, ĐB Trương Minh Hoàng (Cà Mau) cho rằng: “Tôi đánh giá cao phần trả lời của Bộ trưởng Trần Tuấn Anh. Với cương vị của Bộ trưởng - người mới nhận trách nhiệm khoảng 7 tháng nhưng ông đã trả lời theo nhóm các vấn đề. Với thời lượng dành cho các câu trả lời, Bộ trưởng đã cố gắng gom trả lời vấn đề theo nhóm, có vấn đề nêu cụ thể, tìm ra giải pháp triệt để”.

Tuy nhiên, vẫn có những ĐB thẳng thắn nói rằng, chưa thật sự hài lòng, ĐB Bùi Văn Xuyền (Thái Bình) cho hay: “Bộ trưởng Bộ Công Thương trả lời về việc xả lũ thủy điện, bản thân tôi chưa hài lòng, theo tôi là phải tìm ra nguyên nhân đích thực của sự việc và giải quyết ngay chứ không để lần thứ 2 vì hậu quả đã xảy ra, không thể có chuyện mang về bàn xem thế nào.

Quy trình xả lũ có vấn đề thì phải sửa ngay, đó là trách nhiệm của Bộ. Chứ bản thân người vận hành chỉ làm được đến thế, đảm bảo an toàn thì người quản lý cấp vĩ mô phải đảm bảo. Đúng quy trình nhưng hậu quả vẫn xảy ra, làm đại biểu bức xúc.

Bộ trưởng cần trả lời rõ lỗi ở đâu, trách nhiệm của ai thì đại biểu và cử tri mới yên tâm và hài lòng”. Tương tự, ĐB Trần Thị Dung (Điện Biên) khẳng định: “Tôi chất vấn Bộ trưởng Bộ Công Thương về quy trình xả lũ của thủy điện và hậu quả gây thiệt hại cho dân thì trách nhiệm bồi thường như thế nào, tuy nhiên Bộ trưởng đã trả lời vẫn còn chung chung rằng, xả lũ đúng quy trình. Do vậy tôi chưa hài lòng câu trả lời của Bộ trưởng đối với phần chất vấn của mình. Trách nhiệm ở đây không chỉ riêng Bộ trưởng mà cả hệ thống những người đang trực tiếp vận hành quy trình này phải thấy được trách nhiệm của mình trước người dân như thế nào. Tôi sẽ tiếp tục chất vấn về vấn đề này nếu không đạt được kết quả như mong muốn, bởi đó không phải là mong muốn của đại biểu mà là mong muốn của cử tri.

Trong khi đó, theo dõi sát phần trình bày của Bộ trưởng Bộ Công Thương, TS Lưu Bích Hồ, nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược phát triển (Bộ KHĐT) nêu ý kiến: “Tán thành với đề xuất của Bộ trưởng về phương án xử lý 5 dự án thua lỗ gồm: Đạm Ninh Bình, xăng Ethanol, Dự án xơ sợi Đình Vũ, Dự án gang thép Thái Nguyên…Việc xử lý trách nhiệm hình sự đối với những tổ chức, cá nhân để xảy ra sai phạm cũng là một trong những động thái cứng rắn từ phía Bộ Công Thương. Tuy nhiên để thực thi điều này phải trải qua một quy trình kiểm điểm, kiểm tra nghiêm ngặt để xác định rõ nguyên nhân và trách nhiệm của từng cá nhân liên quan. Sau phiên chất vấn, tôi kiến nghị Tổ công tác của Bộ Công Thương phải đẩy nhanh tiến độ kiểm tra để xử lý kịp thời các vi phạm”.

Còn chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long thì bày tỏ: “Phiên chất vấn Bộ trưởng diễn ra sôi nổi, không mang tính một chiều mà có sự tranh luận rất đáng hoan nghênh. Điểm mới là các câu hỏi đều ngắn gọn, đúng trọng tâm, Bộ trưởng đã trả lời đầy đủ và tự tin.

Tuy nhiên nếu thêm thời gian trả lời chất vấn sẽ tốt hơn vì các đại biểu còn rất nhiều bức xúc.

Bên cạnh đó, ông Long đánh giá, phần trả lời chất vấn của Bộ trưởng Trần Tuấn Anh chưa thật trúng vào câu hỏi thảo luận của các đại biểu. Chính vì vậy, có những vấn đề được các đại biểu băn khoăn, hỏi đi hỏi lại nhiều lần do chưa thỏa mãn. Câu trả lời vẫn còn chung chung và mang nặng tính lý thuyết chứ chưa đi vào phương án xử lý cụ thể.”

Đối với 5 dự án “đắp chiếu” muốn xử lý được phải điều tra làm rõ cụ thể trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước ngay từ khâu lập quy hoạch, thẩm định và phê duyệt dự án... Sau thanh kiểm tra mới rút ra được nguyên nhân chủ quan và những tiêu cực để xử lý trách nhiệm hình sự.

Trong bối cảnh đất nước còn nhiều khó khăn, việc xử lý nghiêm trị theo hình thức này là thích đáng để đầu tư các dự án có hiệu quả hơn, không lãng phí tiền thuế của dân và không lặp lại vết xe đổ trước đây.

NHÓM PHÓNG VIÊN