Trong phiên chất vấn Thủ tướng, đại biểu Dương Trung Quốc đặt vấn đề về “văn hóa từ chức”. Ông Dương Trung Quốc cho rằng, triển khai “văn hóa từ chức” đến thời điểm này đã chín muồi, khi Thủ tướng quyết tâm xây dựng Chính phủ liêm chính. Và Thủ tưởng Chính phủ đã tiếp thu ý kiến này, đồng thời giao cho Bộ Nội vụ nghiên cứu để triển khai.

Can co co che bat buoc tu chuc - Anh 1

Ảnh minh họa

“Văn hóa từ chức” một lần nữa được đề cập trong diễn đàn Quốc hội cho thấy tính khả thi của việc hình thành cơ chế từ chức để triển khai thực hiện một cách đồng bộ, nghiêm túc; để “văn hóa từ chức” trở thành chuẩn mực cơ bản, là đạo đức công vụ của người lãnh đạo.

Lâu nay, việc từ chức rơi vào những trường hợp người lãnh đạo đó bị bệnh, không đảm bảo sức khỏe để thực hiện nhiệm vụ nên họ từ chức, nhường vị trí lãnh đạo cho những đồng chí khác có sức khỏe, trình độ, năng lực hơn để đảm đương nhiệm vụ, góp phần thực hiện tốt nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị. Từ chức trong trường hợp này là đương nhiên, khách quan và không có gì để bàn luận.

Đối với trường hợp để xảy ra sai phạm trong ngành, địa phương do mình quản lý, tuy người lãnh đạo đó không trực tiếp gây ra và chưa đến mức phải xử lý kỷ luật, tuy nhiên vẫn có trách nhiệm trong việc buông lỏng quản lý để xảy ra sai phạm thì những trường hợp như vậy cần thiết phải từ chức để gánh vác một phần trách nhiệm do mình gây ra. Nhưng những trường hợp này ít khi xuất hiện việc từ chức.

Từ chức không phải là hình thức kỷ luật, phụ thuộc hoàn toàn vào ý chí chủ quan của người lãnh đạo, họ có quyền từ chức hoặc không. Nếu trong ngành hoặc địa phương để xảy ra những sai phạm nghiêm trọng mà người đứng đầu không chịu từ chức thì sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến danh dự, uy tín, mất lòng tin của nhà đầu tư, nhân dân, cán bộ và công chức vào bộ máy nhà nước. Do đó, cần thiết phải có cơ chế bắt buộc người lãnh đạo để xảy ra sai phạm thuộc phạm vi quản lý phải từ chức. Vậy, cơ chế đó là gì, quy định ra sao thì cần phải nghiên cứu đầy đủ, để việc từ chức vừa là quyền, vừa là nghĩa vụ của người lãnh đạo.

Trước hết, người lãnh đạo phải có đạo đức công vụ, phải có trách nhiệm với mọi hoạt động của cơ quan, đơn vị; nếu để xảy ra những sai phạm đến mức nghiêm trọng ảnh hưởng đến tập thể thì người lãnh đạo đó phải từ chức, không nên đổ lỗi cho tập thể hoặc đổ lỗi cho nguyên nhân khách quan, chủ quan. Đây là trách nhiệm của người lãnh đạo, khi nhậm chức hoặc khi được bổ nhiệm vào chức vụ nào đó họ cần phải có cam kết đối với cơ quan quản lý, rằng: “Nếu thiếu trách nhiệm quản lý để xảy ra những sai phạm thuộc phạm vi quản lý thì phải từ chức”. Nếu có cam kết này, người lãnh đạo sẽ có trách nhiệm hơn trong việc quản lý, điều hành cơ quan, đơn vị, không để xảy ra những sai phạm, tiêu cực, tham nhũng, nếu không họ buộc phải từ chức theo cam kết khi nhận chức.

Trong trường hợp người lãnh đạo để xảy ra sai phạm phải từ chức mà không tự động từ chức thì phải có biện pháp bắt buộc họ phải từ chức hoặc kêu gọi từ chức. Cơ quan quản lý cấp trên của người lãnh đạo để xảy ra sai phạm phải tổ chức họp nhận xét, đánh giá, nếu đến mức phải từ chức thì phải yêu cầu họ tự chức, nếu người đó không chịu từ chức thì áp dụng biện pháp cuối cùng, đó là trình cấp có thẩm quyền miễn nhiệm chức vụ người đó với lý do không đủ năng lực, uy tín để làm việc.

Cần phải lưu ý rằng, việc từ chức không áp dụng trong trường hợp né tránh việc xử lý hành chính, xử lý hình sự và xử lý kỷ luật Đảng, trường hợp này, người lãnh đạo không được phép từ chức mà phải chờ kết quả xử lý, nếu không thuộc trường hợp bị xử lý với hình thức cách chức thì họ có quyền và nghĩa vụ từ chức.

Song song với “văn hóa từng chức” của người lãnh đạo thì cần phải có cơ chế bắt buộc từ chức đối với những trường hợp không chịu từ chức, đây là một trong giải pháp nhằm nâng cao năng lực quản lý của người lãnh đạo, góp phần xây dựng một nền hành chính trong sạch, một Chính phủ liêm chính như lời của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã nói.

Minh Đức