Trước khi hết niên hạn sử dụng 2-3 năm, nhiều chủ xe bỏ luôn đăng kiểm phương tiện những kỳ cuối cùng và bán xe cho người khác tiếp tục sử dụng hoạt động vận tải trên đường.

Buong long tu goc, xe het 'dat' van tung hoanh - Anh 1

Một xe hết niên hạn sử dụng nhưng vẫn hoạt động tại tỉnh Hòa Bình - Ảnh: Cục Đăng kiểm Việt Nam cung cấp

Xe quá “đát” phá nát đường quê

Theo Cục Đăng kiểm VN, ước tính đến hết năm 2016 có thêm 23.075 ôtô (gồm 20.068 xe tải và 3.007 xe chở người) hết niên hạn sử dụng theo Nghị định 95 năm 2010 của Chính phủ. Trước đó, tính đến hết năm 2015 con số xe hết hạn sử dụng đã lên tới 139.500 chiếc. Đáng nói, không ít các phương tiện hết “đát” này vẫn ngày ngày tham gia giao thông, là mối nguy lớn trong công tác đảm bảo ATGT ở nhiều địa phương.

Ghi nhận của PV Báo Giao thông, tại các tuyến đường thuộc xã Ea Bông (huyện Krông Ana, tỉnh Đắk Lắk), những chiếc xe ben hết niên hạn sử dụng, hết hạn lưu hành vẫn ngang nhiên chở đất sét phục vụ sản xuất gạch. Trên đoạn đường bê tông, bắt đầu từ ngã 3 buôn M’blớt (nối với tỉnh lộ 2) chạy sâu vào đường nhựa dẫn đến buôn Sah, các xe BKS: 61L-7540, 61C-029.09, 47P-0555, 47P-0033, 29N-3926, 47B-0043, 78K-8147, 47K-7280, 47K-9023... chở đất sét có ngọn, không được che đậy vô tư phóng bạt mạng trên đường.

Thủ tướng Chính phủ vừa có Chỉ thị 29, chỉ đạo các bộ, ngành chức năng và chính quyền địa phương xử lý dứt điểm tình trạng phương tiện giao thông đường bộ hết niên hạn sử dụng, quá hạn kiểm định nhưng vẫn tham gia giao thông. Thủ tướng yêu cầu các Bộ GTVT, Công an chỉ đạo các cơ quan liên quan tiếp tục chỉ đạo các lực lượng chức năng tăng cường tuần tra kiểm soát, phát hiện và xử lý nghiêm các xe vi phạm; rà soát, đôn đốc thu hồi giấy đăng ký, biển số xe hết niên hạn.

Đáng nói, theo thông tin từ dữ liệu của Cục Đăng kiểm VN, những chiếc xe cũ kĩ nối đuôi nhau hoạt động, phá nát đường dân sinh mà PV ghi nhận được đều đã hết hạn lưu hành từ 1 - 5 năm. Đơn cử, hai xe BKS: 78K-8147, 47K- 5398 (được sản xuất năm 1988, đã hết niên hạn sử dụng từ năm 2013). Ngoài ra, những xe BKS: 61L- 7540 (hết hạn ngày 17/8/2015), 61C-029.09 (hết hạn ngày 28/10/2013), 29N- 3926 (hết hạn ngày 5/10/2013), 47P-0555 (hết hạn ngày 21/7/2015), 47K-9023 (hết hạn ngày 24/5/2007), xe 47P-0033 (hết hạn ngày 3/11/2012).

Ông Trần Thủ, Chánh Thanh tra giao thông (Sở GTVT tỉnh Đắk Lắk) cho biết, tình trạng xe hết “đát”, hết hạn lưu hành thường hoạt động lén lút trên các tuyến đường liên thôn, liên xã để trốn lực lượng chức năng. Đối với xe hết niên hạn sử dụng, hết hạn lưu hành hoạt động tại địa bàn huyện Krông Ana quản lý, trách nhiệm thuộc về huyện và lực lượng CSGT huyện xử lý. Tuy nhiên, để góp phần ngăn chặn nguy cơ mất ATGT và hiểm họa TNGT, Thanh tra giao thông sẽ có văn bản gửi CSGT huyện phối hợp xử lý dứt điểm tình trạng xe hết “đát”, hết hạn lưu hành gây mất ATGT trên.

Tình trạng trên không chỉ xảy ra ở Đắk Lắk mà còn ở nhiều địa phương khác. Thời gian qua, Cục Đăng kiểm VN khảo sát tại một số tuyến đường trên địa bàn các tỉnh Quảng Ngãi, Quảng Nam, Quảng Ninh, Cao Bằng, Thái Nguyên, Hòa Bình... phát hiện gần 20 ôtô đã hết niên hạn sử dụng vẫn nghênh ngang hoạt động. Còn theo tìm hiểu của PV, xe “hết đát” thường dạt về các tuyến đường miền núi, vùng sâu, vùng xa và một số vùng nông thôn ngoại thành. Có thể kể đến như tại xã Tân Lập, huyện Đan Phượng, Hà Nội vài năm qua xuất hiện một số xe “hết đát” mang biển số của Bắc Kạn, Lạng Sơn, TP.HCM (ví dụ, xe BKS 53-2468). Tại thị trấn Vân Đình, huyện Ứng Hòa phát hiện xe “hết đát” biển xanh 31A- 0056 với tên đăng ký là Cục Tần số vô tuyến điện; hay xe “hết đát” chở học sinh Trường Tiểu học Việt Hùng (xã Việt Hùng, Quế Võ, Bắc Ninh) có tên đăng ký là Nhà hát Ca múa nhạc Hà Nội...

Buong long tu goc, xe het 'dat' van tung hoanh - Anh 2

Xe biển số Hải Dương đã hết niên hạn sử dụng nhưng chủ xe không nộp lại giấy tờ, biển số và chuyển vùng lên tỉnh Hòa Bình

“Mất dấu” trước khi hết hạn

Tìm hiểu của PV, các xe sắp hết niên hạn được ngành Đăng kiểm lập danh sách quản lý theo đăng ký hành chính, thông báo cho đơn vị chức năng các địa phương. Trong kỳ đăng kiểm cuối cùng, xe sắp hết niên hạn được dán Tem kiểm định đặc biệt, với gạch chéo màu đỏ trên tem giúp chủ xe, lực lượng chức năng và người dân dễ dàng nhận biết. Khi hết thời hạn sử dụng, chủ phương tiện có nghĩa vụ nộp lại giấy tờ đăng ký, biển số xe cho cơ quan quản lý đăng ký và không được cho xe tham gia giao thông.

Quy định là vậy, nhưng trên thực tế rất nhiều xe “trốn biệt” đi đăng kiểm từ 2-3 năm trước khi hết niên hạn sử dụng, đồng thời không nộp lại giấy chứng nhận đăng kiểm cho cơ quan chức năng. Ông Mai Đại Độ, Giám đốc Trung tâm Đăng kiểm 22-01S Tuyên Quang cho biết: “Hầu hết xe sắp hết niên hạn đều bỏ kiểm định những kỳ cuối cùng và không nộp lại giấy chứng nhận đăng kiểm. Đơn vị đăng kiểm gửi thông báo về việc xe sắp hết niên hạn đến từng chủ xe, theo địa chỉ giấy tờ đăng ký, nhưng không thấy trường hợp nào hồi âm. Có những trường hợp trước khi xe hết niên hạn được mua bán, chuyển vùng nhưng cũng không thấy chủ mới sang tên hay đi đăng kiểm”.

Ông Đặng Trần Khanh, Phó phòng Kiểm định xe cơ giới của Cục Đăng kiểm VN cũng cho biết, thực trạng phổ biến là nhiều xe sắp hết niên hạn được mua đi bán lại, sau đó chuyển vùng để tiếp tục hoạt động mà chủ xe không nộp lại giấy tờ xe, biển số cho cơ quan quản lý.

Ông Nguyễn Đức Hợi, Giám đốc Trung tâm Đăng kiểm 28-01S Hòa Bình cho biết, hàng năm, đơn vị đều thông báo danh sách xe hết niên hạn cho Ban ATGT tỉnh, CSGT, Thanh tra giao thông địa phương để theo dõi, xử lý. Khi có yêu cầu phối hợp liên ngành, đơn vị đăng kiểm đều cử người tham gia kiểm tra, phục vụ công tác xử lý vi phạm. Thế nhưng, tình trạng xe hết niên hạn chạy lông nhông trên đường vẫn phổ biến.

Theo đại diện Cục Đăng kiểm VN, đến nay, các quy định pháp luật đã khá đầy đủ, trong đó trên cơ sở danh sách xe hết niên hạn do cơ quan đăng kiểm cung cấp, cơ quan đăng ký phối hợp Công an cấp xã nơi chủ xe cư trú, thông báo và thực hiện việc thu hồi giấy tờ, biển số xe hết niên hạn. Trong thời hạn chủ xe không tự giác thực hiện, sẽ bị cơ quan đăng ký và Công an xã thu hồi.

“Hàng năm, Cục Đăng kiểm VN đều thống kê danh sách cụ thể và thông báo cho các ngành chức năng, thậm chí tổ chức rà soát tại một số địa bàn để cung cấp thông tin cho ngành chức năng địa phương thu hồi giấy tờ, biển số xe hết niên hạn. Nan giải nhất là xe mua bán, chuyển vùng nên khó xác định được chủ xe đích thực, trong khi thiếu chế tài đối với chủ xe đứng tên đăng ký mà không làm thủ tục nộp lại đăng ký, biển số xe đã hết niên hạn”, Phó trưởng Phòng kiểm định xe cơ giới Đặng Trần Khanh nói.

Theo ông Khanh, ngoài tăng cường sự quản lý từ địa phương, tới đây cần có chế tài xử lý chủ xe trong việc mua bán, chuyển vùng mà không thực hiện sang tên và nộp lại giấy tờ, biển số theo quy định. “Không thể để xảy ra tình trạng xe biển xanh khi thanh lý, chuyển vùng cũng không làm thủ tục sang tên, khi xe hết niên hạn không nộp lại giấy tờ, biển số xe như thời gian qua, ông Khanh bức xúc nói.

Huy Lộc - Ngọc Hùng