Không thể hiện tượng cá chết nào cũng kết luận là do thủy triều đỏ, phải xác định rõ cá chết tầng đáy là vì đâu, tầng mặt là vì đâu.

Chưa thể kết luận do thủy triều đỏ

Ngày 24/11, tôm hùm, cá bớp, cá mè... tại các lồng bè xã Vạn Thạnh, huyện Vạn Ninh (Khánh Hòa) chết hàng loạt với các loại thủy sản tự nhiên như cá đục, cá bống, bè, tôm, cua ghẹ..., số lượng hơn 10 tấn.

Sở TN-MT Khánh Hòa đã kiểm tra mẫu nước, nhà chức trách bước đầu xác định nguyên nhân khiến cá chết do tác động của loài Creratium furca, có tên gọi tảo nở hoa (thủy triều đỏ), có trong nước bùng phát mạnh với mật độ cao và quy mô rộng.

Trước thông tin trên, trao đổi với Đất Việt, ngày 30/11, ông Võ Khắc Én - Phó Chi cục trưởng Chi cục thủy sản, Sở NN-PTNT tỉnh Khánh Hòa cho biết: "Chúng tôi cũng đã gửi mẫu để các cơ quan liên quan xem kết quả, đã xét nghiệm nhưng hiện cũng chưa đủ thông số về môi trường, nên chưa khẳng định được nguyên nhân, chỉ có khuyến cáo bà con các vùng có tảo đỏ thì cố gắng tránh vùng nước đó. Còn kết quả cụ thể thì đang đợi làm thêm một số thông số khác, mới có kết luận chính xác.

Khi đi thị sát thực tế, tôi được người dân kể lại có dòng nước màu đỏ, kèm mùi tanh xuất hiện, nhưng không phải toàn vùng mà chỉ là một luồng nhỏ. Nên chúng tôi hướng dẫn bà con phát hiện dòng nước như thế thì xem hướng chảy thế nào, thì di chuyển lồng bè tránh đi. Còn giờ thì phải chờ các cơ quan xét nghiệm xong thì mới khẳng định được.

Ca chet bat thuong: Thuy trieu do tu dau? - Anh 1

Cá chết dạt vào khu vực cầu cảng Vĩnh Yên.

Bởi vì cá tầng mặt chết là một vấn đề khác, cá tầng đáy chết là một vấn đề khác, vì thực tế đo oxy tầng đáy thì cao hơn tầng mặt. Những thông số xác định vừa rồi chưa đủ thuyết phục để kết luận do thủy triều đỏ, nên cần phải xét nghiệm thêm.

Từ thủy triều đỏ còn rất miên man, nó rất rộng lớn, thủy triều là một vùng lớn, còn ở đây chỉ là một vùng nước, chứ không phải vùng biển".

Bên cạnh đó, theo ông Én, Vạn Ninh không có nhà máy nào công suất lớn, không có KCN, mà đây là vùng biển ló ra ngoài xa nhất của Khánh Hòa, thậm chí của cả nước. Và theo người dân chia sẻ, từ 100 năm nay chưa bao giờ có hiện tượng này xảy ra.

Hơn nữa, việc này còn ảnh hưởng đến việc tiêu thụ cá cho dân, đánh cá ngoài biển về, nên phải có công bố cẩn trọng.

"Bản thân tôi đã đi thị sát nhiều vùng khác ở tỉnh Khánh Hòa, cũng có hiện tượng này, cũng nhìn thấy luồng nước, nhưng không phải bị đại trà, quan trọng là phải xem có phải tảo độc hay không, kết luận phải rõ ràng thì mới công bố được", ông Én thông tin thêm.

Ngoài ra, theo ông Én, phải tìm ra nguyên nhân thì mới có biện pháp phòng tránh, ngăn chặn.

Thủy triều đỏ cũng có tác động của con người

Đưa ra quan điểm về vấn đề này, PGS.TS Nguyễn Tác An - Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kỹ thuật biển Việt Nam, nguyên Viện trưởng Viện Hải dương học Nha Trang cho biết: "Cũng có khả năng là do tảo nở hoa, nhưng mà phải nghiên cứu, phải có điều tra, chứ không thể kết luận khơi khơi, thiếu ô xy thì hiện tại lượng ô xy trong nước là bao nhiêu, tảo độc thì tên loài là gì, tồn tại bao nhiêu trong 1 lít nước.

Đây là trách nhiệm của nhà nước họ phải làm để quản lý, báo cáo, đảm bảo quyền lợi cho ngư dân.

Từ trước đến nay hiện tượng nào cũng viện vào nguyên nhân do tảo nở hoa, thực tế đây là nguyên do đơn giản nhất, ít tốn kém nhất, nó cũng giống như việc vào bệnh viện ai cũng phải đo huyết áp vậy. Nhưng xảy ra việc cá chết hàng loạt nó cũng khẳng định một điều chắc chắn đó là môi trường đang xuống cấp, nên phải điều tra nghiêm túc.

Bản thân tảo nở hoa cũng là chất độc, khi chết nó phân hủy, cá ăn vào cũng chết, nên kết luận thiếu ô xy cũng được không sai, vì khi tảo nở hoa xảy ra thì ô xy tầng đáy thiếu là chủ yếu.

Ca chet bat thuong: Thuy trieu do tu dau? - Anh 2

Nhiều loại hải sản sống ở tầng đáy cũng bị chết.

Vùng này là vùng nuôi trồng cá bớp, quy mô không quá lớn, xung quanh không có KCN, không có nhà máy nào xả ra, chỉ có nuôi trồng thủy sản và nước thải sinh hoạt, nên họ có thể kết luận chung chung như vậy".

Mặt khác, theo ông An, quan trọng là xử lý ra sao, cá chết ai đền bù, không phải do dân gây ra, ai giải quyết hậu quả, vấn đề đặt ra là như vậy. Tuy rằng đây là hiện tượng tự nhiên, nhưng tại sao chỗ khác có mà chỗ này không có.

Tảo nở hoa thì chỉ diễn ra ở khu vực nào có điều kiện để phát triển thực vật nổi có độc tố, mà điều kiện đó phải do con người tạo ra môi trường nước không bình thường, tự nhiên không tạo ra được. Tảo chỉ phát triển khi nước có nhiều dinh dưỡng Nito, Photpho, tỷ lệ không cân đối; hoặc là, do một số ô nhiễm kim loại nặng nào đó như sắt...

Vấn đề ở đây vì sao có thủy triều đỏ phải giải thích được?. Phải có điều tra, có nhà khoa học bắt tay vào, phải có trách nhiệm, giải thích tại sao khu vực này có mà vịnh Nha Trang, Phú Yên không có.