Cả chục năm nay, GD&ĐT nước ta vẫn đang loay hoay với việc cải cách nhưng những quyết định ban ra lại vấp phải vô số phiền phức không đáng có.

Sau một thời gian nghe ý kiến đóng góp của các nhà chuyên môn và dư luận xã hội, chiều ngày 28/9/2016, Bộ Giáo dục & Đào tạo (GD&ĐT) đã chính thức công bố quyết định về kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2017. Kế hoạch thi cử này không có gì khác đáng kể so với dự kiến ban đầu của Bộ về số lượng các môn thi, kiểu cách thi, phương thức tổ chức, các địa điểm thi.

Điều khiến dư luận rộng rãi băn khoăn và không đồng thuận với Bộ là việc thi trắc nghiệm môn toán. Về điểm này, nhiều nhà nghiên cứu có uy tín trong lĩnh vực giáo dục đã chỉ ra rằng môn toán không thể thi trắc nghiệm mà phải là thi tự luận mới có thể rèn khả năng tư duy lo-gic cho các em.

Nhưng cuối cùng Bộ GD&ĐT vẫn bảo lưu ý kiến để quyết định theo ý mình với những lý lẽ riêng xem ra ít sức thuyết phục. Đây là một trong những điều khiến học sinh còn nhiều băn khoăn về kỳ thi trong năm tới.

Cai cach giao duc: Hoc sinh van chua the yen tam - Anh 1

Ảnh minh họa.

Xã hội ghi nhận ngành GD&ĐT luôn trăn trở, hết tìm cách này đến cách khác để cải tiến mọi việc liên quan đến lĩnh vực của mình. Bao năm qua, việc thi cử là một trong những nội dung luôn được Bộ tìm cách cải tiến, những mong tìm ra cách thức tốt nhất, thuận tiện nhất, giảm thiểu tốn kém, công sức cho học sinh và các bậc phụ huynh. Tuy nhiên, cái tâm giàu nhiệt huyết là một chuyện còn cái trí, sự tổng hợp của nhiều bộ óc giàu trí tuệ, giàu kinh nghiệm, thông thái, uyên bác, không xa rời thực tế lại là chuyện khác.

Phải tới cả chục năm nay, ngành GD cứ mãi loay hoay với việc cải cách mà vẫn chưa tìm ra được đường đi ổn định, bền vững. Nói đến giáo dục, chủ yếu là nói đến hai đối tượng chính là thầy và trò. Có cảm giác cả hai đối tượng này luôn được đem ra để “thể nghiệm” hết kiểu này đến cách khác.

Thông tư 30 ra đời cách đây 2 năm chủ trương đối với học sinh (HS) ở tiểu học, không chấm điểm, không ra bài về nhà, không chê bôi, không so sánh các em với nhau nhằm mục đích loại trừ áp lực học hành lên các em và giảm bớt vất vả cho giáo viên (GV). Mới nghhe thấy cách này là rất hay nhưng khi bắt tay thực hiện mới thấy lộ ra quá nhiều điểm dở so với cách truyền thống, nhiều nơi “phá sản” phải trở lại cách cũ.

Bởi vậy mà ngày 28/9/2016, Bộ lại có Thông tư 22 điều chỉnh lại nội dung đã có trước ở Thông tư 30 với sự thay đổi một số điểm. Không chấm điểm hàng ngày nhưng cuối tháng, cuối kỳ, HS sẽ được xếp loại A,B,C. Ai cũng thấy rõ là thay vì chấm điểm lại xếp hạng như vậy thì HS vẫn biết mình thua kém hay hơn bạn khác. Vậy thì đâu có giải quyết được việc tránh tâm lý tự ty (hoặc tự kiêu) cho các em?

Rồi GV thay vì nhận xét vào vở thì nay có thể nhận xét miệng bất cứ lúc nào một cách linh hoạt. Điều này dễ tạo điều kiện cho những GV chưa có tinh thần trách nhiệm cao với HS dễ tùy tiện, đại khái, thậm chí là không nhận xét. Nhiều GV cho rằng Thông tư 22 không hề giảm áp lực cho HS và cho họ, thậm chí còn gây phiền phức hơn bởi rất nhiều sổ sách phát sinh.

Lại nữa: Tổ chức lớp ở tiểu học theo hình thức VNEN, chia HS thành từng nhóm, ngồi quây tròn, tự quản, bàn bạc, thảo luận với nhau chứ GV không giảng như cách cũ mà chỉ hướng dẫn HS trao đổi đã tỏ ra bất ổn khi hoàn cảnh, điều kiện của phần lớn trò và thầy ở cấp tiểu học tại nước ta chưa thể học và dạy theo kiểu này. Sự thật là hình thức này đã không được các trường tiểu học thực hiện. Họ đã bãi bỏ để trở lại hình thức dạy và học theo lối cũ truyền thống.

Đất nước ta đã bước vào thời kỳ đổi mới, hội nhập được tròn 30 năm. Không thể phủ nhận những nỗ lực, cố gắng vượt bậc của ngành GD. Tuy nhiên, trong thời gian gần một phần ba thế kỷ, việc mò mẫm, chưa tìm ra được sự định hình vững chắc của nền GD hiện đại cho đất nước là điều khiến toàn xã hội chưa thể yên tâm. Đã quá muộn với đòi hỏi cần một sự bứt phá chắc chắn và bền vững trong lĩnh vực này.

TS Nguyễn Đình San/KD&PL