Dự kiến, tại kỳ họp thứ ba Quốc hội (QH) khóa XIV diễn ra vào tháng 5-2017 sẽ xem xét việc sửa đổi Bộ luật Lao động 2012, trong đó, nhiều ý kiến đề xuất nâng tuổi nghỉ hưu đối với người lao động (NLĐ).

Can lua chon doi tuong tang tuoi ve huu - Anh 1

Một trong những cơ sở nâng tuổi nghỉ hưu là do điều kiện kinh tế - xã hội ở nước ta đã thay đổi; nhu cầu việc làm tăng lên; điều kiện sức khỏe, đặc biệt là tuổi thọ của người Việt Nam có bước cải thiện rõ rệt. Trong khi nguồn nhân lực chất lượng cao còn thiếu, cần thiết phải huy động những người còn khả năng lao động tiếp tục đóng góp cho nền kinh tế. Bên cạnh đó, việc này cũng liên quan đến chính sách an sinh xã hội, nhất là bảo đảm sự cân đối của quỹ Bảo hiểm xã hội (BHXH). Quy định tuổi nghỉ hưu hiện nay (nam 60 tuổi, nữ 55 tuổi) được đánh giá là thấp, do đó, thời gian đóng bảo hiểm ngắn nhưng lại có thời gian hưởng bảo hiểm dài. Theo tính toán của cơ quan chuyên môn, thời gian tham gia BHXH của nam là 28 năm, nữ là 23 năm; trong khi đó thời gian hưởng BHXH của nam là trên 18 năm, nữ trên 24 năm. Với cách đóng, hưởng BHXH như hiện nay, các nghiên cứu cho rằng, trong tương lai quỹ BHXH sẽ mất cân đối. Vì vậy, việc nâng tuổi nghỉ hưu sẽ tăng thời gian đóng BHXH, giảm thời gian hưởng nhằm bảo đảm cân đối quỹ.

Một cơ sở nữa là khi hội nhập quốc tế, chúng ta cần tuân thủ các tiêu chuẩn lao động quốc tế, trong đó có sự bình đẳng nam nữ, do vậy, một số chuyên gia về giới cho rằng cần xem xét để giảm khoảng cách tuổi nghỉ hưu giữa nam và nữ. Đối với khu vực hành chính - sự nghiệp, nghiên cứu khoa học, lực lượng lao động ở độ tuổi nam sau 60 tuổi, nữ sau 55 tuổi vẫn có những người còn sức khỏe, mong muốn tiếp tục cống hiến, vì vậy, việc nâng tuổi nghỉ hưu sẽ tránh lãng phí nguồn nhân lực của xã hội.

Tuy nhiên, ở một khía cạnh khác, các chuyên gia về quan hệ lao động thuộc tổ chức công đoàn, đại diện quyền và lợi ích chính đáng của NLĐ lại không đồng tình với việc nâng tuổi nghỉ hưu, nhất là đối với lực lượng lao động trực tiếp bởi nhiều lý do: điều kiện lao động, môi trường, sức khỏe, việc làm của NLĐ.

Việt Nam hiện có hơn 54 triệu NLĐ, nhưng số nằm trong khu vực có quan hệ lao động là 22 triệu người. Số lao động trong khối hành chính sự nghiệp là hơn 4 triệu người. Như vậy, khu vực công nhân, lao động trực tiếp có khoảng 18 triệu người. Các chuyên gia công đoàn cho rằng, không nên xem xét nâng tuổi nghỉ hưu đối với NLĐ sản xuất trực tiếp, mà giữ nguyên tuổi nghỉ hưu như hiện nay là phù hợp, thậm chí ở một số ngành nghề độc hại, nặng nhọc, có thể xem xét giảm tuổi về hưu. Tại khu vực hành chính sự nghiệp, nghiên cứu khoa học, y tế... có thể xem xét để có lộ trình nâng tuổi nghỉ hưu, theo nguyện vọng của NLĐ.

Có thể nói, nâng tuổi nghỉ hưu là xu thế của nhiều nước phát triển trên thế giới, kể cả những nước có điều kiện tương đồng với Việt Nam. Tuy nhiên, việc nâng tuổi nghỉ hưu sẽ có tác động đến nhiều yếu tố, do vậy cần xem xét, nghiên cứu cẩn trọng, đánh giá tác động cụ thể. Nếu nâng tuổi nghỉ hưu cần lựa chọn đối tượng, và phải có lộ trình, bước đi nhằm tạo sự ổn định và phù hợp với điều kiện của Việt Nam.