Làn sóng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam trong những năm tới sẽ rất mạnh mẽ, trong đó có cả cơ hội lẫn thách thức cho nền kinh tế cũng như các doanh nghiệp trong nước.

Chia sẻ tại buổi đàm thoại và trao đổi “Kinh tế Việt Nam năm 2013, dự báo kinh tế năm 2014”, TS kinh tế Lê Đăng Doanh cho biết, dòng đầu tư nước ngoài chảy qua, đứng đầu là Singapore, rồi đến Ấn Độ, Indonesia, Malaysia và Việt Nam. So với Thái Lan Việt Nam thu hút nhiều đầu tư nước ngoài hơn và gấp nhiều lần Myanmar. Myanmar giống như Việt Nam hồi những năm 90, không có taxi và không có khách sạn và luật pháp của họ đang thay đổi rất nhiều. Mặc dù, vốn đăng ký vào Việt Nam tăng lên đạt trên 20 tỉ USD vào năm 2013 nhưng vốn đăng ký giống như “vịt bay trên trời” - TS Lê Đăng Doanh ví von - có thực hiện được hay không mới là điều quan trọng. “Trong khi vốn thực hiện ở Việt Nam hiện hết sức trì trệ chỉ 11%. Vấn đề là năng lực hấp thụ vốn, còn số vốn đăng ký lớn có thể rất lớn” - TS Doanh nói.

Số dự án FDI cấp mới và tăng thêm năm 2013 ở mảng công nghiệp chế biến, chế tạo tăng trưởng rất nhanh so với bất động sản và bán lẻ. “Vì sao lại có sự tăng trưởng này?” - TS Doanh tự chất vấn và ông đưa ra con số thống kê xuất khẩu của năm nay là 132 tỉ USD thì riêng Samsung đã xuất khẩu 23,2 tỉ USD, nhưng công ty điện tử này nhập khẩu linh kiện từ Trung Quốc khoảng 20 tỉ USD - góp phần nhập siêu từ Trung Quốc. Về Việt Nam, các sản phẩm của hãng này chỉ lắp ráp, thuê làm hộp xốp đóng gói và gửi đi. Tính ra, Việt Nam có được khoảng 10% trong số hơn 23,2 tỉ USD.

Ông cũng lý giải, Samsung đầu tư mạnh ở Việt Nam là do công nhân Việt Nam năng suất lao động bằng 80% công nhân Hàn Quốc nhưng rất khéo tay, rất thông minh, rất nhanh, và nếu trả lương khá hơn thì không ai bỏ Samsung đi cả. Trong khi, lương công nhân Việt Nam chỉ bằng 10% lương công nhân Hàn Quốc. Vì vậy khi đầu tư vào Việt Nam lợi nhuận nhận lại được bằng 500-800% so với lợi nhuận ở Hàn Quốc. Samsung cũng sẽ đầu tư 2 tỉ USD vào Thái Nguyên, và đầu tư trung tâm nghiên cứu ở Việt Nam, Việt Nam sẽ trở thành nơi sản xuất điện thoại di động Galaxy lớn nhất.

Ông Doanh cho rằng: “Chính chính sách của chúng ta đang vỗ béo các doanh nghiệp đầu tư trực tiếp từ nước ngoài, ví như điện dưới giá thành, thấp hơn khu vực. Về vốn đầu tư nước ngoài và chi trả sở hữu (tiền lãi thu được mang về nước), năm 2012 số tiền lãi chuyển ra nước ngoài là 7,5 tỉ USD - tức là bình quân đầu người chúng ta mất đi 196 USD. GDP của chúng ta làm ra thì lớn nhưng thu nhập thuần túy của chúng ta rất thấp, đó là mặt trái đầu tư nước ngoài. Vì vậy, Việt Nam có thể thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài nhưng nhưng quan trọng hơn là cần phát triển những doanh nghiệp dân tộc - những doanh nghiệp của Việt Nam như thế mới thu được thuế, người lao động có nhiều việc làm…”.

TS Doanh dự báo, trong những năm tới đây làn sóng FDI mới vào Việt Nam hết sức mạnh mẽ, chờ đón vào TPP, VN sẽ rất thuận lợi khi xuất khẩu sang các thị trường lớn như Hoa Kỳ, Nhật Bản, Canada; chính sách Trung Quốc +1; làn sóng đầu tư vào nông nghiệp từ Nhật Bản, nông nghiệp Việt Nam - Nhật Bản sẽ cộng sinh với nhau tạo cơ hội hiện đại hóa nông nghiệp; Việt Nam có lợi thế về lao động nhưng trở ngại về hậu cần, một ví dụ là container chuyển lên tàu thủy ở Singapore mất 2h đồng hồ còn ở VN mất 7 ngày… cho thấy chi phí tiền bạc thời gian nặng nề như thế nào. Trong khi đó, các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài xuất khẩu thuận lợi hơn vì họ không phụ thuộc vốn trong nước, không chịu lãi suất cao, có sản phẩm nằm trong chuỗi giá trị của họ…

TS Doanh cũng đưa ra lời khuyên cho các doanh nghiệp Việt Nam trước tình hình kinh tế hiện nay đó là cần lấy yếu thắng mạnh, lấy ít địch nhiều, phân tích (SWOT), đối thủ có thể rất mạnh nhưng vẫn có điểm yếu, phải đánh chắc thắng chắc. Cân nhắc, điều chỉnh phương án, có nên đưa mặt hàng mới ra
thị trường?