Bà Lý Hảo, sinh năm 1938, ở số 726 (số cũ là 38) đường 30-4, phường Hưng Lợi (Ninh Kiều, Cần Thơ) mới đây đã gửi đơn đề nghị giám đốc thẩm bản án phúc thẩm ngày 15/9/2016 của TAND TP Cần Thơ tuyên bà mất trắng phần đất ở yên ổn 77 năm.

Bong dung bi toa tuyen mat dat - Anh 1

Bà Lý Hảo trước căn nhà gia đình đã sinh sống 77 năm.

Đơn của bà Lý Hảo gửi Chánh án TAND và Viện trưởng VKSND cấp cao tại TP HCM khẩn thiết mong giúp đỡ, vì nếu theo bản án, gia đình bà gồm 4 hộ với 13 người sẽ bị đẩy ra đường. Theo đơn, mảnh đất do cha mẹ bà thuê của địa chủ từ năm 1939, nhiều đời sinh sống yên ổn. Năm 2000 - 2002, mở rộng đường 30-4, gia đình bà mất 124 m2 đất, được bồi hoàn gần 200 triệu đồng. Diện tích đất còn hơn 85 m2 cùng nhà cửa kiên cố, gia đình bà tiếp tục sinh sống.

Năm 2006, gia đình láng giềng là vợ chồng ông Lê Hưng Lợi làm đơn cho rằng: cha mẹ họ đến sinh sống từ năm 1946, có cho gia đình bà Lý Hảo ở nhờ đất, nay đòi lại. Vụ việc đưa ra phường hòa giải, ông Lợi trình tờ giấy đề ngày 20/7/2004 trong đó bà Lý Hảo ký xác nhận có mượn đất. Tuy nhiên, tờ giấy này được chính quyền làm rõ: giả mạo chữ ký của bà Lý Hảo. Bên đòi đất rút đơn, hai bên tiếp tục sống yên ổn.

Cần nói rõ, ngoài việc sinh sống thực tế và đóng thuế hàng năm, cả hai gia đình không có giấy tờ về đất trước năm 1975. Năm 2008, vợ chồng ông Lợi lại khởi kiện bà Lý Hảo ra tòa đòi đất. Các cấp tòa phán quyết trái ngược nhau. Ban đầu, TAND quận Ninh Kiều xử sơ thẩm, chấp thuận đơn kiện nhưng TAND thành phố Cần Thơ xử phúc thẩm bác đơn kiện. Quyết định giám đốc thẩm ngày 6/7/2012 của TANDTC, hủy cả hai bản án, giao hồ sơ xử lại với yêu cầu làm rõ nguồn gốc đất. Quyết định giám đốc thẩm nêu: Nếu nguyên đơn không chứng minh được đất thuộc quyền sử dụng của mình thì bác đơn khởi kiện. Nếu bị đơn chứng minh được trước năm 1975 có thuê đất của địa chủ và đã ở trên đất này thì cũng bác đơn khởi kiện của nguyên đơn.

Ngày 30/10/2015, Tòa xử lại sơ thẩm và ngày 15/9/2016, xử lại phúc thẩm. Cả hai bản án chấp thuận yêu cầu khởi kiện, căn cứ vào sổ đăng ký ruộng đất năm 1985 và sổ mục kê đất năm 1997 (lúc đó bên khởi kiện có đăng ký, còn bên bị kiện không đăng ký). Án tuyên gia đình bà Lý Hảo phải trả đất cho vợ chồng ông Lợi, nếu không trả đất thì trả tiền: sơ thẩm tuyên gần 1,4 tỷ đồng, phúc thẩm nâng lên gần 2,3 tỷ đồng.

Luật sư Nguyễn Kỳ Việt ở Đoàn Luật sư Cần Thơ phân tích, cha mẹ ông Lợi đến sau (năm 1946), không thể cho cha mẹ bà Lý Hảo đến trước (năm 1939) mượn đất ở. Nguyên đơn có kê khai, đăng ký năm 1985 và 1997 nhưng chưa được Nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, mà chỉ được cấp vào năm 2001 với diện tích không liên quan đến đất của bị đơn. Theo luật hiện hành, hai gia đình được ổn định cuộc sống trên đất đã sử dụng lâu đời. “Theo hướng dẫn của quyết định giám đốc thẩm thì trong trường hợp này cũng phải bác yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn” - luật sư Việt nói.

Sáu Nghệ