“Dự án đường cao tốc Bắc-Nam là một dự án lớn, vậy nguồn lực huy động như thế nào, chỉ riêng về giải phóng mặt bằng dự án này động đến không chỉ hàng ngàn mà là hàng chục ngàn hộ dân…”.

Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển đã đặt câu hỏi như vậy trước đề xuất làm đường cao tốc Bắc-Nam dài 1.372 km trong tờ trình về kế hoạch tài chính năm năm, kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016-2020 của Chính phủ tại phiên làm việc ngày 17-10 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Ông Hiển cho rằng với kế hoạch sử dụng 80.000 tỉ đồng từ ngân sách để xây dựng hơn 1.300 km cao tốc Bắc-Nam theo đề xuất của Chính phủ trong kế hoạch tài chính năm năm, kế hoạch đầu tư trung hạn 2016-2020 là số tiền lớn. Từ kinh nghiệm việc thực hiện xây dựng quốc lộ 1 và quốc lộ 14 đạt hiệu quả rất cao khi đã có chủ trương của Quốc hội, ông Hiển nhấn mạnh đề án này cần đưa ra trình Quốc hội xem xét, quyết định để tập trung nguồn lực.

Giải thích thêm về dự án, Thứ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Hồng Trường cho hay nhu cầu về đường bộ hiện cần trên 2.000 km đường cao tốc. Hiện đã có trên 700 km, còn thiếu hơn 1.300 km, vì vậy Bộ đặt quyết tâm xây dựng 1.300-1.500 km đường cao tốc nữa. “Nếu không đầu tư đường cao tốc Bắc-Nam từ bây giờ thì sẽ khó khăn cho năm năm sau, vì quốc lộ 1 với tốc độ khai thác như hiện nay sẽ hư hỏng bởi lưu lượng giao thông quá cao, lượng xe quá tải lớn” - ông Trường nói.

Về nguồn tiền để làm, ông Trường đề nghị: “Riêng đường cao tốc phải phát hành gói trái phiếu riêng, như vừa rồi Quốc hội phát hành gói riêng cho quốc lộ 1 thì mới có thể làm được”. Dẫn chứng khó khăn về việc huy động vốn từ các tổ chức tín dụng trong và ngoài nước, ông Trường cho hay: “Vốn nước ngoài thì họ đưa hai yêu cầu là phải bảo lãnh tỉ giá và bảo lãnh doanh thu cho họ. Vừa rồi định chuyển nhượng đường cao tốc cho một nhà đầu tư Ấn Độ, người ta chuẩn bị mua nhưng khi họ đưa ra yêu cầu bảo lãnh tỉ giá mình không bảo lãnh được nên họ lại lắc đầu”.

Ông Trường lý giải thêm với nguồn ngân sách khó khăn như hiện nay, nếu lấy khoảng 70.000 tỉ đồng từ nguồn vốn trung hạn ra để làm đường cao tốc, khiến các công trình khác phải hoãn lại thì sẽ rất khó khăn. Vì vậy, ông kiến nghị Quốc hội nghiên cứu có gói riêng đối với đường cao tốc để có thể đầu tư trước một số đoạn và từ nay đến năm 2022 hoàn thành gần 1.400 km đường cao tốc Bắc-Nam.

Trước giải trình của ông Trường, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển lưu ý cần tính toán thêm về nguồn lực. “Lấy ví dụ việc bảo lãnh về tỉ giá, doanh thu đối với nhà đầu tư để thu hút nguồn vốn thì có phù hợp với cơ chế thị trường mà chúng ta đang thực hiện hay không. Câu chuyện này không thể nghĩ đơn giản, cần thận trọng cân nhắc” - ông Hiển nói.