KTĐT - Trong năm 2013, ngành y xảy ra quá nhiều vụ việc sai phạm nghiêm trọng. Điều đáng nói, sau mỗi "sự cố" ấy, "quả bóng" trách nhiệm lại lăn qua lăn lại. Đây là lý do để mới đây Bộ Y tế tổ chức cuộc hội thảo khoa học "Vai trò của chính quyền địa phương trong công tác y tế".

Thiếu giải pháp quản lý
Lấy ví dụ từ vụ nhân bản kết quả xét nghiệm tại Bệnh viện (BV) Đa khoa Hoài Đức (Hà Nội), bà Nguyễn Thị Khá - Ủy viên Thường trực Ủy ban về Các vấn đề xã hội của Quốc hội cho rằng, trách nhiệm thuộc về UBND TP Hà Nội. Và thực tế, UBND TP Hà Nội đã lên tiếng sớm về vụ việc, nên dư luận không nói gì về trách nhiệm của Bộ Y tế. Tuy nhiên, Bộ Y tế cũng có lỗi vì chưa đề xuất các giải pháp hiệu quả để nâng cao y đức. Từ các vụ vi phạm xảy ra, dư luận nhận thấy sự "bùng nhùng" trong công tác quản lý. Vì thế, bà Nguyễn Thị Khá đề xuất nên thống nhất quản lý y tế theo ngành dọc từ cấp tỉnh trở xuống ở tất cả các tỉnh (một số tỉnh vẫn quản lý theo lãnh thổ). Và cần thiết phải quy định rõ hơn nữa về chế độ báo cáo, để Bộ Y tế có thông tin hàng năm về nhân lực, tổ chức, kinh phí chi cho bảo vệ sức khỏe trên quy mô cả nước và công khai cho toàn dân biết để tránh khoảng trống.

Y tá Bệnh viện Dệt may tận tình chăm sóc bệnh nhân. Ảnh: Tuấn Anh

Theo đại biểu Quốc hội Nguyễn Sỹ Cương, bộ máy ngành y tế hiện nay quá phân tán, "vẽ ra" đơn vị quản lý Nhà nước và đơn vị sự nghiệp, nhưng thực chất đơn vị sự nghiệp có làm cả chức năng quản lý Nhà nước, khiến sự việc xảy ra trên địa bàn nhưng trách nhiệm thuộc về ai không rõ. "Các việc xảy ra trên địa bàn nhưng chính quyền địa phương không biết, nếu chính quyền địa phương mà như thế thì tê liệt, thanh tra cả ngàn người cũng khó làm được" - ông Cương nói.
Đề cập đến vấn đề này, ông Đỗ Trung Hai - Phó Ban Văn hóa - Xã hội, HĐND TP Hà Nội cho rằng vai trò của chính quyền địa phương có tính quyết định. Ông Hai lấy ví dụ: Trạm y tế do Sở Y tế quản lý, nhưng khi chính quyền địa phương xuống rất khó chỉ đạo. "Gọi ông trạm y tế đến thì họ bảo tôi trực thuộc Sở, không phải của chính quyền địa phương. Vậy, ngành y tế cần nghiên cứu làm sao có mô hình quản lý phù hợp để chính quyền địa phương vào cuộc thuận lợi" - ông Hai đề xuất.
Lỗi hệ thống
Trao đổi về nguyên tắc kết hợp quản lý Nhà nước theo ngành với quản lý Nhà nước theo lãnh thổ trong lĩnh vực y tế, ông Nguyễn Huy Quang - Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Y tế) cho biết, hiện nay, mô hình tổ chức hệ thống y tế Việt Nam được phân theo 4 cấp, phụ thuộc vào hệ thống tổ chức Nhà nước (T.Ư, tỉnh, huyện, xã). Nhưng hiện nay, trong một tỉnh lại có các phương thức quản lý khác nhau, nơi quản lý theo ngành dọc, nơi thì vẫn quản lý theo ngành ngang, có nơi thì kết hợp quản lý cả ngang và dọc. Có lẽ sự thiếu thống nhất, đồng bộ trong quản lý đang là nguyên nhân của nhiều vi phạm vừa qua. Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cũng thừa nhận, mô hình hệ thống tổ chức y tế ở nước ta hiện nay là Bộ quản lý ngành, chính quyền địa phương quản lý theo lãnh thổ. Theo đó, các cơ sở y tế vừa chịu sự quản lý về chuyên môn y tế do Bộ Y tế ban hành, vừa chịu sự lãnh đạo của địa phương về tổ chức, nhân lực y tế. "Song trùng trực thuộc thì chế độ trách nhiệm phải được xác lập song trùng, nhưng trên thực tế, việc nhận thức cũng như hành động liên quan đến trách nhiệm công vụ của từng chức danh chưa rõ ràng, minh bạch" - Bộ trưởng chia sẻ.
Tuy còn nhiều khó khăn, thách thức trong quản lý y tế, song Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến hứa trong năm 2014 sẽ siết chặt quản lý bằng các quy định mới, trong đó chú trọng giáo dục y đức và thực hành quy tắc ứng xử. Người dân kỳ vọng, với lời hứa và quyết tâm hành động của Bộ trưởng, trong năm mới ngành y tế sẽ có bước đột phá mới.

"Đổ trách nhiệm cho bộ trưởng, tôi đứng đầu ngành, tôi nhận. Nhưng có một vài chính quyền địa phương dù trách nhiệm rõ ràng nhưng không chịu nhận, lờ đi…". - Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến