Nhiều năm qua, trên tuyến sông Hồng, sông Luộc thuộc địa bàn tỉnh Hưng Yên, tình trạng khai thác cát trái phép diễn ra tràn lan, nhiều nhất ở các khúc sông thuộc địa bàn huyện Khoái Châu, Kim Động, thành phố Hưng Yên. Nạn khai thác cát trái phép đã gây nhiều hệ lụy cho xã hội.

Tại thôn Lê Lợi, xã Tân Hưng, thành Phố Hưng Yên, nơi vùng đất bãi ven sông Hồng đang bị sạt lở nghiêm trọng, ông Nguyễn Ngọc Hoa, xã Tân Hưng cho biết: “Cát tặc” thường cho tàu vào tận bờ sông hút cát gây sạt lở đất bãi sâu hàng chục mét, dài cả cây số; nhân dân phản ánh với chính quyền xã nhưng không dẹp được nạn cát tặc, bức xúc quá dân tự tổ chức vây bắt, tạm giữ được hai tàu hút cát bàn giao cho Công an thành phố Hưng Yên xử lý".

Chủ tịch UBND xã Tân Hưng, Cao Tuấn Hưng phân trần; chúng tôi cũng bức xúc lắm chứ, biết tàu lạ đến khai thác cát trái phép nhưng không làm gì được, bởi không có thẩm quyền, phương tiện để ngăn chặn “cáttặc”, chỉ biết báo cáo thực trạng này lên cấp trên...

Tại khúc sông Hồng, thuộc địa bàn xã Chí Tân, huyện Khoái Châu, nơi nhiều tàu hút cát có công suất lớn hoạt động khá nhộn nhịp, ông Trần Xuân Hồi, xã Chí Tân cho biết: Hoạt động khai thác cát trái phép gần như cả tháng, từ 7 giờ tối hôm trước đến 5 giờ sáng ngày hôm sau. Hút cát xong, tàu về các bến, bãi chứa vật liệu xây dựng ven sông giao hàng; sau đó, xe tải lớn, nhỏ lại ùn ùn đến chở cát đi, gây nên thảm họa bụi cát, phá nát nhiều tuyến đường giao thông, làm dân sống ven đường khổ lắm, kêu lên các cấp chính quyền, nhưng mãi không giải quyết được....

Trước tình trạng khai thác cát trái phép ngày càng diễn biến phức tạp, Trưởng Phòng Cảnh sát đường thủy, Công an tỉnh Hưng Yên Nguyễn Xuân Hiếu cho biết: “Cát tặc” có nhiều thủ đoạn khai thác cát trái phép và rất manh động: khai thác vào ban đêm, cho tàu chở cát chạy lòng vòng thấy không có lực lượng chức năng lập tức cho tàu dừng lại hút cát, thấy công an đến thu ống hút cho tàu chạy tiếp, có khi tàu hút cát trộm lại là tàu có hợp đồng chở cát của chủ mỏ cát đã được cấp phép.... Các lực lượng chức năng tỉnh Hưng Yên đã ra quân bắt “cát tặc”.

Tổng hợp số liệu từ 16-11-2015 đến 15-10-2016 của Phòng Cảnh sát đường thủy Công an tỉnh Hưng Yên cho thấy, các lực lượng chức năng của tỉnh đã phát hiện, bắt giữ, xử lý 21 trường hợp khai thác cát trái phép; tổng mức phạt 574 triệu đồng.

Tỉnh Hưng Yên có khoảng 70 km sông Hồng, 23 km sông Luộc thuộc địa phận các huyện Văn Giang, Khoái Châu, Kim Động, Tiên Lữ, Phù Cừ, thành phố Hưng Yên. Để quản lý hoạt động khai thác cát, trong những năm qua tỉnh Hưng Yên đã cấp phép cho doanh nghiệp khai thác 10 mỏ cát trên tuyến sông Hồng, với công suất hơn 1,6 triệu m3/năm.

Tuy nhiên, việc quản lý, khai thác cát còn nhiều bất cập: tình trạng khai thác, mua bán cát sông trái phép, không rõ nguồn gốc vẫn còn diễn ra ở nhiều nơi; chính quyền một số xã cho các tổ chức, cá nhân thuê đất để khai thác cát, đất, làm bến bãi tập kết cát không đúng thẩm quyền, sự phối kết hợp giữa các cấp, các ngành, các địa phương chưa chặt chẽ, thiếu đồng bộ, chưa thường xuyên... dẫn đến tình trạng khai thác cát trái phép tràn lan, lãng phí, bừa bãi không hiệu quả, gây thiệt hại về kinh tế, hệ lụy xấu về xã hội.

Để tăng cường công tácquản lý nhà nước về tài nguyên khoáng sản, ngày 2-8-2016 UBND tỉnh Hưng Yên đã ra chỉ thị nêu rõ “Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm những hành vi vi phạm trong việc khai thác và sử dụng cát sông, đất làm gạch ngói; quy trách nhiệm cho người đứng đầu địa phương nếu để xảy ra tình trạng khai thác khoáng sản (cát, đất) trái phép tái diễn trên địa bàn”. Nhưng động thái xử lý “cát tặc” chỉ có tác dụng được một thời gian ngắn, sau đó nạn khai thác cát trái phép hoạt động mạnh trở lại, thậm chí “cát tặc” liều lĩnh cho tàu hút cát ở gần chân đê, kè, bờ gây sạt lở đất canh tác, ảnh hưởng công trình đê điều.

Nhiều người dân băn khoăn, thắc mắc tàu hút trộm cát to, hoạt động ngang nhiên như vậy mà sao tỉnh Hưng Yên không dẹp được? Việc quy trách nhiệm đã thực hiện chưa, như thế nào?

Từ thực trạng trên, đề nghị các ngành chức năng tỉnh Hưng Yên có những biện pháp hữu hiệu, phát hiện, xử lý nghiêm những vi phạm trong việc quản lý, khai thác cát trái phép hiện nay, tránh thiệt hại tài nguyên của đất nước, gây bức xúc trong nhân dân và để lại những hệ lụy xấu trong xã hội.