QĐND Online – Làm gì để nâng cao hơn nữa chất lượng giải quyết các vụ án là vấn đề các đại biểu tập trung thảo luận trong phiên thảo luận ở tổ sáng 25-3 về Báo cáo công tác nhiệm kỳ 2007-2011 của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao…

Công việc của tòa án và viện kiểm sát quá nhiều Qua báo cáo của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao cho thấy, vẫn còn một số bất cập, chưa đáp ứng được yêu cầu. Chất lượng xét xử chưa thật sự cao, tỷ lệ án sơ thẩm, phúc thẩm bị bác và sửa còn nhiều. Điều này cho thấy trình độ, năng lực của cán bộ còn có hạn chế. Đại biểu Đặng Văn Khanh (đoàn Hà Nội) cho rằng, hiện nay tình hình tội phạm khá phức tạp nên có rất nhiều án, nhiều án rất khó và đòi hỏi phải có nhân lực, thời gian. Đơn cử như việc gian lận trong thị trường chứng khoán. Để điều tra những vụ này rất khó, nếu không chứng minh được các yếu tố sẽ dễ dẫn đến oan sai, nhưng nếu sợ bị oan thì lọt tội phạm, nếu để lộ thì lại càng không dễ dàng để điều tra, xử lý. Thực tế này đòi hỏi ngành tòa án, viện kiểm sát không chỉ phải nâng cao chất lượng cán bộ mà còn phải tăng cường thêm nhân lực. Đại biểu Nguyễn Duy Hữu (đoàn Đắk Lắk) tỏ ra lo lắng. Đại biểu lấy ví dụ tại chính tỉnh mình, chỉ trong 4 tháng tính đến thời điểm hiện tại, tỉnh đã có tới 3.888 vụ án. Án quá nhiều khiến có thẩm phán phải xử ngày 4 vụ. Đây là sự cố gắng rất cao của đội ngũ trong ngành tòa án cũng như viện kiểm sát. Nhưng thực tế này cũng cho thấy, cường độ làm việc của đội ngũ cán bộ quá cao. Với cường độ như vậy, sẽ khó đảm bảo được chất lượng án. Ngoài ra chế độ tiền lương, thưởng còn thấp, đối với một tỉnh như Đắk Lắk phải đi lại xa, đường đi khó khăn đã càng ảnh hưởng tới công việc của cán bộ ngành tòa án. Chính việc này đã làm sức hút của ngành tòa án giảm, cử nhân luật ra trường ít người chịu về làm trong tòa án mà thường ra ngoài làm hoặc tham gia các văn phòng luật sư. Hiện nay, đội ngũ làm tòa án là đội ngũ “già”, thiếu lớp trẻ bổ sung. Đây là điều cần sớm có biện pháp giải quyết. Mặt khác, theo đại biểu Hữu, việc tiến hành lập các tòa án khu vực để tòa án độc lập với các cấp hành chính còn chậm. Việc này khiến việc xét xử các vụ án hành chính còn gặp nhiều khó khăn. Chung quan điểm, đại biểu Nguyễn Văn Thuận (đoàn Quảng Nam) đồng tình với ý kiến về việc khối lượng công việc quá nhiều ảnh hưởng đến chất lượng xét xử. Theo đại biểu, mỗi thẩm phán một tháng chỉ xét xử một số vụ nhất định, thời gian còn lại để nghiên cứu, nâng cao trình độ. Nhưng ở ta, khối lượng công việc quá nhiều, các thẩm phán chỉ còn thời gian đọc các bản án. Như vậy, sẽ khó bảo đảm xét xử tốt, dễ xảy ra oan sai. Thời gian qua, cơ chế chính sách đã được cải thiện nhiều, nhưng vẫn còn những thực tế khiến việc xét xử chưa thật hiệu quả. Việc tòa án chưa độc lập với cấp hành chính làm cho việc xét xử khó khăn và dễ thiếu khách quan. Tuy nhiều khó khăn do cơ chế, điều kiện khách quan, nhưng cũng phải nhìn nhận rằng, chính ngành tòa án, viện kiểm sát cũng tự kìm hãm mình. Đó là việc đào tạo cán bộ của ngành còn hạn chế; việc tổng kết kinh nghiệm xét xử chưa được tiến hành tốt. Cần giải quyết nguyên nhân từ gốc Nâng cao chất lượng xét xử không thể một sớm, một chiều vì điều kiện nhân lực cũng như vật chất còn hạn chế. Tuy nhiên, việc nâng cao chất lượng nhân lực, điều kiện vật chất cũng chưa phải là việc giải quyết triệt để. Cái chính là làm thế nào giảm việc vi phạm pháp luật trong xã hội. Theo đại biểu Đỗ Minh Hảo (đoàn Đắk Lắk), ngăn chặn việc vi phạm pháp luật phải giải quyết được hai vấn đề đó là việc không biết pháp luật mà vi phạm và biết rồi nhưng vẫn cố tình vi phạm. Vấn đề thứ nhất có nguyên nhân từ việc tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật của chúng ta chưa thật sự tốt. Các nơi đều có tủ sách pháp luật, các phương tiện thông tin đại chúng, nhưng việc thông tin, tuyên truyền về pháp luật vẫn còn hạn chế. Pháp luật chưa được dịch hết ra các tiếng dân tộc, nên bộ phận người dân tộc không biết hết được các quy định của pháp luật còn nhiều. Để giải quyết vấn đề này, cần nầng cao hơn nữa công tác tuyên truyền pháp luật. Vấn đề thứ hai có một phần nguyên nhân là do việc xử lý còn nhẹ, chưa đủ tính răn đe. Như việc xử lý thanh niên tụ tập đua xe gây nguy hiểm chẳng hạn. Chúng ta bắt, sau đó lại thả về, nếu chúng ta tịch thu xe, rồi phạt nặng thêm nữa, liệu có còn nhiều thanh niên dám đua xe ? Điều này cho thấy, chúng ta cần tăng cường các chế tài hơn nữa. Cùng quan điểm phải làm sao hạn chế được nhiều nhất những vi phạm pháp luật, đại biểu Nguyễn Lân Dũng (đoàn Đắk Lắk) phát biểu: mỗi đại biểu Quốc hội trong nhiệm kỳ của mình đều nhận được rất nhiều đơn, thư. Trong đó nhiều đơn thư vượt cấp, thiếu căn cứ pháp lý để giải quyết và đa phần về đất đai. Để giải quyết hết vấn đề này là rất khó. Vì vấn đề đất đai hiện đang khá phức tạp khi mà các quy định của pháp luật còn những điểm chưa thật sự hợp lý, điều chỉnh được đúng đắn các quan hệ đang phát sinh trong xã hội. Điều này làm cho những mâu thuẫn phát sinh ngày càng nhiều, khiếu kiện ngày càng lớn. Cái chính là chúng ta phải sớm có những quy định pháp luật phù hợp quy định để không phát sinh kiện cáo, ngăn chặn từ gốc các vụ án. “Chứ để như hiện nay, viện kiểm sát và tòa án sẽ bất lực với hàng núi đơn, thư” đại biểu Dũng nhấn mạnh. Chiều 25-3, Quốc hội thảo luận tại hội trường về Báo cáo công tác nhiệm kỳ 2007-2011 của Chủ tịch nước, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Bài và ảnh: Xuân Dũng