– Việc xây dựng các cửa khẩu quốc tế giữa Việt Nam – Campuchia trong những năm qua đã góp phần thúc đẩy tăng cường quan hệ giao lưu giữa các địa phương của hai quốc gia với nhau, đặc biệt là việc phát triển kinh tế khu vực biên giới.

Năm 2010, do ảnh hưởng khủng hoảng kinh tế thế giới nên hoạt động thương mại của Khu Kinh tế cửa khẩu Mộc Bài có thời gian bị chững lại. Số doanh nghiệp đang hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực thương mại tại đây là 56, nhưng số không thường xuyên kinh doanh lên đến khoảng 38 doanh nghiệp. Lượng người đến tham quan và mua sắm tại Khu Thương mại- công nghiệp Mộc Bài chỉ bằng 87% so cùng kỳ năm trước. Tuy vậy, Ban Quản lý Khu Kinh tế cửa khẩu Mộc Bài đã thường xuyên quan tâm giải quyết những vướng mắc của các doanh nghiệp, hỗ trợ cho những đơn vị đầu tư mở rộng siêu thị, chợ đẩy nhanh tiến độ thi công. Hiện trong Khu Kinh tế cửa khẩu Mộc Bài có một chợ đường biên do Tổng Công ty Thương mại Sài Gòn đầu tư với tổng vốn trên 42 tỷ đồng, diện tích 31.000m2. Ngoài ra còn có 2 trung tâm thương mại với tổng diện tích trên 60 ha, trong đó Trung tâm thương mại Hiệp Thành có diện tích 24 ha, tổng số vốn đầu tư 217,5 tỷ đồng; Trung tâm dịch vụ thương mại Quốc tế Phi Long có diện tích 37 ha, vốn đầu tư 122,7 tỷ đồng. Tính chung, các doanh nghiệp đã đầu tư xây dựng các dự án thương mại và dịch vụ hơn 480 tỷ đồng và 8 siêu thị lớn nhỏ cùng với trên 40 cửa hàng, ki-ốt bán hàng miễn thuế. Nhờ tăng cường đầu tư việc bán buôn của các doanh nghiệp trong khu kinh tế cửa khẩu tăng trưởng khá tốt. Trong năm 2010, các doanh nghiệp tại Khu Kinh tế cửa khẩu Mộc Bài đã đóng góp cho ngân sách khoảng 6,5 tỷ đồng. Hiện nay, Ban Quản lý Khu Kinh tế cửa khẩu Mộc Bài đang thực hiện một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng phục vụ khách tham quan, mua sắm tại khu để khách được mua hàng miễn thuế đúng quy định. Ban Quản lý dự kiến sẽ chuyển đổi công năng Khu Thương mại- công nghiệp Mộc Bài theo hướng thu gọn các doanh nghiệp hoạt động thương mại về một khu vực, chuyển Khu thương mại Hiệp Thành thành khu gia công, chế biến hàng xuất khẩu. * Với trên 96 km đường biên giới tiếp giáp với nước bạn Campuchia, An Giang là tỉnh có lợi thế phát triển kinh tế qua cửa khẩu. Đầu năm 2008, khi Khu Kinh tế cửa khẩu An Giang chính thức đi vào hoạt động theo Quyết định số 65/2007/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, hoạt động kinh tế qua biên giới giữa An Giang và Campuchia thật sự khởi sắc. Khu thương mại Tịnh Biên chính thức hoạt động vào đầu năm 2009, sức mua sắm ở khu vực biên giới tăng rất mạnh. Hiện có 52 doanh nghiệp đăng ký bán hàng miễn thuế ở Khu thương mại Tịnh Biên với số vốn trên 400 tỷ đồng. Tỷ lệ hàng Việt Nam chất lượng cao chiếm 30% trong số hơn 3.000 mặt hàng trưng bày tại đây. Các dự án đầu tư vào Khu Kinh tế cửa khẩu đang được khẩn trương đẩy nhanh tiến độ hoàn thành. Cụ thể, khu Cửa khẩu Vĩnh Xương đã hoàn thành việc xác định hiện trạng sử dụng đất tại Khu thương mại - dịch vụ và dân cư đô thị (39 ha), Cửa khẩu Khánh Bình đã xây dựng xong Trạm kiểm soát liên hợp Vĩnh Hội Đông và nâng cấp thành cửa khẩu chính của quốc gia, riêng khu vực cửa khẩu Tịnh Biên đã đưa vào sử dụng 2 khu chức năng phi thuế quan là Khu thương mại Tịnh Biên (6 ha) và Khu công nghiệp Xuân Tô (57 ha)… Một trong những nguyên nhân tạo nên sức hút ở khu vực kinh tế của khẩu là công tác kêu gọi đầu tư được triển khai khá đồng bộ với chính sách ưu đãi như: Đối với doanh nghiệp mới thành lập sẽ được áp dụng mức thuế suất thu nhập doanh nghiệp 10% trong 15 năm, sau đó mới áp dụng mức thuế theo quy định là 28%; được miễn thuế 4 năm kể từ khi có thu nhập chịu thuế và giảm 50% số thuế phải nộp cho 9 năm tiếp theo đối với cơ sở kinh doanh mới thành lập từ dự án đầu tư…Theo đánh giá của cơ quan chức năng, các cửa khẩu trên địa bàn An Giang giữ vị trí quan trọng trong việc giao thương giữa các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long với Vương quốc Campuchia. Đây còn là cửa ngõ để hàng hóa trong nước tiếp cận với thị trường các nước ASEAN. Nhờ chú trọng đầu tư, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa qua các cửa khẩu của An Giang liên tục tăng và chiếm đến 70% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của 10 tỉnh biên giới tiếp giáp Campuchia. Kim ngạch xuất nhập khẩu tăng hàng năm, năm 2006 đạt 600 triệu USD, 2007 đạt 700 triệu USD, năm 2008 tăng lên 930 triệu USD, năm 2009 là trên 1,1 tỷ USD… Bên cạnh hoạt động mậu dịch, các cửa khẩu biên giới cũng thuận lợi cho phát triển du lịch cả đường thủy và đường bộ khi mà khoảng cách từ Cửa khẩu Tịnh Biên đến thủ đô Phnom Penh (Campuchia) chỉ dài 76 km. Với chính sách thông thoáng về xuất nhập cảnh giữa Việt Nam và Campuchia, lượng người qua lại các cửa khẩu của An Giang tăng nhanh. Kinh tế phát triển, đời sống người dân vùng biên giới cũng khởi sắc. Hiện nay, Khu Kinh tế cửa khẩu đã trực tiếp giải quyết việc làm cho hàng trăm lao động trong khu vực. Dự kiến, khi Khu thương mại Tịnh Biên được lấp đầy sẽ giải quyết việc làm cho hơn 2.000 lao động. Các dịch vụ phụ trợ như nhà hàng, khách sạn, vận chuyển hàng hóa… cũng phát triển sôi động. Với vị trí đắc địa nằm trên trục giao thông xuyên Á nối Việt Nam với các nước trong khu vực, Khu kinh tế cửa khẩu Hoa Lư đang và sẽ tạo động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế của tỉnh Bình Phước và hoạt động giao thương giữa hai nước Việt Nam và Campuchia. Đây là Khu Kinh tế cửa khẩu phát triển giao lưu kinh tế, văn hóa, quan hệ chính trị, ngoại giao giữa Việt Nam và Campuchia; đồng thời là trung tâm thương mại, công nghiệp, dịch vụ của tỉnh Bình Phước và là đầu mối giao thông đường sắt, đường bộ quan trọng trong vùng. Phạm vi quy hoạch của Khu Kinh tế cửa khẩu Hoa Lư gồm các xã: Lộc Thái, Lộc