Trong tuyên bố chung bế mạc hội nghị thượng đỉnh APEC ngày 20.11, các lãnh đạo Châu Á - Thái Bình Dương khẳng định quyết bảo vệ tự do thương mại và chống lại bảo hộ mậu dịch.

Cac lanh dao APEC quyet bao ve tu do thuong mai, chong bao ho mau dich - Anh 1

Tại hội nghị thượng đỉnh APEC, các lãnh đạo thế giới thảo luận về các hiệp định thương mại tự do có nguy cơ bị phá vỡ dưới thời ông Trump

“Chúng tôi tái khẳng định cam kết luôn mở cửa thị trường và kiên quyết đấu tranh chống lại bảo hộ mậu dịch”, AFP dẫn lại tuyên bố chung trong phiên bế mạc hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (APEC) tại thủ đô Lima, Peru tối ngày 20.11 (giờ địa phương, sáng 21.11 giờ VN).

Chính sách bảo hộ mậu dịch trở thành mối bận tâm chính trong hội nghị thượng đỉnh APEC, nhất là sau khi người dân Anh bỏ phiếu rời khỏi Liên minh châu Âu (EU) và ông Donald Trump đắc cử tổng thống Mỹ. Ông Trump, người sẽ tuyên thệ nhậm chức vào ngày 20.1.2017, từng tuyên bố hạn chế các hiệp định thương mại tự do nhằm bảo vệ công ăn việc làm cho người Mỹ.

Mối bận tâm chính của các lãnh đạo APEC là việc ông Trump trong chiến dịch tranh cử, tuyên bố phản đối Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) do Tổng thống Barack Obama thúc đẩy. Ông Trump đã gọi đây là “một thảm họa” và “sự cưỡng bức" đối với Mỹ, khiến nhiều công ăn việc làm ở Mỹ bị chuyển ra nước ngoài.

Ông Trump đã đề xuất hủy bỏ TPP và tái đàm phán hoặc hủy bỏ những thỏa thuận thương mại tự do mà Mỹ tham gia. Điều này có thể khiến thị trường thế giới biến động.

Các lãnh đạo APEC còn tuyên bố sẽ “chống lại chế độ bảo hộ nền công nghiệp trong nước (vốn được ông Trump ủng hộ) có thể làm suy yếu thương mại và làm chậm tiến trình phục hồi nền kinh tế toàn cầu”, đồng thời cam kết tránh phá giá đồng tiền. Trước đó, trong chiến dịch tranh cử, ông Trump nhiều lần cáo buộc Trung Quốc phá giá đồng nhân dân tệ để tăng cường xuất khẩu. Ông cũng dọa sẽ tuyên bố Trung Quốc là quốc gia chuyên phá giá đồng tiền ngay sau khi tuyên thệ nhậm chức.

Giữa lúc TPP đang trong tình trạng bất định vì Quốc hội Mỹ vẫn chưa thông qua và bị ông Trump phản đối, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đẩy mạnh xúc tiến các thỏa thuận do Trung Quốc khởi xướng tại APEC. Đó là hiệp định Khu vực Tự do Thương mại châu Á - Thái Bình Dương của APEC (FTAAP) và Đối tác Kinh tế Toàn diện trong vùng (RCEP). RCEP có 16 quốc gia thành viên, bao gồm Ấn Độ nhưng không có Mỹ.

Ông Tan Jian, quan chức cấp cao trong phái đoàn Trung Quốc tham dự APEC, cho hay ngày càng nhiều quốc gia muốn gia nhập RCEP, bao gồm cả Peru và Chile, và Trung Quốc muốn sớm hoàn tất đàm phán và đạt được thỏa thuận để thông qua RECP.

Nhưng trong cuộc họp báo tại APEC, Tổng thống Obama nhấn mạnh TPP “vẫn chưa chết”, đồng thời khuyên người kế nhiệm Trump nên duy trì trật tự thế giới tự do, bởi vì hòa bình và thịnh vượng của thế giới phụ thuộc vào trật tự này. “Lời khuyên chính tôi dành cho Tổng thống đắc cử Trump là Mỹ thật sự là một quốc gia không thể thiếu được trong trật tự thế giới tự do của chúng ta”, ông Obama nhấn mạnh.

Một số lãnh đạo quốc gia tham gia TPP đề xuất TPP có thể tiếp tục mà không cần có Mỹ, nhưng một số lãnh đạo khác cho rằng điều này buộc phải tái đàm phán hiệp định này.

Phúc Duy