Tấn, Lộc Hòa, Lộc Thạnh (tách từ xã Lộc Tấn) và thị trấn Lộc Ninh thuộc huyện Lộc Ninh với tổng diện tích tự nhiên là 28.364 ha. Dự báo đến năm 2015, quy mô dân số của Khu kinh tế này là vào khoảng 80.000 người đến 100.000 người và tiếp tục tăng thêm khoảng 30.000 người vào năm 2025, trong đó dân số đô thị khoảng 40.000 người đến 60.000 người vào năm 2015 và tăng lên khoảng từ 90.000 người đến 100.000 người vào năm 2025. Theo Quyết định 2070/QĐ-TTg ngày 11/12/2009, Ban Quản lý Khu Kinh tế cửa khẩu Hoa Lư được hợp nhất với Ban quản lý các khu công nghiệp tỉnh Bình Phước để thành lập Ban quản lý khu kinh tế tỉnh Bình Phước. Cấu trúc phát triển không gian Khu kinh tế dựa trên các trục giao thông chính gồm trục quốc lộ 13, trục đường sắt Xuyên Á liên kết với các khu chức năng gồm: Khu quản lý, thương mại - dịch vụ cửa khẩu; khu phi thuế quan; khu đô thị cửa khẩu Hoa Lư; các điểm dân cư và sản xuất nông nghiệp và các khu rừng sản xuất, rừng phòng hộ. Về kiến trúc cảnh quan, sẽ cải tạo nâng cấp các khu phố cũ; tuy nhiên, giữ lại các khu vực làng xóm mang đậm yếu tố cảnh quan, sinh thái, truyền thống, làng nghề hấp dẫn về du lịch, bảo vệ tối đa các giá trị văn hóa - lịch sử nhằm tạo ra kiến trúc đặc thù của từng khu vực trong đô thị. Về giao thông, sau năm 2020, theo nhu cầu vận chuyển, nghiên cứu hình thành tuyến đường bộ cao tốc từ Khu kinh tế của khẩu Hoa Lư đi Chơn Thành. Theo thông tin từ Ban quản lý Khu kinh tế cửa khẩu Hoa Lư, tính đến tháng 10/2009, đã có 51 nhà đầu tư đăng ký đầu tư vào KKTCK Hoa Lư, trong đó có 1 nhà đầu tư kinh doanh cơ sở hạ tầng, 21 nhà đầu tư đã được Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Phước giao đất để thực hiện dự án, với tổng vốn đầu tư 1.087,7 tỷ đồng, tổng diện tích được giao là 228 ha; 9 doanh nghiệp đã được chấp thuận chủ trương cho phép nhưng chưa giao đất và 29 doanh nghiệp xin phép đầu tư đang được Ban Quản lý Khu kinh tế xem xét trình tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư. Năm 2010, kết quả hợp tác giữa hai tỉnh Kiên Giang và Kampot đã có những kết quả khả quan, hai bên đã phối hợp chặt chẽ trong việc cung cấp, trao đổi thông tin đấu tranh ngăn chặn các loại tội phạm xuyên biên giới. Tình hình an ninh trên vùng biển được giữ vững. Quan hệ hợp tác trên các lĩnh vực thương mại, thủy sản, du lịch, sản xuất nông nghiệp được lãnh đạo hai tỉnh quan tâm thực hiện, có tổng kết đánh giá theo từng giai đoạn. Năm 2011 là năm rất quan trọng trong việc tiếp tục thực hiện các chính sách chiến lược của Chính phủ Hoàng gia Campuchia và Chính phủ Việt Nam. Mục tiêu chung là góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế song phương, nâng cao đời sống nhân dân hai tỉnh Kampốt và Kiên Giang. Những năm tiếp theo, hai bên tiếp tục đẩy mạnh quan hệ hợp tác trên nhiều lĩnh vực, đặc biệt là kinh tế, cụ thể: Hai bên sẽ không ngừng đẩy mạnh hợp tác phát triển toàn diện lĩnh vực kinh tế thương mại, tăng kim ngạch hàng hóa hai chiều. Trên cơ sở các văn kiện thỏa thuận đã ký kết giữa hai tỉnh, các ngành hữu quan sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp thường xuyên trao đổi, tìm ra những mặt hàng phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng. Tại cửa khẩu quốc tế Hà Tiên – Prek Chak, hai bên sẽ sớm xây dựng chợ biên giới, kho ngoại quan, khu bảo thuế, siêu thị miễn thuế…Đồng thời, tỉnh Kiên Giang sẽ khuyến khích các nhà đầu tư có đủ tiềm lực về vốn, năng lực và kinh nghiệm trên lĩnh vực xây dựng tham gia đầu tư tại tỉnh Kampốt. Hai bên cũng sẽ tiếp tục hợp tác phát triển nông – lâm nghiệp, thủy sản. Kiên Giang sẽ cử cán bộ định kỳ sang Kampot hỗ trợ nông dân nước bạn trồng lúa cao sản; các doanh nghiệp của Kiên Giang sẽ nghiên cứu địa điểm xúc tiến việc đầu tư xây dựng nhà máy chế biến thủy sản tại Prek Chak; đầu tư nuôi tôm công nghiệp và bán công nghiệp; hợp tác trồng rừng theo quy hoạch của tỉnh Kampot. Năm 2011, Kiên Giang và Kampốt sẽ tập trung tháo gỡ khó khăn về cơ chế chính sách, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ của hai tỉnh gặp gỡ, trao đổi nhằm đẩy nhanh quá trình liên doanh, liên kết trong xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường cả hai phía và xuất khẩu hàng hóa sang nước thứ ba. Long An và Svây Riêng là 2 tỉnh kết nghĩa trên tinh thần, hữu nghị và hợp tác cùng có lợi, trong những năm qua, 2 tỉnh đã phối hợp trong việc quy hoạch, xây dựng khu kinh tế cửa khẩu của mỗi bên nhằm phục vụ cho việc phát triển kinh tế -xã hội vì lợi ích của nhân dân 2 tỉnh, đồng thời phối hợp chặt chẽ và có hiệu quả trong việc phòng chống các loại tội phạm, buôn lậu qua biên giới. Được biết, cặp Cửa khẩu quốc tế Bình Hiệp-PrâyVo đã được lãnh đạo 2 tỉnh đồng thuận, các cơ quan có liên của hai quốc gia tận tình giúp đỡ, tập trung chỉ đạo thực hiện. Đến nay, việc nâng cấp lên 2 cửa khẩu quốc tế là nhằm khai thác lợi thế và tiềm năng của 2 tỉnh trên các lĩnh vực, nhất là trong việc đón tiếp khách quốc tế qua lại cửa khẩu. Cùng với việc khai thông cặp cửa khẩu quốc tế Bình Hiệp – PrâyVo, các tuyến giao thông hai bên biên giới nối vào cửa khẩu cũng đã và đang được nâng cấp hoàn chỉnh. Đoạn quốc lộ 62 từ ngã ba Bình Hiệp đến cửa khẩu đã cơ bản hoàn thành. Đường được thiết kế mỗi bên 2 làn xe, ở giữa có dãy phân cách trồng hoa, cây cảnh tạo cảnh quan khang trang. Với việc nâng cấp từ cửa khẩu quốc gia thành cửa khẩu quốc tế, cửa khẩu Bình Hiệp - BrâyVo sẽ góp phần thúc đẩy giao thương giữa hai nước Việt Nam - Campuchia nói chung và giữa 2 tỉnh Long An – SvâyRiêng nói riêng. Trước đây, hai bên cửa khẩu chỉ có 2 chợ nhỏ, bán lẻ hàng hóa, số lượng không nhiều. Cùng với việc nâng cấp cửa khẩu, phía Việt Nam đang triển khai dự án xây dựng khu thương mại cửa khẩu quy mô. Phía bên kia cửa khẩu, các doanh nghiệp 2 nước cũng đang xúc tiến công việc tương tự./.